Literarishe bleter · 1929-03-29 · 13 (29.3.1929) · p. Seite 249

/ זײם 249 270,7ר18רש27 12202773 012. 13 (256) געבראבן יידיעז לעבן אין נױ־יארר; און מים א נ״ער סענדענץ פון איבערפלאנען אויף א געזונטערן באדן אין דער װייטער יופא. די פאעטייטע ווערק, וואם זענען געבראבט אין זשורנאל, זענען בול מיט נייע טענער פון ניי־אויפגעקומענע דיבטער, גאר יונגע און באר־ בליניעטע, װי בייד אליגקי און גאר אייגנארטיקע און טאלענטפולע, ווי דחל ה. קאין, מיט א טיפן איידעלן טרויער זענען דורבגעדיינגען די לידער פון קאדיע מאלאדאווםקי. פיין איז איר איבעידיבטונג פון יעסענינם ״צו קאטטאלאוום חונט״ און ווי א הארמאט אין וו״טן חלל הילבט אפ איר ״•םיף םאטורן״. יוםף קײמאן האט אויפגעצייבנם א ברייט לייוונט ״גויים״. להיפך *ו רהל ה. קארנם ״דארז״, מאלט ער זיי אין •םטאט. יגמואל זאראמב באזינגט די ״נאנעם״. און מיט זיין אייביקער פראבלעמאטיק קומט מלך ראווינרם און וויקלט פאנאנדער א •דװערן ״נרםפט איבערן טויט״. ברענענדיקע מדבר־לופט ברענגט אריין אםתר •םומיאטטער מיט אירע ״מזרח־געזאנגען״, אטלאםענע ווייבלעבקייט מיט אירע ״אין •םעהין פון ליביגאפט״, און א געמי־ם פון ביײע אין איר ״ראבינדראנאט טאגארע״. אהין עייטלין זינגט אן אדע צו דער •םטאט אלבפנדדיה (אריענ־ טאליא) און י. מ. ניימאן — ווארפט אן א פאר •גפילעוודיקע •גטײבן װעגן בלה־חן. םיגייען נאך ווייטער נייע און יונגע: •ם. גארדאן (מאסקווע). אננא מארגאלין (נױ־יאיק) א. א״ אזוי ווי ז. וויינפער זינגט וועגן ז״, — ״אונזערע •םפראען״: ״יידי־םע דיבטער ביי אלעמענם ברעגן, ווער ביי דער וו״םל און ווער ביי דעם הארםאו. אונטער דעם •םניי און דעם האגל און רעגן װאקםן צום הימל דעיליטע אנטקעגן אונזערע •םפראען. וועי ביי דער נעווע, און ווער ביי דעם טוייע״ א. א. וו. (םוף קומט) ״ראזע), און הגם די מיפן זענען בלויז ׳גארף ארומגןךםניטן און קוים־ פארענדיקם, באקומט זיך דאך א זייער אריגינעל, אפגע־םלאםן װערקל װעגן א ווילנער פ״גל־הענדלער, א נפש, וואס ״קיין פים, נעבעך, האם עט נייםם און יםארם זיך ארום פון באגינען אן מיטן געזעם איבער דער קאלטער ליימענער פאדלאגע״ און װעגן נאך עטלעבע פאר־פוינען פון דע־ האלבער אונםערוועלט. גע-םריבן מיט א קערנדיקער, •פטייפער •גפראך און געמאלם מיט ׳םפארעװדיקע, אבער דורבדרינגענדע יםטריבן, קעדט זיך דא קולבאק אום אין דער פראזע בום געזונטן רעאליזם, וואם איז דורבויס נאטירלעך פאר זיין קלוגן און אויפריכטיקן טאלענט. יונה ראזענפעלד האט מיט זיין ״נו, גיי װיים״ קיין ניים נישם אריינגעםראגן אין ז״ן באקאנטער גאלעריע פון אזוי גאנץ נארמאלע און געװיינלעבע טיפן, װאם קומען אבער ארוים *וליב דעם אייגנאיטיקן און בפעציפישן בוגאנג פון מחבר, וועלבער •טטעלט זיי אוועק אונטער דעד באלייבםונג פון איינזייטיקע אומ־םטענדן פון לעבן, װי קראנקהאפט, בלומר־םם פאטאלאגיים און מיט א יםטענדיקן פםיבאלאגישן פלאנטער אדעו אומנאטירלעבע בענקעני־םן. יצחק באיםעװים האט זיך אריינגעלאזן אין די גריבלעני־גן פון א יעל־מקובל, וועלכער איז אוועק אין גלות ״צו פאריבטן דאפ, וואפ ר' יוםף דילה רינה האט קאליע געמאבט, אויםגעפינען דעם •םטן און אן •םום דעדבארעמדיקייט פון אים סאבן א תל״. די דערב״לונג הייסט ״אויפן עולם התוהו״ און וואיפט אן א מרה־־םחורה. אפילו ביים לייענען אױ •םווער נאבצוגיין דעם מטורף, דעם אלטן למאוער רבינם זון, וואס װיל ני־םט אנדערש אומברענגען סמאלין דעם טמא, און אויםצויםםיין זיינע אלע •גטיק און זיין ביטערן םוף. האט געלוינט צו פטרן קינסטלע־ רי־םע ענערגיע אויף אזא טעמע אין אונזער צייט פון וועלט־איבער־ קערענייםן? פרץ היריגביינס פיעפע אין דריי אקטן ״הענמ״ •םילדערט א •גטיק ד א ו ו ם ל י ▼ 3 ו ן פ 1 ר 7 ן מ א ל א זי ־ד 3 3 $ ד ן ק א ד י ע זג ן) א י ד ז/ רע פון איר און װײניקער יאיעײדענע. קאדיע יואלאדאװםקי איז א איטװײצע ײדייעע יןאכננער, און— צי םינעפעאט איר יא, צי נייטט—א צנועה, אײנע םון יענע יעװארץ־ חנעװדיקע, ׳סטייע ט״דאעך, װאס קענען נייטט זײן אנרער׳ע, װי צוריקנעצויגן און באיעײדן. זײ װארטן אויף זײער ״טכין״ טימ נעדזאד, נר״ט פארםאאן צו װער;, אבי נישט צו זײן ׳טרײענדיק, אבי נייעט צו ציען אוי•* זיך די אױפטערקזאטקײט. קאדיע טאאאדאװסקי איז גענונ טאאענמירט און אינזער יטריםט־ יצטעאער־טיעפחה איז צו־קאײןי, אז א דיכטערין פון איר טאם זאא באײבן אוטבאטעריט. נאך דעם, װי םיאיז דעריעינען איר ביכא אידער ״חיטװנדיקע נעכט״, האט טען זיר םוף־כא־םוף נעכאפט, אז ביאיז פא־ ראן א דיכטערין קאדיע טאאאדאװםקי, װאם יערײבט טיף־טענטיט־ אעכע, דורכנעטראכטע אידער, אן דער באקאנטער רעטאריק און ה־סטעריע, װאס האט זיך אזוי יטטארק רערעסן אין די אעצטע יארן. אירע פערזן זענען פאאקםטימאעך און ראפינירט נאײכצײטיק; די נרעסטע טעאה אירע איז די ט א ם. אויף װאס קינםטאער זינדיקן אטטײנםטן. זי איז ני׳טט היפער־ פאאםטייע, אבער אירע ביאדער זענען דורכגעאעיט און אויפן ארט. נייעטא יענע ׳עװערקײט און בארעדעװ־ דיקטײט, דורך װעאכע ריכטוננ פאראירט איר נאנצן מהות. אײענענ־ דיק טאאאדאװםקיר אירער, זעט טען, אז זי איז נײעט באויז טאאענ־ טירט, נאר אויך—אז זי םארשטייט דיכטוננ—א זאך, װאם איז זײער זעאטן. איך האב געטראפן קאדיע טאאאדאװסקין אין א נרויער איטװי־ ׳עער ׳עטוב ערגעץ אויף דז׳טיקע, א ׳עטוב, וױ אין אײן וזינקא זיצט א טאטע, אן אאטר טשכיא, ארוטנעריננאט טיט אשון-קודשע םפרים א םך פון די צוקונ־ פטיקע אעזער פון דער ײדישער איטעראטור דארף טען נישט דער- צייא;, װער קאד־ע טאאא- -ידאװסקי איז. קאדיע טא־ אאדאײםקי איז שוין א םך יארן א אערערין אין די ױאר׳עעװעד ײדי׳״ע ׳טואן. קאײנװארנ װייסט, אז די אערער•; קאדיע ״טראכט ־ אוים״ זײער ׳טײנע, זײער פרײאעכע אידאען־ די דיכטערין יאט פארטיק א בוך קינדיןר־י.—ןר און זי ניײט זיך בקרוב ז״ ארויסצוגעבן איאוםטרירט און טיט דעד פואער כװנה, אז םיזאאן זײ אײענען און זיננען די קינדער פון דער ײדײעער יצוא, פאר ײעאכער זי האט אװעקנענעבן און גיט אװעק דעם נרעםטן מײא פון איר צײט. אנדערש אױ נעקוטען די אנערקענונג פון די דערײאקםענע, פון יענע אעזער, צו װעאכע שריפטשטעאער נרײכן טיט נרויםער טי און אויטן נעזעץ פון נאטיראעכן אפקאײב. כדי קאדיע טאאאדאװםקי זאא בא- האנט װערן װי אײנע פון אונזערע בעסערע ײדי׳טע איריקער, האט זי נעטוזט איבערײארט;, ביז װאנען םיװעאן זיך אויםרוישן א סך קאענע־