Literarishe bleter · 1929-03-22 · 12 (22.3.1929) · p. Seite 235

4 די 235 זיסער$ר'שט ב?ססער 12ם. 12 (5כ2) 7 ב ר 1 י ד ע ס *> זיך צעפאר;, זיך איבערנעלײגט און באנײם נענומען זיך דיננעז פארן נדן און נעין טעאענראמעם: — ־,דעסיאט טיסיאטש םיאטםאט פריעדיעםי (אויב צען טויזנט םינף הונדערט, װעאן םיר יןוםען). א ברוידער-אײדעם: זײנע שיך כיענן זײן נעװײנאעכע, שטיאע, נאר, אז ער נײט. דאכט זיך דאך, אז זײ סקריפען. ער איז אי װעאטאעך-נענאאט, אי כשר אין שוא צו ״שאי׳עי״ און ״חםישי•׳; ער זעט אויס א נרױסער נביר, כאטש ער דארוי עס ערשט װערן א ברוידע-שנור: יאדערדיק, נעםט די אעבער גישט אזוי םיט שײנקײט, װי םיט ײאוקםיקן קערפער, מיט א חנדא אין די אוינן, םיט א חן-נריבא אין באק און איבערהויפמ — מיט ״מויגן פאי װײה״ זי אױ אי אע- בעדיק אי נעזונמ, אי צונעײוינט צו שפארזאםקײט; זי קרענקט קײנםאא נישט, נט זיך נישט־ נעבירט קינדער אן װײטיקן און דארך אן אם אוװ< כםרות און אט איז די שטאס, װו עם האבן נעאעבמ און זיך געפרוב- פערט די ברוידעס: פאר די מאחםה האט זי נעהערט צו רוםאאנד, איצט איז ײ צונעשטוקעװעט צו א םרעםדער מאוכה — זי איז א םיטא נרויםע שטאט אויםן רעכטן ברענ טײך, נאר איצט איז זי א םוםטע, אן אויםנעאײדיקטע; די קויםענם םון עטאעכע שט״ן-נעבאיבענע אנ- נעזעצטע םאבריקן שטעקן אן שום נוצן אין אירע װינקעאעך, הויבן זיך צום היםא, װי אויםרוך-צײבנם פון אאעםענם בזױן: — א שטאמ אן אנזעצריןן — א שטאט א קבצן; > י בארנ-ארוי״ ציען זיך די אאננע נאםן און קאנען נישט אויס- באהאאטן די הײזער םיט דער אכציקטויזנדיקער באפעאקערוננ א־ן זײער גרינס. ײיא אםאא, װײא דא דער בעא-םאאכהשער נידעריקער טײא-שטאט דעראאננען צום אנטקעננדיקן ברענ-טײך און צו זײגע ישובים, װאס פאענן איפ געבן פרנםה נאר די לאננע און רויטע קײטן-בריק. װאם האט פאר דער סאחמה אהין נעםירט, איז צע• שטערט און אפנעםעקט םיט אאע אירע שםורן — דער אנטקעננדי- קער ברעג־טײך םיט ז״נע װײטע צעײארפענע ישובים אײ ■־-־ א םאװיעטישער, א פארבאטענער און טרײםער פאר אאע אוינן. ײאס װיאן אהין קוקן. פון יענעם נאקעטן און םאאנן ברענ זעט םען אהער ארוים אן אויר-צואהכעיס גרויםע שיאד םיט אויף-צואהכעיס נרויםע אותױת; ״ם. ם ם. ר ״ און אין םיטן טראנט דער טײך זײנע פאיטראכטע קאאע־ םוטנע ײאםערן — א קאאטער און טויבער טײך, װי נאייך עם װארפט אויוי אים טאנ ײי נאכט מיט םארהויאענע שטײנער — א טיפער באינרער אםנרונט. אויםן טײך שיםט םען זיך איצמ קײנםאא נישט אין ק־ין ש־יפאעך, אין אים כאםט מען נישט סיין םיש און װײא עם האט זיך עטאעכע םאא געטראפן־ אז פאר פרוײן אים איבערשװימען איז םען נעשאסן נעװארן, גאויבט זיך דעריבער, אז די װײטקײט צו דער שיאד םיט רי דאזיסע אותױת ״ם. ם. ם. ר.״ איזנישט ס״ן ״היגע״, אן אנדערע, ײ יאאע נעוײנאעכע סאײנע און נרו־םע ײײט־ ד?ד ן• עד; ע? ס ז) ן ד י א מ א ל י ק ע באוט-פרישע םוחרים מיט רויטע קארקן, םיט א ראזעװער םארב אין פנים, װי נאײך זײ זענען נאר-װאפ נעקומען פון באד און םון סצװת — פון אן א שיעור םצײת—הארטע םוחרים, פרומע ״כשרע״ און קארנע. דער םארםענן פון די ברוידעם: פאאנטאציעם, בוימא-פאבריקן, אײנענע הײזער, ברויערײ, נדויסע מאנוםאקטור-קראםען, נעשעפטן םון אאטן און נײעם אײזן, און איבערהויפט, סזוטן געאט. פון איבע צו ״םזומן״ איז א נבירישן ברוידע תמיד אויסנעגאננען דאם חױת. אוױי א םזוםנער טויזנטער האט א נבירישער בדוירע תמיד נעקוקט מיט אזעאכע אוינן, ײאם װיאן דעם טויזנטער זאנן: — ביםטו חנעװריקן... אאמיך האבן אזא יאר. אין הויז בײ א נבירישן ברוידען, אין םאםע צונעפוצטן צימער, אויפן סאםע אננעזעענעם ארט: אן אײזערנע שאםע. מיטן מויא האט מען די שאפע נערופן: — די םײער־קאםע. און אין הארצן האט מען דערבײ נעפיאט: — אן ״ארון-קודש״ן מיט די שאיסא צום ״ארון-קידש״ איז ײי א ״כוהן-נדוא״ נע־ נאננען באויז דער פאטער פונם הויז, באויז ער האט נעװוםט, װיפא םזומנע טויזנטער נעפינען זיך רארט אין דער שאפעם אײזעריע :עדערים, אין די טונקעאע װינקעאעך, אין די אויסבאהאאטענע םאר- רומפענע שופאאראעך, ײאם שםעקן מיטן זעאבן םארדומפענעם ריח, ״אס דער טאטע פונם הויז װײב-און־סינדער בײ א נבירישן ברוידע: ז״ערע נעפיאן צו דער פײער-קאםע — װי צו א ״רײניסײט״ אין שטוב, װי צו א קאײן ״בית-הםקדשא״; זיער דרך-אר׳ז צום טאטן ײאקםט אינאײנעם םיט דעם אפשײ צום רײכטום. װאם ײאקםט אין דער פײער־קאםעס נעדערים אויםנענעבענע זין-און-טעכטער בײ א נבירישן ברוידע: קאאר רערײיםן זיך־ ײיפא דעם פאטערס ר״כקײט באטרעפט קאבן זײ נעקאנט נישט פריער. אײדער רער םאטער איז נעשטארבן. ־עמאאט האבן די זין םיט די אײרעםס פון אונטער זײן טויטן, אפט נאך ײארעמען, צוקאפנם ארויםנעשאעפט די שאיםא און ז־ך צינעכאפט צום אײזערנעם שראנק, זיך אװעקנעזעצט אײנצײטיק אי שבעה זיצן. אי זיך חשבונען. שאושים בײ א נעשטארבענעם ברוידען אין שטוב: די קינדער קרינן זיך צײישן זיך איבער רער ירושה. אארן זיך, ־ערן אוײ* רײדן אײנער מיטן אנדע, ן, םאראאזן זיך אויף מענטשן, ני׳ײכן זיך אוים. נאכדעם שטעאט יערערער פון זײ אײעק א פײער- ־אםע בײ זיך אין דער הײם, מען שטאםט אין איר איבעראני־ם :יאבע טויזנטער און היט איבעראנײם אירע םודות םון זײנע עא- טערע און ױננערע ברידער. פון זײנע אײנענע װײב-און-קינדער בײ א שידוך טון םיט א קינד: די ברוידעם זענען דאן נעװען ניכטער, ײי בײ ״אםזעצן״ א ־ועאכע נישט איז אנרערע םחורה״ זיך נעשדכנט, זיך ״צונויפנעםארן״, .) א קאעיפא פון ד. בערגעאםאנם נ״ ווערק ״אוין• נ״דע ז״#ז". רעד.