Literarishe bleter · 1929-03-22 · 12 (22.3.1929) · p. Seite 227

זײם 217 קאנםטאנטיז לעװיז * ד׳ ע? ד / ז/יי/ ״ $ נ נ $ ק$ד$נ'נ$") זענרעבקײט — אט דאם דאזיקע איכט װעט נייםט אויםגעראשן װערן אזי?אנג, װי עם װעט נ״םט אויכנעצאשן װערן ראם םענט־ יצאעכע?עבן, פון דעס קצאנג, װאס דערטראנט זיך אין אונזער פאנטאזיע צו אונזערע אויערן פון דעם פאצ םון אננאם קערפער אויך ד■ רעצםן און פון דעם קלאפ פון דעם ,עטװאס נרויםעם און אום- ברחםנותדיקם,״ װאפ האט ,א ׳שמוים געגעבן אננאן אין קאפ און האט זי אװעקנעטראגן פארן רוקן״ — פון דעם דאזיקן קראננ, װעיכער ברעננט צו אונזער כח-הדםױן דאס נאנצע קאטאםטרא- פאיע יעבן אננאם, װעין זיך ני׳עט באפרײען ני׳םט םיר, און ני׳םט קײנער פון די, װאס האבן ארער װעין יײענען ראם נרוי- םע קונםט-װערק ״אננא קאדענינא״. איר פאר אויף די רערםן קאן פונקט אזוי װײניק אויםנע- םעקט װערן פון אנזער זכרון און פאר׳םטעמננפ-קראפט, װ' עם רא• אויסנעםעקט װערן איר פאר פון דעם דױואן אױפן דיי בארד נאכדעם, װי ם״איז צום ער׳םטן םאל צום אויפדרוק געקוםען >יר אי װראנםקים דראננ און באנער פאר באהעפטונג. ״זי פאלט אויפן דיר צו זײנע פיכ, און צודריקנדיק װראנסקים הענט צו איר ברוםט, בעט זי זיך: גאט ם״נער, זײ םיר מוחרן״ זי בעט םחירה, װײר זי האט זיך נעפילט פארברעכערי׳ט און ׳טורדיק. און עם איז דאך רער נעםיר פון ׳םורדיקײטי װערכער ׳םטויסט זי אײננטרעך םוך־כר־םוף צום ארונטערװארפן זיך אונטער די רעדער, און אויח אן אופברחפנותדיקן אופן צעריבן װערן פון זײ אויף דעם ׳טטרעננן באפעל פון דעם נאר-בקינדן• אדער אפיטר נאר-זעעװדיקן יטיקזאר. און פאר װאם — פרעגט זיך — אט דער דאזיקער נעפיר פון דערנידערוננ און זערבםטפאראכטוננ צוליב דער דערגרײכוננ פון דעם הויכן און ׳טארפן פונקט פון די?־בע-געפירן און ריבע- באגער;? און דער ענטפער איז: פארײאם ער זאר נ־׳םט האבן גע- קומע;, נעבריבן איז אבער אײן זאך זיכער, און די דאזיקע זיכער- קײט דארף פריהער פון אהץ קאנםטאטירט װערן, און דאם איז, אז דער דאזיקער נעפיק, װאם האט באהער־טט אננאן בארד נאך דער רעאריזירוננ פון רער פיזיאהאגי׳טער זײט פון דער ריבע, איז ני׳טט, חרילה, א פוער-ױצא דערפון, װאם דער געיטרעכטרעכער אקט ארס אזעלכער נעםט אװעק די רײנקײט, ׳םײנק״ט, הײרי- קײט און ׳םטארצקי־ט פון דער ריבע און פון דער באצױנג צװי׳םן פרוי און סא;, װי טאקםטאי װארט עם זיכער אױפנעטײט׳עט, נאכדעם װי ער איז א־ננאנצן געװארן םער אבפטראקטער טראכ- טער ײי קאנקרעטער קינםטרעד. נײ;, די פיז־אראנייעע דעאריזירונג, דער פיזיאראג״טעד קורפינאציע-פונקט פון דער ריבע ברענגט פיט זיך, די ער׳טטע צײט אכװײניקסטן, אן אינטענםױוע און עארפע אינטימיטעט װעקכע פארטיפט און פאריטענערט די קי- בע און ניט איד צו א װעלט מיט פער חן און חנעװדיקײס. זינגט דאך עמיר װערהארן אין ז״נע , ריבע-פאעמעם״ מיט דערהויבנקײט און מ־ט אן אנרעגונג צו טיפק״ט װענן ״דעם אראפנאננ אין דעם גארטן םון םרײ׳ע״, כדי צו לאזן די ריבע רײן צו רויכטן דורך דעם קערפער םון דער נעריבטעד, און כדי אלע טײרן פון קערפער זארן א״ננעשראםן װערן אין דער אומארמוננ, ײערכע איז ביז צו ה״מק״ט אינטענםױו. און איז דען נישט די דערבריקוננ םון א נעװיםער הויכקײט און דערהויבנק״ט אין יעדן אינטיפען און הארציקן אנריר, באריר און באהעםטונג םון פענט׳ט מיט מענט׳ם — א״נע פון רי יםטארק• םטע און ׳םענםטע ׳םטריכן אין דער פאעזיע םון װארט װיטמא;. זאגט עד דאך אונז אין זײן ״געזאננ װעגן מיך זערבפט״, א. ״זײער רינן״ אין א דורכזיכטיקן פרימארגן אזא האט אים גע• בראכט א רו און א רערקענטעניש, ײעלכע איבערעטײגן אלע אר- גומענטן םון דער ערד און ער האט זיך אין יענעם מאטענט דער• װוסט, אז דער נײםט םון גאט איז דער אײנענער ברורער'זײנער, און אז אלע םענטש;, װאם זענען װען עם איז נעבוירן נעװאון?יסעדז*די׳שע ננלזזםנזר;זס. 12 (255) ז 77. זזןפןז;סא//עי/^;ן) אננא קארענינא או; /5ןדז)?ע?/ פזן ם $ ל סם $ ' ס ה 1'2 ם װער פון אט די צײ״ נעשטאלטן — פרענן מיר — הארט אונז מער געפאננע;, ײער פון זײ ׳טנײדט זיך מער אײן אין אונ- זער רײב-און-קעב• און װערט דאם ריכט און פײער-זײק אויף אונ- זער אײגענעם פאדםקאנטערטן רעבנם-װעג — אננא אדער רעווין* און מיר ענטפער;: ני׳םט נאד אונז, די ק״ענער, נאר טארסטאי רעם קינסטרער גופא, האט אננא פארכאפט א םך מער אײדער יעווין. אננא און נישט קעװין האט אויםנעפירט די פ-נסטערםטע קעמערקעך פון ז״ן ג׳םמה. אינם באיםאף פון דער געשטאקט אננא קאדענינא האבן נעארבעט אקע כהות, אקע געפיקן, אקע רעבונגען און איבערקעבוננען פון רער פערזענקעכקײט טאקסטאים. אקע כאקטאדן און אלע רעבנםקרעפטן, ײעקכע האבן געפירט טאקפ- טאיען ני׳םט נאר צו טראכטונגען, נאר אויך צו מעיעים. ני־טט;אד צו פראגן: װי דארף עם, און װי זאק עם געטון ײערן, נאר אויך צום ענטפער, אז אזוי און ני׳םט אנרערים א־ז עם נעטון געװארן מחמת נאך אקעפען פוז דאך זײן א געײיםע יםײכות און א נעװי- כע פדאפארציע צװישן דעם, װי םען קאן און דעם, װי מען דארף אדער ײי םען זאק ז״ן. נעמט זיך דען ני׳טט דער גרויםער כה פון דער קונםט צו פובקיצירן און צו פארטיפן אונזערע געפיקן רעדפון, װאפ זי, ־י קונפט• יםטערט זיך ני־צט אפ בײ דעם רעאק און פענקעכ;, נאר זי װאגט אויך זיך ארײנצורײםן אין דער ממ׳טק־ז פון דער פאנ- טאסטיק און אומטעגקעכקײט. און װו דאם פאנטאםטישע װערט רע- אק און דאס אוממענרעכע — מעגקעך, דארט הויבן זיך אן צו װעבן גאנץ-אנדערע ׳ם יכותן און גאנץ-אנדערע פראפארציעם צװישן דעם קענען און דעם ד א רפן און זאצן. די קונםט הערפט צ.י באשאפן נ־יע באגריפן פון מעגקעכקײט, נײע בא- גדיפן װעגן דעם, װאם מען דארף און ײאם מען זאק, און זי העקםט אױך אײנצופקאנצן אין אונז נײע כחות פאר רעי פארװירקיע- כוננ פון די נײע מעגקנכק״ט;, און כאר רעם קענזז, אויםםירן און רורכםירן די נײע דארפענישן און זאקעניש;. םון אננאפ דערנראבן זיך, דורך אירע מואינגען און האנ- דרוננען, ביז צו די אויקװאקען פון איר נאנצן פי ישן און גײם- טיקן רעבן װערן םיר באװירקט און גערעגט צום בעםטן, שענםטן און העבסטן א סך םער, װי פון קעװינם רענקענישן און טראכטע- נ־שן, װעקכע רירן קױס אן די טיף-קויפנריקע שטראםען פון ז ין פיזיש און נײםטיק קעב;, א,ין באװירקן און באאײנםקוםן נאר װײ- :יק זײנע טואוננע;, ראנדקונגען און אויפםירוננען. נישט אומייםט גײט דער ראמאן אויף אננא קארענ־נאם נאמע;, הגם ער ענדיקט זיך מיטן גרויםן םוד, װאם האט זיך אנמ- פקעקט צו קעװינען — א םוד, װאם קעװין הטקט, אז ער איז נויטיק;אר פאר א׳ם• רעװינע;, ארײן. נישט נעקאזט האט אבער טאק- כטא' אננאן אװעקנעמען םיט זיך אין קבר א װאםער םאױ םוד, װאס זײן אנטפקעקונג האבן איר נעקאסט אומרערטרעגקעכע, איבערמענטשקעכע קײדן און מאטערניש;. ״און דאם קיכט״ — זאנט אונז טארסטאי — בײ װערכן וי ־אט גערײענט דאס בוך, אננעפיקט מיט דאנות, פארשקײט;, ער־ גנרניש און שרעכטם, האט אויפנערויכטן מיט א כער ריכטיקן װי װען איז ש״ן, האט באקויכטן פאר איר אקץ דאם, װאם איז פרי- װער געװען אין פינםטערניש, האט א קנאק נעטון, האט אנגעהו בן טונקערעו־ װערן און איז פארלא׳טן נעײארן״, דאם דאזיקע ריכט אבער — זאגן מיר — װאס איז אנגע- צינדן געװארן דורך טארםטאי דעם קינםטרער ,װאמ אין זײן שײן חאט ער אויף דעם מײפטערהאפסטן אופן נעקאזט דורכנײן פאר אונז אנגאס אינטענסױון, דורך און דורך איסגעהאריטענעם קעבן, װי נאד עס קאן זײן און זאל זײן דאם רעבן פון א גאנצער םער- 8 קאפיטל פון בוך ״איגטעליגענט, קונפט און קינפבלער״' װאס יױערט געגרייט צופ דרוק.—