Literarishe bleter · 1929-03-08 · 10 (8.3.1929) · p. Seite 200

?יפעדיעדישע לנ?עעעד 013. 10 (253) זײס 200 ׳י די נאענטסטע טעטיהײמן פון דער ײדישעד קילסור׳ געזעלשאפט: א) וי נעזןלעז**ט הו־בם-זןן זאםלןן ביבןד אי; אנדעון פאםעדיאלן טאד א אןנםראלןר יידזשןר בלבליאגעק •־ *םעריקן. ב) נ־ט!ו־ױם א זזןןננבלאט 8*ד דל ■רןןבלןםע: *י א־נטןרןםן טין רןר ײרישןי קולטיר אין שאבט א 8*נד דן- 8ז*ד. נו םאנט ■א־פאדײטיננען 6אד א ■!)לקם-טארלאנ ד) זעט א־ײנצוטראנן פער א-נה״טלערקײם אין דן- ״דישע־ אר:אנרא8ין און נרוםאסןק ה> ט־ןט-צו זאטלען ײדלשן פאלקלא־. ו) באשטיםם א װאך אדן־ א חורש אין יאר ■אר ש)-. שטארקטן־ טןטיקײט לםובות דןם ידיש בוך, רןר ײדישן- שול, דןם ײרישן טעאטע־ און אנדןרן ײדלשע קולםור װןדאןי םיװאלט נןװןן אז־נםיקן זאך, די ײד־שע קילטור־גןזןלשאא א־ן אםע־יקע זאל ז־ך ב*םי;ן צו שא*ן אזטײלוננען אין םויל;. ד אויננאבן און נוא־ט־יבטיננןן דאב; גןםןנט זיך שטעלן ■יל־פ־ל 8ין אינזערע אזוי׳נן־ו*ןנן 6ר״נד שין ײדלשן װארט, 6ין ײדישןר קילםר צום רעציטאציע־אװבט פון דער ארטיסטין חנה בראז 3 די סעג קומס ■ ואו אין װארשעװער ליסע■ ראסן - פארײן א רעד• סאציע - אװנט סון דןו באקאנטער ײדישד ארסיםסין חנה נואז די ארסיסטין איז גע■ װען א פיסנליד *׳! דער װילנער כרועז. אין װעלכער זי איז ארײננעטרןןטן אין 1919, זי איז פאר די קנאוז סז יאר׳ װ&ס זי האם זיך באסײליקס אין דער װילנער סרוסע, אװיס• נעטרןטן אין א ו״ גרויםע סרויען - רזןלן. איר ערשטער גרעסע■ רער אויפטריט איז געװען אלס זינאױא אין ״דער, װאס קרינס די פעטש*. ״ דערנ^ו הןןט זי גענעבן יהױיוז (״אוריאל אקאסםא״) ■ײטע (״פוסטע קרעטי■ פע')׳ תםר (.אמנון יי1 תםר״), שרה (״שנחי בבי״) און אנדערע חנה בראז הןןט אויו געשפילט אין רינױ ײדישן טעאטער.לעזסנפ איז די ארטיסטין אין װארשע, צײטװײליק נישט באשעסטיקט אין א סטאבילער טרופע. דער רעציטאביע-אװנט פון חנה בראז פיט זײן יײנן פראגראם הןןט ארויסגערופן אן אינםערעס בײם ײדישן טעאסעיי עולם. ח נ ה נ ר * ז <ל םרים ארלעםקא איז געװען פײן, חנעװדיק אין דריטן אקס, בײ זיך אין פאלאץ אין צעלםןןנט. אבער שװאכער אױ זי אויסן געריכט אין םערסן אקט, און צוליב דעם איז דער פערטער אקט, װןןס דארף ארויםברענגען דעם כוף פון שײלאק, ארוים שװאך און פטושטש. ובפרט׳ װען ךורך ם. װײכערט זענען אויםן געריכט ארײנגעםירס דער המון׳—דער נישט-ײדישער און ײדישער׳—װאס דארף אוישכאפן די קורבע, לאקאגישע װערס<ר םונם ״ריכטער״ (די איבערגעבוענע פארציע), א*ן אויספלאקערן מיט ױבל׳ ןןדער פיס כעס׳ פיס צושטיפיננ אדעד פרןןטעםט. פארציע (ןןרלעסקא) איז דא בלויז א שװאכע םרוי. זי איבערצײגס דא נישט. נא:ץ באםרידנדיק, און ערסערװײז םיל מער װי באפרידנ- דיק, זענען די אלע איבעריקע ארסיםטן. זײער צארט און םײן האבן געשפילס די ױננע ארטיםטינס בת׳שבע קיעםער (נעריסא) און ארתד נאלדענבערג (דזשעסיקא). גוט אױ געװען שפחה נאיאן אין דער רןולע סון אלטן גאנא (דעם םשרתעס פאטער) אץ שװאך אלם דאדזשע. לײטיש, ןןבער נאך װײניק נראציעז איז יעקב םאנסדארף (באםאניא). נישט שלעכט" איז זלמן דדרשפעלד אין זײנע בײדע רןןלן אלס לאנסשעלאט און פרינץ םון אראנאי. אויך נישקשהדיק איז געװען דדד בירנבוים אין דער ראלע סון לארענצא. זיננען די סערענאדע װאלם געפעגס אן אנדערער. זינגען דארף םען קןןנען. יעקב קורלענדער איז געװים אפעיקער ױננער ארטיסט, אבער ער קאן נישט האםעװען זײן שסאדקע שסיפע און ז״ן רירעװדיקן קערפער. אין די בײדע ראלעס (אלם נראציאנא און פרינץ פון אראנאן) כאפן זיך דעריצער ארײן שארזש-שטריכן, אנששאס לײכסן קןןםיזם. די פאסקאראד-סצענעס װערן סיל םארלוירן צוליב דער ענגשאפט אױף דער קלײנער בינע. ם׳דארף צונעבן, אז דאם זענען אײנדריקן םין דער פ־ע- םיערע סארשטעליננ. די פיעםע װעס .קלאפן׳, און הי מ/יש איבער׳ קדאפס זי שוין בעסער אין די װײסערדיקע פאדשטעלונ׳ נען. עס איז אן אויפםירוננ, װאם װעט זיך׳ םשםעות, האלסן גוטע עסלעכע חדשים. קולטרר־געזעלשאפט אין אמעריקע איז צוגעטראטן צו דער ארבעט די ידישן קילםוױ-גןזעלשאפט אין אםעװקע, וזןם איז נןנדינ- דעט נעידארן צירוק טוט עטלעםע חדשים. אנטװיקלם לעצטנם א גרויםע םעםיקיט. אין די אטןרלקאזער ײדישע צײטונגען זענען *א־עפנטלןגט די ■רינציפן אין די צילן פון דער נןזעלםאסםז ״הויפט־צ־לן פון דער ײדישער קולטװ־־געזעלשאפט א) װןקן אין פא־שטארקן דןם אינטן־ןם צי דןײ ײדישער שאראך אין קילםיײ. ב) פאדטײדיקן די דע2ט פין דעד ײדישןר עפ־אך או קילטיר. נ) שטןלן זיך אנטקןנן ד• *םיםילאטאײ שן שטרןבינ נןן און דער ידישער נעזעלש**ט. ד) נרינדן אין שםיצן •*דשײדןנע ײדישן ײילדמנס׳ אין דערצייננם-אינםטיטוציןם-םײ ארטיקן. םײ צענטראיע• ה) ארגאנלזלרן דל םיטנלידןר טאר קעננזײטלקע־ הילף און הןלטן זי שא*ן זיך א ידלשע קילטוסםביכה. אויפגאבן און פארפליכטונגען פאר מיטגלידער: דל ײדיםן קולטור-נעזןלשאפט שכזדןבטז א) אז יןדער טיטנללד אירער זאל רעדן ידיש םײ אלן דעד הײם, םײ אין ברײטערע ידישע ק־רזן. ב) זאל רעדן ײדיש םיט זײנן קלנדער נ) זאל זןן, אז זײנן ק־נדןר זאלן רןדץ ײריש צזישן זיך. ד) זאל שיקן זײנע קלנדער״אי; א ־ד־שן קלנדער-גארטן, אין א ײדלשןר שיל, אדעד נןםען פאר זײנע קינדןר לןרער פאר ײדלשן ליטידים. ה) זאל זןן א״נשא■; ז׳ך יןדעם יאר א צאל *דישע ביכןר.