Literarishe bleter · 1929-03-08 · 10 (8.3.1929) · p. Seite 197

?ים22ר1$'2222 12202273 012. 10 (253}? זײס 197 װי אײזערנע קליאסקעס פון פינםטערע סירן םען סאפש םיס די סיננער.״ און נעכע אין שװײםיקער םידקײם פון פײנלעכן חלום דערפילם הןןם די װאכקײם ד׳ שאיעם... און ם׳ק״קלען זיך רײר אירע סײכטע, דערשרןןקן־ — .שאיע, דער ים אײנגעזונקען זןןל װערן, װי םײנסטו...*• נאר ם טיס זי ר׳ שי>יע אין פאנםנילשן, םאנישן עײזער פארהאלםן, װי פען םוט א נעשניסענעם סיננער סארהאלטן פון נלוםן: — .ײדעגע, שלאף און נישט דורע קײן םח!״... פטושטשע שײן סון נאך סויםן נאנינען זיך סיקיאיסקעט אין שײנלעך״י און ם׳האנן די קרעכנן—גענױגן סון אלםקײט אין עלנס — נעסיאכסן די נעגן סון פײניקעי, שװערער טארנענק: .ײט שאיעם און נעכעס... ל א ק ״פריװאםן װילך םון דיכטער. זײ גינן א ליס־ײק-שסילעװדיקע באםאניא-פארזויא־קאמעד־ע און שײלאק איז די קאסישע םיגור. דער פאיאץ. דער בײזער אינטריגאנט, ױאס כאפם א מיאוסן םוף. אנדערע װידער האבן געסאכט םון דער פיעסע א שײלאק• טראגעדיע און םון שײלאקן א העלד, א מאיטירער, װןןם שפרײזט ארום םיס קעניגלעכע סייס און םאיעסרעסישע בא• װענינגען. דא אין דארט מערן זיך די ש •עויקײסן אין סתירװו ןןן א שיער. אויב שײלןןק איז א קזןםישע און זײםיקע ס־גור, װי אזוי דאיף סען זיך סארענטסערן זײן שװערע פײן, די איבערפענטשלעכע יםורים זײנע, װןןם טרײסלען אינז אײף ביזן טיםםטן גרינט פין דער נשםהז װי אזוי דערקלערן די זאסס־• קײט זײנע, װןןס אין םארגלײך םיט איר—װערן אלע אנדערע םיגורן בלויז שןןסנם אין סכעםעםן און אויב א טראגישער העלד, א־ז װי קןןן זיך שטיגן זײן טראגעייע אויף אזא נישטיקן און װאקלדיקן יםוד — אין מענסשלעכן אין יורידישן זינען — װי װעלן אויסשנײרן א םונט םלײש םין א לעבעדיקן מענטשז און װי פןןרט זיך די טינקעלע כראנעדיע מיט די ליכטיקע םארבן םון װענעדיק אין בעלםןןנטז און דאם זענען װײם נןןך נישס אלע םתירות. אונז, הײנטיקע, זענען בײדע אויסטײםשן גלײך םרעםד. אינז איז שײלןןקם פאםעטישע העלרישקײט — פיסטער קלאנג, בלויזער קןןמישער שסיל — ביליקער חוזק. מיזן מיר זוכן אן אײגענעם גוגאנג, א גוגאנג, װןןס זןןל אויםװאקסן םין א ו נ ז ע ר ע װײטיקן און איבערלעבונגען. מיז קודס־כל םארװישט װערן דןןס פ ר י װ א ם ע, דער איך<אי,־דו־שפיל, דער םערזענלעכער סכסוך גװישן שײלןןקן און אנטןןניןן. בײ שעקםסירן רײםט זיך ארײן אין דער װעלט םין די איסאליענער א ײ ן ײר םים א מןדנע קלינגענדיקן סופ ים אזוי כװאליעדיק-שויםיק און ריזיק זיך סוישן, זעס נעכע אין שויםיקער װײםקײם איר ראשקן אין אײלנדן י םרעטן, סיס פאנסל געשסיליעס, װי ם־װןןלט זי געסײניקס די היץ.. און ס׳רײסם זיך סין הארגן ארוים, װי דער אײטער סו,• םכה נעפלאגטער, א קליה ג ם ים: — .א-יסט-וקענען זןןלסםו, דו נזלן!... זןןי בלײבן םון דיר נןןי א װיססע, א סינסטערע סרוקעניש, טאםעליך־הארגעלעך!... װען נישס דו, װאלם דאך נישט געװען װו גו לויםן, גו םארן און ס װאלםן אין שסוב דאך געזעסן די קינדער!...' האס זיך אין דרעםל געריםן םון הארגן א בריענדיק: - .אויז...'—װי סען װאלט םינם קאס אויסגעריסן א הויםן םים האר... נעכזנס נעשרײ אינם שלאף אין ר׳ שאיעס, װי א שסײן אין א שויב... זעח-שס אין פארשלאסונג נעסאסס םים דעם אויג האט שאיע די חשכות, ד״ר ם ' ב א 7 ו 1 י ' ב 22 ר ס ש י י עם איז קײן סםק נישם, אז אין זײן ,םוחר סון װענע• ױק׳ איז שעקםפ־ר אויםן געװען בעיקר גו םארװײלן זײן סעאטעסעולם פים א קאמישער געשטאלט פון א ײדן, װי עם האט אים בשעתו געזען די םאנטאז־ע םון םאלק. א בײזער יאיף, װאם רײםט זיך ארײן אין א סטאדע סרײלעכע שאף, דאדטס אן א שרעק אױף זײ און װערט גום םוף אפגענארט און פארטריבן. דאס גאנגע — א םגעניש מעשהלע, װאם שפילט זיך אפ אין ערגעץ־לאנד, אונטערן בלױען היםל םון איטאליע. אין דער גויבער״שטאט װענעדיק, און בינדס זיך ם־ט עפעם א פארבישוםט שלאס בעלמאנט, װו עס לעבט אין רײכקײם און נעניס א יונגע שײנע הארין. און אויף דער דאזיקער װעלט םון גליק און םרײד פאלם דער שאסן םון א בלוטדורשטיקער חיה אין םענטש• לענער געשטאלם. און װען דער שאםן װערט םאדםריבן. גע• עפילש זיך דאס םארכישוםטע שלאם פים כלערלײ קאלירן םון א זומערדיקער לבנה־נאכט. פוזיק געקלינגט זיך, ליבע־סאעזיע זעהילכט זיך און — דאס םעשהלע איז םארבײ (םינםטער אקט נ״ שעקםסירן). געװים איז דאס געװען די כװנה םון שעקסםירן. האט אנער דער גענױס, װאם שטעקט אין א יעדן דיכטער, אפגע• סין אים א םיאוס שפיגל. די געשטאלם םון ײדן איז אריבער• 5זײאקפן אלע איבעריקע. װאס האט געדארסט זײן דער טםל, איז נעװארן דער עיקר. װאס האם געדארפט בלויז װארםן * ״אטן, האם מיט זײן בולטקײם סארשאסנט אלץ אנרערע. *ייײל דער װעלם־גײםט. װאס לעבט אין דיכסער, איז שטארקער, ײי זײן פריװאטער װילןי — זאנס ה״נע. קאנען זיך אקטיארן און רעזשיסערן נישס געבן קײן מיטן .סוחר םון װענעריק׳. דער רוב בלײבם געסרײ דעם