Literarishe bleter · 1929-03-08 · 10 (8.3.1929) · p. Seite 189

י י?יםעראריישס בלטםזזר נזם. 10 (253) זײם 181 פ ט א ן סיעקלעד צוי װעמען געהערט דער ליבםטלער? קינסט איז מיט קלײנע אויםנאמען סארשטענדלעך געװען שאר יעדן אײנציקן םין סןןלק אין אז די גרויסע קינסטלער הןןפן תםיר באאײנםליסט די מאסע. דריטער ליגן: דאס איז די קינסס-טראדיעיע, דער באגריף, אז די יינגע ק־נססלער םיזן זיך האלטן בײ די אלטע בײשפילן און קענען זיך לערנען נןןר סון די קלאסיקער. איר װעט זען, אז די באםת לעבנם־סעיקע קינסטלער שאםן זיך זײער אײגענער סןןרם, אין, אז אינזער הײנסיקע קונםט-טעכניק איז נישט אונטערשטעליק לגבי יענע םריעיריקע צײטן. סעיטער ליגן: דןןס איז דער קונסט-דילעסאנטיזם, דער באגריף, אן דער גװעק םון דער קינסט איז סארװײלונג און *עשטרײאינג, די אפװענדיננ םין דער גרןןער אלטעגלעכקײס. דער דאזיקער ליגן איז א פראדוקס סון גײסטיקער םינדער• װערטיקײט: דער אמתער עיל םון דער קינסט באשטײט אין ענדערן די װידקלעכקײט. סינשטער ליגן: אז די קינסט האס נישט קײן שײכית בו עסיק. נאסירלעך קאן דער קינסטלער זיך' נישט ןןפהאלטן םין ארויסזאנן זײן שסעלונג צו עטישע םראגן. װארים יעדעס פראנלעכ פארמאגט אן עסישן סאמענט. זע־סטער ליגן: אז אסתע קינסט שליםט אויס פראפא גאנדע אין האט נישט קײן שײכית מיט פרײהײס און גערעכ• טיקײט. אויף אס דעם ענססערן מיר אט װאס: יעדע קונסט איז גלײכצײםיקפראפא• גאנדד. זי איז אוניװערסאלע און זיכערע פראפאנאנדע.סײלמאל אומבאװוסט, אבער סירוב מן$ל באװוםט. קינסטלער אין קריטיקער, װאס האלטן. אז אםתע קינסט שליםט אויס פואפאגאנרע. זןןגן דערמיט נישס מערער װי דאם, אז זײער פיאפאגאנדע האלטן זײ םאר קינםט און די פי־אפאגאנדע םין אנדערע — נישס. יערע קינסט באהאנדלט — באװוםט אדער איםבאװוסט — די דאזיקע םראגן: װי אזוי מען קןןן זײן גליקלעך, װי אזוי מען קאן געבן דעם מענטשלעכן גײםט א מענלעכקײט סאר אנטװיקלינג. טײל קינסס״ער פרײדיקן זעלבםט־באהעישיננ, אנדערע װידער — גענוס. בײדע זענען זײ פרײדיקער. טײל קינסטלער האלטן, אז קינסס איז שײנקײס, און זײ שאםן װערק םין שײנקײט, און אזוי ארום באװײזן זײ, אז דןןם קונסט־װערק קאן זײן א םיטל, מיט װעלכן דער קינםטלער דריקט אויס זײנע געדאנקען װעגן שיינקײם אידײען אין װעגן יושרדיקער האנדלונג. װאס אזוינס איז קונםטז מיר װילן טאקע גענן א דעםע• ניציע און פרוװן באװײזן איר ריכטיקײט, םײ פסיכןןלןןגיש, װו םיר װעלן סארפןןלגן דעם פרןןצעם םין קינסטלערישע שאסונגען, םײ היסטןןריש, דורך אן אנאליז םין קונסטװערק סין אלע צײםן. מיר שטעלן סעסט: די קונסט איז אן אפשפיגלונג סון לעבן, װי עסנעמט עם אויף די פעךזענ■ לעכקײט םונם קינסטלער. ז י באאײנ• םלוםט אנדערע פערזענלעכק״סן דערמיט מײן בוך״) דאוף זײן אן ןןפהאנדלונג װעגן דעם קינםס• לער און זײן נאצױגג צום הערשנדיקן קלאס. עס װעס בא• שאםן די טעזע, אז זינט דער אנטשטײאינג פין דער װעלט• געשיכםע, קענען די ק־נםטלער דערגרײכן רום און דערםאלג נןןר דורך דעם װענ: װי םארהערלעכן דעם הערשנדיקן קלאס און דינען צו אים. זײ םוזן אים סארװײלן, םארשסעלן אים אין שענםטער ליכס און לערנען זײנע שקלאפן אין אונסער• טאנען, װי אזוי אים צו םארערן און םורא האבן םאר אים. אין נוך װיל איך נאהאנדלען די קינסטלער םון מײן נײעם שטאנדפינקט. כיװיל סרענן: װי אזוי םארדינען זײ זײער ברויט, װן*ם טיען זײ דערםארז איך װיל זײ איבערדרײען די קעשענעס, זען, װןןס סיאיז דא אינעװײניק, דערװיםן זיך, װו עס קומט אהין. איך װיל זײ שטעלן די ם־אנע, װןןס כיהאב שוין אמאל געסרעגם גײסטלעכע, זשורנאליםטן, איניװערזיטעט• פרןןםעסארן. רעקטןןרן און לערער: צו װעמען נעהערט איר און םארװאס געהערט איר צי אים. דןןס ביך דארף זײן אן ןןפהאנדלונג װעגן דער קינסט פין שטאנדפונקט פון קלאסן־קאמף. עס װעט באטראכטן קינסט־ װערק, נישם נאר אלס א װערקצײג םון פראפאגאנדע און אינטערדריקינג, געשאפן פינם הערשנדיקן קלאס, נאר אויך אלם אן אנגריםס־מיםל אין די הענט סין נײע קלאםן. װאס שסרעבן צי מאכט. עס װעלן באהאנדלם װערן די יעניקע קינסטלער, װאס זענען אנערקענט םין קריטיקער־אויסאריטעטן אין עס װעט אװעקשטעלן די םראגע, װי װײט זײ זענען געװען דינער אין סארטײדיקער םין דעם הערשנדיקן קלאס. עס װעלן אויך באהאנדלט װערן די רעװןןלוציןןנערע קינםט• לער, װאם הןןגן זיך געקװענקלט צו דינען צי הארן אין מיר װעלן זען, װןןס פאר א פרײז זײ הןןבן באצאלט םאר זײער װידערשטאנד. די מענסשהײט סין איצס הןןט א גאנץ-םאלשן באגריף װעגן דעם, װןןם אזױנש עס איז קונסט און װןןס זי באדארף צי זײן. זײער באגריף װעגן שײנקײט אין באדײטונג איז סאלש און שעדלעך. זעקס גרויםע קונםט-ליגנס זענען דא. װאס מיר װעלן זײ אנטפלעקן אינם דןןזיקן בוך און רעדן װעגן זײ. ערשטער ליגן: אז די קונםט עקזיםטירט נאר לשם קינסט גוסא, אז דער ענדציל םון קונסט, די אײנציקע אםחע אויםגאבע פונם קינסטלער, איז צי סארסולקןןםען די םארם. דער דןןזיקער ליגן איז א געװער, װאס איז על-פי נויט געשאםן געװארן דורך אלטםרענקישע קינםטלער. דןןרטן, װו דער דא• זיקער ליגן הערשט, איז דעננערירט נישט נלײז די קינסט גוסא, נןןר אויך די געזעלשאםס, אין װעלכער די קונסט איז געשאפן געװןןרן. צװײטער ליגן: שטאמט םין די םנןןבן, װןןס האלטן, אז יי קינסט איז עפעם איבערערדישעס, םאר יחידיס, ןןנער נישט צוגענגלעך צי די מאסן. איר װעס ןןבער זען, אז די גרויםע *) ) ייפנםענס וין >. ם־נקיירם 1<ך ,מספענננרס׳, װאה וערש״ינס *ינגינן יין **רי*נ *. געירפברב.