Literarishe bleter · 1929-03-01 · 9 (1.3.1929) · p. Seite 180

?יער&רישע בלעטער נום. 9 (252)?0 אפנויגן און ױױה־שמימונגעך אין טעלער;. ט. היינלס דריקם * *רסנםןנט .א װ>5ןדלקן זזןטעזנלך. םוז איך זיזנן, װי א דןזןר. *ז ם׳איז קיין *ום װעטשןרע וישט. עם א־ז םאקײ דןר*יידט נישט שיןכם, װל קוטנ־ם קען, עם אלז גןויניםפ שלןצש *•גןםאלט א באל; באסישן *דישיקעינאבטס — ם*קן באלעבאטיש!ןפנעםעלט. אבןר די בלײבסט אין םללטארשסיי;: װןן איז דיןם נעשריבן נעװאדן? הלםא• האם םען דעם נעדרוקט אין יאנואר 1029? £א'װ#ם נישט טים 50 ־ןןד £ריער, װארום קטרםא)* או; ז״ערע קרויט און נעזיכטן קאגטראבאנילםם;־ייונען םים צװאטגקן ידןנעם זןנןן שרן, ז#גם טע;, אויף רןר װןלט פקדפוניס #8־א;.. אזא בפאקעװןן דןם םריםיקבינאיםיקן .נעדיבפן אפעפ״ םין דןי שםיב אויטן װיה#ן, װל קיםניס טזם ד#ס אלן זין פ־אגםענט, קען םקנוו זין דער בעםטעד באלעבעםל■ אבעי װאם בליבם ד# *ו שןםן עפ אץ דעם דאזלקן .געד צטן אםןם״, ט ר *ן איבעטןר-לןזערו װיטער דעביימי־ט װיטןניאן פיט א סראנטןזט טון א דערזני- לונג .אין דרײ-עק*. די םןםן איז שױן דא דוקא גןניטען £ון םאריע. טישןר װלרקלעצקים, און םאקע אט די דערביליננ םראנם אויף זיך דעם שטןכםל םון דן־ *ימ, נאר-בום באדויעדן— נישט אונזערן קין שםןםםל. .אין דר־ןק־ םאלט װלטענזאן איוננ נינצן יא־לק טידל טון קלינבל־גןרלןצער אאשטאפוננ, װאם ציליב איר םאציאלער לאנע אלז זי נישט אננןנומען געװארן אין איניװערםלטןט. און הױח װי םאר א טאטנם א םאצטןד קען נאד זין דער אויםװענז אלן אינ־װ. אי;* אונטער דע- חיםה—הויבט זיך דא אן די טראנעדיע. דאס םידל נע• £־נט זיך■ נ;בןך, קין איט נלשט. .זל בײסט אין דער שטילןדי ליאן׳ עם הע״פ; נישט ד• םרײסט-ריד *ין די חברים, װארום חנה װיל דוקא איני־ערםיטעש, זל װיל אטילו נלשט חתונה האבן טאר קין א־• בעטןי־, אװדא• װיל זי נישט נ־ן ארבעטן אלן בלבליאםןק צי £*ר א טאשלנלסטקן, טע, חלשות!... נאר חנה איז נלשט קין םשוש םירל דןדצײלט אינז װיטןנזאן, זי האט נוט נעלעדנט אין שיל, זל האט ״ך נעםרוװט א־ין א־ן קאעיינ. אין אינזן־ שריבע־־קאםיניסט װעבט אי■ א־ים םיט א *•-עטלשן־ ראם, םאלט זי אט װי א .לידנדיקע נאטי— אט האט איר איך: די אראבלעם 6ין דער ייננט, •ין אזא ייננט װאם װלל רװקא איניװןדםלםעם, װאם קאן אהין נלשם אדײנ£אלן און איז דןהיבער װע-ט אינזער םלטנן#יל אין סלםאיזםיע, א ניע אויםלאנן *יל א ,םאװיעשלשןר• באלעבאטישער .פירעלע״. נןטןן איצם םאלן םיט םיטנעצלל די באלןבאםישע טארשנד, נעטןן איצם אזע״צע ,העלדן׳ >ון זי א-דןאליזירן היםט •אקפישן איויםשםעלז םענוח דעם םאװיןטן-םלספעם היםש אנהויבן רידן אר)׳ לשון 6ון דער קלינבורזשואזין אין נלשט טון דעם טראלעפאריאט, - װל םיר װאישן דאנ אינרן־אםתן נןשןנש *אדןדן בײ א ייננן ש־״נןר קאםונלפט. אט זןנען ."עבןדלקע׳ םיסטןרן. דער .שםןרן־ אױ דא נ־שפ ק״ן אויסנאם. עם העדשט נאך אין אונזןר נאנצער ליטעראםיר רי טראריציע טין אם אזןלצע טאטיװן אין אידעאלן, טון אזא טןםאפיק אין באאא־בוננ. װןר אלז דא שילדיק? אלן - דל שרײבןר און דל רןדאקצ־עס װײנלק װערט נעלינש אצט אוי£ן אטקליב. דל רעדאקגיעס נוצן ניאס אויס װי נןהןריק דעם טעראנאנלשן נעױער װאם זױ האצן אלן האנפ, בדי צי דן-ציןן דעם שריבער. אויך דא טאדערט זיך אן אנ£ײוננ אויך דא איז נויטיק א שםרןננער אאקל״ב. ןס אלז נלשט נןזאגש, אז יןדע קלןנסטן אניםה קען װלרקן עם זאל נישם געדרוקט װעדן * װערק, אבןר אנ6י־י<נ םלטן שרײבעד רא־ף זײן. אין ב£־ש דא'ז; אונזןרע זשירנאלן זיך קעננששעלן דעם טיטנןם שםראם, זײ םיזן קיםען םלט ללטעדאטיר, װ?ס זאל בא*רלדיקן דןם אדאלעשא־־ש לןזער• דןם שםראם £ין אינדיװלדואליזם, קלנײבירנןרלןבק־ס, בורזשואזן אפנוינן און ידידה-שםיםונגןן, דאדף אנםקןנננןשטע** ,װןרן א בעסטער צאם. אונזןר ליטעראטיר' דארף װערן אפנן"׳ ניקט ז״ע 180 ״הלײנבױגעולעכהײט, בוחשואמ םיר ראלםן דא אין אין טענהן, אז טיר האבן א ״ ן ״דלשן ליטן־אטו־ אין £ א ,־ ש י ד ן נ ע לןנדןר. םיר האלםן דל דיצטעד אין בעלעם־יסשן £ון -אשנ*ארבאנד *אר אינזןר ליבלעצע קינםטלער- ברידןר. ד א ד ם אבןר האלט טןן אין אײ אאגדןנעצן זיך £ין אינז, װי טין *א־יןםטעטן. װיזט זיך א-וים, או נישם נאר םיר שטעדן אץ זישא,, נישם נאר טיר דריקן אדס דורצוים-״קלינבירנןרלןצ■.• *םאטיװ;. נא־ אויך. זי דאדם ,שםןקן נאך אלץ אין דע־ אלשע־ בלאםע און קןנןן זיך נישט אריםקאראבקןן*. און דאם שטעלט פןשש נישט קין ט־ןם-עד, זיטיקןר, נאר אן אינןנןר, אש װאש עש שריבם שי*רןם אין םינםקןר .אקטאבער״: ,װאש *א־ א םאשימן, װאם *אר א שטיםיננען, װאם *אר א אידײןן ידןרן א־צט אויםנעדריקם אץ א נזײר ײדישער ליטןראטיר *י; סאװ-עטן-£ארבאנר? אויף דןר דאזיקןר טןםן איז שאר רןר לןצשן־ *יט שוין נן־ןדט נעװא-ן, אין ציזאפעיהאננ פים דןר רעצשןװ נע£א- א־ן דןר ליסעראםור. װיא-ל םאל איז שוין נןזאנם נןװאר;, אז םןן דארף האבן א ניעס ששװאם אין דער ליטע-אשור — א ט־ײדיקן, א םאזשארן. א א־אלעשא־יש; אז םיאיז גו־םיק זיך פארנןטען אי-ף נײער פרא- לןטארישן־ םןטאםיק; או דאס װערק *ון שריבער דארף אויםרריקן און א־א*א:אנר-רן וװא־ום גיםע קונםם א-ז אויך נוטע אראאאנאנרע) *־אלעשא־ישן אידיען. אבײר אונזעד ױןנל שטןקט נאך אלץ אין דע־ אלםע־ בלאשן און קען ז-ך נישט אױיםקא־אבקן;. בישפילן דןרצו דא־ף טןן נןםען 6<ן דןר לישןראטו־ ני*א, און אלש בעשטן אילושם־אצין קןן דינען די ללשן־אשור װאש װן־ם נעדריקט 6א- דע־ לעצשן־ צײם אין אונזןרע ידישע זשורנאלן. דװקא די זש־־נא״ן אונזןרן װאס זענען נישש נאר .אינװענפא־- קאשן־ן״ *א־ לישן־*שו,־-שא£וננ, נאר אױך און אין א נ־ויםערןםאם- קןט*ע- * ,ר א באשטיטטן שניש-£א־ א שאװיעשישן און *דאלןטא- רישן שניש־פץ ללשן-אשור, דארפן אונז װײזן, װי אזו־ עם שפיגלש זיך אפ די .סאציא־ן באששעליננ׳ *ון אונזער קלאס און אונזע־ ע*אצע. לאטיר זןן, װאם די שדײבן־ םראנן יונז אונטעװ צום ניעם ו!192-טן יא־. נעטען םלר, לפשל, דןם נושןר 1 £ון זשורנאל .שטןרן״ פארן 1929 ישן י■ אוטזישט װעש איר דא זוכן שורות, װאס זאלן קללננןן טלש דל םןנןר *ון אונזערע אקטוןלע קאכף-*יאבלעטען — נ-שטאזי אלן דער ריצשיננ, נישטא אין דןד *ראזע,אין ליד נא־, *לנלנבערנש ,םאנעװרןס״, האם אן אקטועלן באפארבוגנ און דריקט אוים א זיצן־ע, הא£ןרדיקע שםיםוזנ אי איבערלקע *רעשןנז-ןס, אן נרדםע *ראבלןטע;, נישט םים אזוי *יל װיטיק און שישן דדאטאםיזם װל דערזןלבע־ *לנינבןרנ שריבש זין ליד .שטאט׳םאטיװ״, אבער זל איז א העלע־ ששראל אוי£ן אלנןפײנעם £אן *ון דעפ נאנצן קינסטלןדישן ט־ל אין אונזע- נוםן־ .שטןרן־. און װיסןר... װױםןר נײןן אינדיװידואללסםיש-באלן- בעםלדלקן װלדע־נעיאננןן (נאך װל זי האב; זלך שױן צונןנעסן!) װעין זיך — .נו טו, נו שרי, נו װיל נישט זין ראםאנםיש, - םיאיז שװער אװעק אלין פון זיך״... איא איז דער נױנט־טאטלװ *ון ראםינם *אעטן ,הים״. אין *ינינבןרג נים םלט איס דועט אין זין .שטאש׳טאטיװ•: כ׳האצ נןרו£ן *ון דןר קלעב: .ש־פן װי ם־נןם *א־נעם׳.. נאר װי טיף אש דע־ .װי םינןר• *ינינבןדנס זאל נישט זין, האט ןר זיך דאך נןדא־*ש שױן >טאל אויםשןאן, א סזף זאל שוין נןםןן צו דן־ פאעזין;£ון װןלט שטערץז.. װאריס םען קין דאך א־ביק נישט םײנען, אז אש דער .װײ םינער־ איז אויך זינןר או, דינןר און אלעסענס? .ם׳איז םיר *ינסשןר, ס׳איז טיר שװןר! ס׳אלז דער היםל בי דער ןרד״! — םיא־ז גארנישט אזוי, נןאכטער *ינלנבעדנ, םיאיז אװדאי און אװדאי נישט בי א ל ע ט ע ן אזוי װל איר זיננט, און נןװיס און נןװיס איז דןד *ראלעטא־יאם נלשט נןי-ײגפ ארײנצופאלן אט א ן אזא הלאנערױ. םיס דער גרונט׳דלצטוננ אלן .שטערן״ אלז, אזוי א־ום, ניששא װאש צו ריםען זלך. דל איבןרלקע לידןר זןנען קאםןר־ און אלבאם- ללדע־, דאש זןגןן .ק*שטארלשן־ םאטיװן *אר אינדיװלדוןלע ,בא- שםעלער•. בליבפ אונז א בליק צו טון אלן דער *ראזן נאר דא איז דאם ב־לר אייך נישט *רײלעצןר. *ארקן-ש - נאך נ־עסןרע בלויזן