Literarishe bleter · 1929-03-01 · 9 (1.3.1929) · p. Seite 181

ר זײס 181?ז כ ר א ב?יסעדיערי׳שע בלעסער נזס. 9 (252) ו ו ע ל ט שע־אשיד א,( אויף >|11יי.־<י1; די ש־״בן־׳* שן ייננם ■'( דןד ■־*לןס*-ישער ודי,־. קיננ. ■*דינויש ה*דם ויך די ד*זיקע. רינעיננ ב־ רן־ .אידעאדאניע׳, אז א אשמן־ איק־אינן־ קין ק־, קאפיניםש נישט ז-ין-א־ע־ די ־יםש א, איק־אינן־, אדער א קאםוניםש...' די דשזיקע שעזיניםשיש-קיןנשרירעװיןל,•■ ביןןנערע אירעמליןניע הײבש >ןן ביםלעכ װײז ארײנררינגען אין די מערק פין פיל ןןנגעזעענע איקראינישע שדײבער, װעלכע היןנן אפילי בי. דער לעבטער גײם זיך געחנדלס צ,< די לינקע ריכשינגען. .א. װ. םעוששענקא, דםשד. צידש אוים איל ז־י) לןנשן־ אישאאין, אז דןד קאםו, נױם איו א דיצשישדאם. בא־ים נדינששעו- קא, אין דע־ רע־צזריננ .סאם םןגעאא,■ ששןדש קע:ן א ■ייע־ רעם פדיץ. דע־איי אױ אנןד רן־ ■,״ ןד ני א־ם אין אוק־אי• נע אין דעד ■ריץ — סון אן אנדן־ נאנניןי פיל ערנע־ע ידידת-ששיםיננןן נןשינש איר איל די לעבשע װן־ק קאיילןנקאם, קידי- שעם.* * נישש בעסער א־ז אץ דע־ װײםרישישעד ליטעראםור. אין אץ דער נ וױנישער — נאך ערגער. דארט אין גרװיע איז דער נאציאנאלער דרוק פאין נאריזם געװען, לפי-ערך, שװאכער װי ערגעץ אגדערש. דארט איז די נירזשיאזע, םענשעװיסטישע װירקינג אויף רער אינ.ועליגענץ בכלל ששאדקער. נעפ־נען םיר םאקע די לעצטע צײט םשש רעאקניאנערע פעריען אין דעד שיער נישש .פראלעשארישער* גר״ינישער ליםעראשור. דןר דיכשעד אבידזע שדיבש, אז דל אקשאבע־*רןװאליצין האש םים םדיקענער נאל דידכנןד־בן דעם דיכםע־ם הארץ.דער שרייבער נרישאשװללו, װאם האש בױ דעד רעװאליצין באײננןן ם־רלשן שיסלןך, שריים איצש או־ם אין זײנן לןצנן פאם• קידרלןנ .שיפליס װעש װידעד װןין אי׳־אקלי (יאםןן שין א נ־יזינישן ק־לשע־) אין דאם װאםןר װןם ,װידןר שש־אםןן װי אטאל,. דערצײלט װעגן אױםגעשפראכן רעכשע אין אםנויגן הןןנן אויך די םארשסײער םין די ײד. פראלעטארישע שרײנער. םיט אײן װארם: דער שאװיניזם, װאס גרענעצט ער־ טלרװײז מים אזענע קאנסררעװאליציע, האט אין די נאציאנאלע ליסעראטירן אויםגעהויצן דעם קאם■" י_ ס&־ל&ג 3•?ולעצקיז שוין דןרשלנען א ה ר ן צ י<ט ל י ן יעל.ב פראנלן (דראםע אין זעקס נילדער) _■ר״ז 3 גייח■_ ה,־יפש-רעד*ק:אר שון א קראינישן םליכר- סארלאנ פיליםען איז ארױםגעטראטן םים א םןןרטראג װענן אוקראיניש-רוסישע אי- צערועצונגען. אין זײן םארטראג היןט ער אננעװױן, אז דער ריסישער יעזער קען לחליטין נישם די אוקראינישע ליטעראסור, אז די רוסישע םאריאנן םארשפרײםן נישט אפילי די םאדאנענע איבערזעצינגןן פין די אוקראינישע שרײבער. ער לײגט םאר אי- בערציקוקן די פלענער סין די רוםלענרישע םאדלאנן אויפן 28—1929 יאר אין ארײנ- טראנן א באשטיםטע צאל נעםען און בויגנס םאר אינערועצוננען םון דער אוקראינישער שסראך. פ׳ראוף אויך אײנםירן א שםענ- דיקע אינםארםאציע װעגן דעם ליטערארישן לעבן סון אוקראינע, סאדברײסערן דעם אוקראינישן םאםעריאל אין דער גרויםער אין ליטערארישער ענציקלאפעדיע א. א. װ. דער רע־אקטאד סין .טשערװאני שליאך׳ קוליק האט אין זײן םארטראנ געזאגט: די אוקראינישע ליטעראטור איז אײנע םין די רײכםטע אין סארבאנד. אין 1927 יאר זענען םארעשנסלעכס געװןןרן 1876 נעמען סין קינסטלערישע װערק סון 735 אויטארן. די םארשטעלונג װעגן דער איקראינישער ליסעראטור, װי װענן א פויערשער, איז נישפ קײן ריכשיקע. אין איר זענען זײער ששארק די אורבאניסשישע סענדענצן. דער םארטרעגער לײגם םאר אײנםירן אין אלע פרעםע-ארגאנען שיענדיקע אוקראינישע ליסערארישע אפשײלוננען. די רעדאקציעס דארפן האבן א קאדר ששענריקע קװאלי- םיצירטע רעצענזענסן, װאס זאלן קאנען די אוקראינישע שפראך אין ליטעראפור. כרי צו שאפן *יינלכע רעצענזענסן, דארף פען בײ די הויכשולן פון רסםס״ר שאסן קא• םעררעם םון אוקראיניש. די נאבייאנאלט?׳יסזנראטזרן אץ ראטנפארבאנד ס ״אויםן לעצםן פלענום סון ,װאאפש* (אלםארבאנדישע שארײניקונג םון די *סא- ציאציעס פראלעםארישע שרײבער)—שרײבט דער .עםעס* — איז די סאסע װיכסיקסםע פראנע געװען: דער צוששאנד םון דער ליטעראטור אין די נאציאנאלע רעפובליקן. די םארטראגן הןןבן אילוססרירט א קאלא- סאלן אױפשװוננ םון דער ליםעראיישער שאםיננ פײ אלע ם־יער אינסערדריקשע סעלקער. דאס איז אין נםות. צי איז ןןנער אלץ *שורה א י ד ע ןן ל א ג י ש אין דער נאציןןנאלער ליםעראסור? ,נין, - ןנםפערט דץר ת׳ זשױל*װ אץ .אױװעםטיא• נ׳ 5(:. - דער ■לענים ה*ט *נטפלןקם *ן *קםיװן ■ד*צעס פין ש*װי■ (יםטישער אין סתס קליינבירגןרלןכײר אױפװירקיננ אױף דןר נ*צי*ו*לןר ליטע- ר*םיױ. אין איקר*לוע, לםשל, ה*פן סיר זיך *ננןשםויסן ארף * גאנבןר ריכםיננ, ארף רןר *. נ. יןפ־עט*װ*ער ריכםיננ, װ*ם פירם *ן *רבןם אױף *י ט*רם*זירן די *נטװיקליננ פין דער ס*װעםישער לי- ■■- _~פא?נ פזן א'ני/1?ס דראם/נ ס פין אײן זײם האלס מען אין אײן באקלאנן און באװײנען דעם קינססלערישן סן*:ער, אץ יםון דער צװײםער זײם קיםזן שאקטן, װאם נאװײזן, או ס׳איז :יןך נישם אװי שלים. אס דערצײלס הלל ראגאף אץ .םאיװערסס״: .עם אױ גע- װןרן׳ א יא־, זינס דער סעאטער גילד אין ניי.יאיק הוןם אגגעהויצן אויפצוםירן דוש. א׳ניזנלס רראפע ,םשרעינדזש אינםערלוד*. ױ ויעסע איז די גאנצע צװעלף םאנאטן :עעפייס געװארן סאר םולע הײזער. װי לאננ נאך זי װעם נײן, װײם די דירעקציע ניטט. װי עס שײנס ןןבער שון דעם נאכ- םרעבן אײף בילעטן, װעט זי נישט אראם- נענ כען װערן ביז זוםער און םענלעך נאך לענגער. די םיעםע װערט א־יך געשפילם *ײף דער .ראיד* און םאכט דארטן אן )ו־יסערנעװײנלעכן ערםאלנ. גארנישם יאגנ זיריק איז ,דער װונדער• םון דער טעא- סער-װעלט אין אפעריקע געװען א ביליקע קןטעויע טיטן נאםען ,אײבים אײריש רןיז*. יענע םיעםע איז נענאננען יארנלאננ *<ן אלע ״האנן װענן דעם גערעדס. דער ערפאלג איז' אויםנעסײטשט געװארן אלם ן נאװײי, װי נידעריק אין אינסעליגענץ עס ששײט דער נױ-יארקער טעאסער-נײער, װי נעזונקען עם אױ די דראםע אין אםע- ויקע א. א. װ.* .סטרעינדזש אינטערלור׳ א־ז א םיעםע, יןס נלויי אינסעליגענםע םענסשן קענען ואיטשײן. די שםראך זאנאר, אין װעלכער זי איז געשרינן, איז צו-שװער םאר דעם נישש-נעבילרעטן םענסשן. בשעת דער םע- אשער האש באשלאסן די דראפע צו שסעלן, היןס ער*נישם ערװארס, אז זי װעט גײן פער װי עסלעכע װאכן. ער האם אויך ער• װאוט צוצולײגן געלט צו איר, װײל די *ײעפירוננ איז זײער א שװערע און די היזא־ת זענען דאפלט צוליצ דעס, װאם זי געדויערט צװײ פאל אזוי לאננ, װי די נעז״נלעכע םיעסע (סון האלנ ניןך סינף ביז עלף א זײנער). אויסנעלאזן האס זיך *ז די פיעסע האם זיך געהאלטן און האלם יױ לעננער װי' אלע אנדערע םיעסן, די יײכשע־ע, װאם זענען טער פאישםענדלעך, פיר צ-נענגלעך סאר דעם געװײנלעכן טזאעעי-נײער. , ועי שטוינענדער ערםאלג םון ,גשרעינדזש אינםערלוד׳ איז דער בעם- שעי גאװײז, אז נױ-יןןרק םארפןןנס א נרײסע צאל סון העכםט-אינטעליגענםע פענשש־ װעלכע נעםען ליסעראשור און וראפז זײעד עדנסם. ^-דראיניש/נ?1'סעראטזר ׳0 אין םןןםקװע איז איצט געקוםען צו• 8'1 א :רויסע גרוםע אוקראינישע שרײ- יזי• לכביד די געסס זענען ןןרגאנױירם 1יײאין געס״נזאםע זיצוגגען םון רוסישע )|,1 איקיאינישע שרײנער, ארױםסרעױננען '1 די איקיאינישע שרײנער א.א.װ. דער