Literarishe bleter · 1929-03-01 · 9 (1.3.1929) · p. Seite 174

?יסעדזןדייעע בלטםער נ1ס. 9 (252) זײן איגטיקן טויט, אין ער דא אין קאסער װירקלעך גרינג אנטשלאפן געװארן, און געװען אין דאם םארנאכט, װען ער< געץ װײט געגנאיבער דעם הויכן געקאװעטן פענסטערל האט זיך װירקלעך געזעבט די זון. אים האבן זיך געחלומט די זעלביקע און גרינע װענט. גוױשן װעלכע ער געםינט זיך אין דער װירקלעכקײט, און געדרײט האבן;יך דא ארום אים די ברידער פאקראנסאניע פאקראװסקי און יענע גאנבע גרובע 'עס-ער׳ך, מיט װעלכע ער איז אין דער בײט פון זײן לעבן אידעיש געװען געבונדן. אלע האבן זײ דא צו אים, דעם גלײכגילטיקן, גערעדט װענן עפעם מיט אימפעס, געקליבן ז־ך ערגעץ פארן און אים גערוםן מיטפארן, און װאס זײ רעדן און קלויבן זיך טון. איז פאר אים. ױזי׳ן, אויםגעהויכט אין פוסט, װײל אלץ, װאס ער האט אין פאדביגדוננ מיט זײ אין מיס זײער אידעע געקאנט טון, האט ער שוין אפגעטון. אים איז געװען א װונדער, װזןם זײ םארשטײען דאס נישט. ער האט אין חלום גלײכגילטיק געװארט, זײ זאלן אװעקגײן, און אז זײ זענען ענדלעך גלײכגילטיק פון דאנען א־ועקנעגאנגן, איז אים אין חלום געבליבן ןןפצוסון בלויז נאך אײן זאך — לויפן און פארשליסן נאך זײ די טיר. פון דעם, צי ער װעט עס באװײזן אויף גיך גושליסן די טיר, גי נײן—איז אפגע• הןןנגן אלץ, אלץ. גאר דערלויפן צו דער טיר האט ער נישס באװיזן, װײל אין קאיידאר האבן זיך פונקט דענסמאל דערי הערט יענע טריט, אויף װעלכע ער האט די גאנצע צײט מיס א פארששארבן הארץ געװארט די טיר הוןט זיך געעפענט, און אז יוזי האט זיך פון זײן דרעמל אויפגעכאפש, ה$ט ער דערזען םאר זיך דעב אגענט זובאק און דעם םליעדאװאטעל אנדרעיעװ. בײדע האבן זיך אנגעהויבן צו רוקן צום װינקל. אין װעלכן ער איז גע■ זעסן, און האבן געזוכט אדום א־ם עפעם נאך עמיצן, אקוראט װי זײ זאלן זיך װונדערן, װאם ער געפינט זיך אײנער אלי־ן אין דער קאמער. קוםי — האט געזאגט צו אים זובאק, דענםמןןל, װען אנדרעיעװ האט צוריק אויפגעהויבן פון דער פןןדלאגע דעם ןןנגעצונדענעם לאמםערן. יוזי האט דענםסןןל אויפגעװאכמ נישט נןןר פון זײן חלום. נאר אויך פון;ײן שטענדיקן האלב־דרימלדיקן צושטאנד און םונם געפ־ל, אז עד איז שוין האלביטויט. אים איז געװען א שןןד, װןןס דאס איז פארגעקומען און װןןס ציב געדאנק םון זײן טויט װעם ער זיך מוזן אנהויבן נרײטן נןןך אמןןל. װײל זובאק און אנדרעיעװ האבן אים דענסכאל בלויז איבערגעפירט אין אן אנדער קאסער. אין בלאסער אװנט־טונקעלניש איז דארט געזעםן נאך אײנער אן ארעםטירטער, װאס האט זיך אנגערופן מיטן נארען פינקע, װײל עד האט געקוקט מיט א צעסדאגענעס בל־ק■ װןןס איז אויסן ןןפצושאצן אויף אײן מןןל םײ ױזי׳ן סײ די פרעמרע װעלט, פון װאנען ער איז אהער ארןןפגעפאלן, עו האט פלוצים א זאג געגעבן זײער געשװינד פםעט אין ז־יין אטעם: — נאך דרײ װאכן, װאס איך זיץ דא, איז מיר יעדעו נײער מענטש א ביםל קענטלעך און הײמיש פכע!.. װי א שװעסטער־קינד. יעדער נײער מענטש, דאכס זיך םיר אייסי געהער מיר אן א שטיקל קרוב. איך בין אלײן א קיעױעי• איך הײס פינקע װײל... אװ פון װאנען זײם אירז ער איז געװויר געװארן, אז ױזי איז םון די ןןרסיקע געגנטן, און איז אנטשװינן נעװןןרן. ער הןןט מיט אכןי װי ןןנגעװוירן צו ױזין יעדן אינטערעס.] זײם 74/ 7 ד־ זון נישט געזעצט אזוי װײט און אזוי לאנג, װי זי זעצט זיך איצט. און דענסטמזןל — בײ דער שײן פון אט דער א״ביק סארגײענדיקער זון, איז אים אויםגעקוםען מאדנע, װאס דער טויט פון אים. יוזין, הויבט זיך אן פון לעבן, און נישם נאר םון זײן אײגענעם לעבן הויבט זיך אן זײן טויס, נאר סיט דעם לעבן פין זײנע פריערדיקע דדרװז. מאדנע איז אים אויסגעקומען, װאס דא אין געננט האט אמןןל געלעבט א װוקםיקער און מענישער ײד מיטן נאמען םאסי - א פרומער און הײסער ײד מיט א קאלסן שםײכל אין דער בארד און אין די װאנצעם, װאס זענען סון בלאנד גע־ װארן מילך־גרוי. געלעבט האט דער ײד פין אן אימענדלעך לאדעניש מיס א פדיץ אין ליב געהאס האט ער גרויסע היץ — די גרעםטע היץ בײם דאװנען. די גרעסטע היץ אין באד, סון װאנען זײן גאקעטער קערפער פלעגט ארויסקומען אן עלם־ רויסער, מיט בעזעמל־בלעטלעך אויםן רוקן, אויפן פעטלעכן בויך און די ראז־םארביקע קגײטשן אין מיט צװײ נאקעטע אײניקלעך, ױאס פלאנטערן זיך אים פאר די םיס. די אײניקלעך הןןט דער זײדע געהאט פין א סאכטער — גרויס װי ער אין בארעדעװדיק פיל מער, װי ער. װעגן זײן טאכטער האבן אין זײן בארר ארײן זיך געפויגן די שפיצן פין זײן קאלטן שמײכלנ — ,זי קאן לשון־קודש״. דער טאכטערס מאן: א קירצינקער, א קליגעטשקער, אן אײביק־יונגעטשקער,— הןןט געלײענט םיט א זײרן־קול א־ן תורד״ געקאנט דקדיק און בוכהאלםעריע אויף יעדנפאל. ער איז זײער ױננ געשטארבן, איז געשטארבן א זײדן־קול, װאס לײענט אין דער תורה, א קענער פין דקדיק אין פין בוכהאלטעריע אויף יעדנפאל. דער זײדע איז געשסארבן זײער אלם, איז געשסאדבן א נישט־דערלןןדן לאדעניש מיס א פריץ, א קאלטער שמײכל צום עולם־הזה אין א ליבע צו גרויםער היץ בײם דאװנען צו ,יענער־װעלט׳. די בארעדעװדיקע גרוים־װוקסיקע סאכטער, װאם קאן לשון־קורש. האט זיך ארומגעשלעפט איבער גרויסע שטעט מים אירע צװײ ױנגלעך, באװונדערנדיק פרעמדע לײט מיט אירע לשון־קורשדיקע פםוקים אין מיט איר ענערגיע, װאס קלעקט איר אויף ןןנצוהויבן אויםן אכט־אין־פערציקסטן יאר פון איר לעבן זיך לערנען אויף אקישערקע. די ײדענע איז געשטזןרבן, א־ז געשטארבן א באו/ע• דעװדיק םויל, װןןם איז םול מיט לשון־קורש׳דיקע פסוקים. אן ענערגיע אויף אנצוהויבן אין די מיטעלערע יארן זיך לערנען אויף אקושערקע. נאר איר הויז איז שוין דענסמאל געװען א נעםט םאר אלע אומלעגאלע סאציאליסטלעך. און אירע צװײ יונגלעך הןןבן שוין דענסטמאל געלערנט אין א רעאל־שול—פריער דער עלטערער, נאבדעם דעד קלענעדער. דער קלענערער — דאם איז מולי, דער ױנגערער פראװיזןןר אין גאליכאװקער נאציאנאליזירםער אפטײק, און דער עלטע־ רער — דאס איז ער, יוזי, דער ארעםםירטער .עם־ער׳, װעל■ כער דרעמלט דא אין קאמער מיס אן אומאויםהערלעך געם־ל, אז ערגעץ װײט־װײט האלט זיך אלץ אין זעצן די זון, און דרעמלענדיק הוןס ער מורא צו אויפװאכן, װײל ער הןןם םון זיך לעבן ארןןפגעװארפן, און אז ער װעט אויפװאכן, װעט ער זיך מוזן גרײטן צום טויט נןןך אםאל... דןןך האט אײנמןןל געטרןןפן, אז זיצנדיק אזוי מיט םאר־ מאכטע אויגן, ןןן באװעגונגען, און פלאטערנדיק זיך צװישן די ערינערונגען װעגן זײן זײרן, זײן סאמען און זײן טןןכ• טער, װןןם הןןבן מיס זײערע לעבנס באשטיםט און צוגעגרײס