Literarishe bleter · 1929-03-01 · 9 (1.3.1929) · p. Seite 170

ליסעדיעדישע ב?עםטר נס. 9 (252) זײט 170 א ל ע פיגל, װןןס די מאםן־מיםארפעטער זאמלען, הןןפן א באשט־םטן װיסנשאפטלעכן אינטערעם. דאם געזאםלטע װערט געזיטם און ערשט שפעטער באאיגעס און װיםנשאזטלעו אויסגענוגט סון ספעגיאליסטן. קענען דאך און מעגן דאך אין א םך א גרעסערער םאס ל ע ר ע ר גוגעדויגן װערן פו ז א מ ל ארנעט אײםן פעדאלאגישן געביט. סיקען זיך האנדלען נאר װעגן דעם, אז 1) נישש אלע לערער, נישש יערער סתם-לערער קען װערן א זאמלער, 2) נישט אן א געװיסער פאיבאיײטונג מוז מען גוגײן צו דער זאמל־ארבעט. סיקען זיך האנדלען נאר װעגן דעם, אלז$, אז די שול• ארגאניזאזייע, די ןזנםירערין און ןןרגאניזאטארין סין יעי יע• דאלאגישער םעקגיע בײם ײדיש־װיםנשאםטלען אינםטיסוט זןןל דורכפירן א םםעציעלן פןןרבארײטונגם־קורס סאר לערער אויף דעם געביט פון םעדאלאניש־װיסנשאםסלעכער זאמל-ארבעס און זאל גוציען צו דער ארבעט ספעגיאליסטן םײ פין דער אײ• נענער סב־בה (אזעלכע, װי געזאגט, זענען דןןך פאראן) און םײ פון אויסן. סאריאו 3,?לעצסיד געזאמלםע שריפטן פון מ ש ה נאדױ נײד, פילשטעגדיקע אויסגאבע סון מענסש צו מענטש 6.40 םעשהלעך מיט א מןןראל 40 6 | מײנע הענט האנן םארגןןסן דןס דןןזיקע בלוש 50 5 אונטער דער זון 40 6 פון נעכטן ביז מארגן —י אדיעם: קאאפ• ״ב־כ^ר'׳ נאל׳״װקי •2 פארלאג ג• קלעצקיז ברוך גל־־אזמאן אין 5 בענדער — ך גילדן 10.50 . -■י . 950 ״ 7.50 , עינם ראד (ראמאן) או ף אן אינזל וראמא;) אייף יענער זײס אקעאן אויף די פעלדער ״סון דזשארדזשיא םארטונקלט גאלד םארלאג ב. קלעצקין, װארשע פ. דדײלפערין ערשטע טריט נרעס#)ס*ם•* **רן זװזי*ן י*רן.י*ר נו״ס פיג ןרינינעי* 1ײננינג<ז סרײז 2,50 גילדן קינדער באזירט אויף װיםנשאםסלעכער סןךשונגס־ארבעט ארוס די סםיכאלאגישע אײגנארטן פין דײסשן, ענגלישן א. א. װ. קינד, םונקט אזוי — אויב נישס נאך מער — מוז אונזער ײדישע שול׳ארבעס באזירן אויף ענלעכער װיםנשאפסלעכער ארבװט. א פעדאלאגישע סעקציע איז פאר דער פראקטישער ארבעש פין דער שול־אינאניזאציע דורכאויס א נויטיקע, סאקע א פראקטישע אינםטיטוציע, װאס דארף געבן פעדאגאגיש• מעטןןדאלןגישע אריענטירונג, לעבעדיקע חױנה, און קיין איבער• אדרעסירונג צו ״מאםעריעלע זארגן׳ קען דא נישט דינען אלס םארענססערינג. נ) די שול־ןןרגאניזאציע םארמאגט נישס (אדער סארמאנט אין א קלײנער צאלז די נויסיקע קװאליפיצירטע װיםנשאפט־ לעכע ארבעטער פאר א גוט אװעקגעשטעלטער פעדאלןןנישעו סעקציע. װאם מ קען אנװענדן קעגן אס דעם ארגימענט, איז םןןלינדיקס: ערשטנס, פינקט װי סיאיז נישט נוט א י ב ע ר צ י• ש א צ ן, אזוי איז אויך נישס גיט נישס צו ד ע ר ש א צ ן די א״נענע בחוה. א געװיסע. הנם א קלײנע צ$ל סין םער• װײניקער קװאליפ־צירטע װיםנשאסטלעכע ארבעטער אויף דעם געביט שין קינדעריפםיכןן״אג-ע סארםאגס דןןך די שול.ארגא• ניזאציע יא א־ן אירע אײגענע רײען. די רירנשאםטלעכע אוים■ ס$רשינגען. ײןןם זענען בשעתן געמאכט געװןזרן מיט א ײ ג ע• נ ע גחות אין א ו י ם ן א ר ט, װי, למשל, םין קאנעי, שניאורסאן, ש לעװין (פין קאװנע), האבן דןןך געהאע אין הןןבן א גאגץ היפשע באדײבינג. װי װינקלשטײן-ארבעכן װ• ןןנהויבן אויף דעם ײדיש פעדאלאגישן געביס. והשנ־ת, סיאיז גןור נישט אזוי װיכסיק. אז אויסן פ״אץ דורך א־־גענע מענטשן, זאל געמזכס װערן די ב א א ר ב ע• ט ו נ ג פון װיםנשאפטלעכע מאטעריאלן, װי םיאיז װיכטיק, אז דארטן זאל געמאכס װערן די זאסלונג סין די םאסעריאלן. סיקענען אין ם־דארפן ציגעצויגן װערן צי דער ארבעש מענטשן סין םחיץ פוילן (מענטשן. װןןס זענען א י ד ע י ש םארבינדן מיס דער שול־ןןרגאנ־זאציע אין װ$ס זענען פאר־ בינדן מיט איר שוין אפילי נישט אידעיש, נאר דורך ספע־ ציאליססיש־װיסנשאםטלעכן א־נטערעס. מענטשן פין דער צװײ• סער קאטעגאריע װעלן זיך געפינען אין אויסלאנד נישט װײ• ניק). דער עיקר איז, אז די שול-ארגאניזאציע זןןל א ר ג א־ ניזאציאנעל אנפירן מיט דער ארבעט פון דער סעק• ציע. אז זי זאל זײן יענער צענטער. פון װעלנן םיזןןלן זיך ציען די ראדיוםן צו די אויםלענדישע מ־טארבעטער. כיגיב צי: פאר אינז א־ז באזוניערס װיכטיק א פאר• שטאדקםע פארזיכסיקײט לגבי פעדאלאגיש״װיםנשאפי.•• לעכער ארבעם. מיר האבן ז־ך שוין נישט אײן מןזל ןןפגע• בריס מיט צו האפערדיקער אויטאדידאקטישקײט, מיט געװיםער פםײדןז װיםנשאפסלעכער נאנשילאנסישקײט, װען יעדער אײנצי־ קער דורכשניסלעכער לערער למשל, האס זיך גענוםען-נישט הןןבנדיק דערצו די נויסיקע עלעמענטארםטע צוגרײטונג—דורכ• צוםירן סעסטן אין שול. די תקוסה פון סעסטאלאגישן רײך• שניס אין אונזער שול געהערם, ןןן סםק. צו די נעגאטיװע הקוםות. ןןבער מיקען דאך צװישן אונזער לערער״עולם געפינען מענטשן, װעלכע קענען אונטער ןןנסירונג צ ו ג ע ג ר ײ ט װ ע ר ן אמװײניקםטן צו ז א מ ל ארבעט. די םילאלאגישע םעקציע סון אינםטיטוט טוט זײער גוט. װען זי ציט־צו צו איר ארבעט םאסן׳םענםשן אלם ז א מ ל ע ר, הגם קײנעם װעט נישט אײנםאלן, אז די ציגל• זאסלער קענען אויך זײן די בנין־בויער, נןןך מער אפילו: אז