Literarishe bleter · 1929-03-01 · 9 (1.3.1929) · p. Seite 167

זײס 167' ס ר א ב ק *י זיך. זײ דערגענטערן זיך אין דערקענען זיך אין שירינגען עוריק. אויף דער אויםגעחלומסער קרוין םאלט א שןןסן, דער םאסקאראד דערגרײכס דעם אפןןגע־םןןמענט. די אנטוישינג ליגט װי א שלאנג אין לויערט. די װיזיע האלט בײם ולאגן. די פלןוע קרױן פון חלום נויגט זיך קײן מערב. דער רראמאטישער הויםטפונקט ליגט אין פערטן בילד, אין דער באגעגעניש םין קײזער יןןזעף דעם בװײטן םיס םראנקם פרןןצעםיע. םיר מאסקעם קרײבן זיך: די אינקןןנגיסןן■ מאסקע םין יןןזעף דעם צװײסן, די אימפעראסןןר־מאםקע םין יעקב םראנק, די שװארצע קאפיצינער-מאםקע פין אינסריגע און םארראט, און די רויטע געשפענםטישע מאסקע םונם לץ, װןןם הענגט זײנע שמײכלען, װי האלבע םארםמטע לבנות, איבער אלעמענם קעפ. רעזשיםער. צי זעסטו די טעאסראלישע סימםןןניעז זאג אויס דעם אמת! נאר םאמעלעך: דןןם ערשסע בילר—דער בעל־שם אין די בערג. גןןך דער ארבעט. די זין םארגײט. יעדער זין אינטערגאנג טרןןגט א נײם זוןיאויםגאנג. םימבןןלישער אקצענט. דןןס םייע װײב װערט אנטשלןןפן. די שבתאי־צבי־פרןןגעסיע דעדנענסערס זיך. מאסקן־שפ־ל, סאקל־שפיל, טאנץ־שפיל. װןןס איז דןןס — חלום פון שלןןסנריקן, םארהןןרעװעסן װײב, צי די נאקעסע זעונג םין בעל־שםז צװײ אקןןרדן קרײצן זיך: דער םינאל שבתאי צב־, אין דער ערשסער אקןןרד — דער בעל־שס. א הערלעכע געשפענםטעריאדע. דאס מןןל נישט בײנאכט אויםן אלסן מארק, נזןר םארנאכט אין די קארפאטן־בערג. שבתאי צבי װארם אויםן ןןפלײזער, דער בעל־שם — אויםן א־בערגאנגםימןןמענט. םאר בײדע װערט עס יעקב םראנק. דער םינאל מיטן נאךינישט־צעקלונגענעם ערשסן נײעם אקןןרד רוםן ארוים יעקב םראנקן. אין יעקב םראנק אנסבלויזס זיך װי אן אויםגעחלומטער םון די צװײ אפאסלען אין די בערג. דןןס צ װ ײ ט ע בילד. נאכט־לאנדשאםט. הײסע רויטע ערןןטישע רעסלעקטןןרס שפילן אויף בײמער, אויף םעלדער, אויף הענט, םיס... מוזיקאליש־ערןןטישער ציטער. יעקב םראנק שטײט אין דער מיט. ם איז זײן פרןןקלאםאציע. איבער זײן קןןפ הענגט א זילבערנע לבנה, — אװאםשא הײםט זי. קײן אײנציקער םלעק טןןר אויף איר נישט םאלן. אװאסשא איז אײננסלעך דער שפיגל, װאס דארף לויכטן אויסן װעג דורך נאכט און סונקל צו מאכס און צו גןןס. דןןס ד ר י ט ע בילד איז דןןס בילד םון נס־ון, םון װאקלען און סון טרױמף. אויף דער לבנה—אװאסשא סאלס א שןןסן און םארשװינדס. זיגזאג־ליניע. דער ערשסער דיסןןנאנם הןןס ארײנגעקלונגען, אויםגעהויבן א שװארצן םינגער און באדרןןט. דןןס ם ע ר ט ע בילר איז, װי געזןןנט, דער דראמאםי־ שער הויפס־פונקט םון דער יעקב םראנק־טראגעריע. די קרײנען דערנענטערן זיך און דערװײטערן זיך. אװאטשא איז אין די הענט םונם שןןטן. דער פינאל םונם בילד: םראנקס פאסעסיש װןןרס .לעשט אויס די זוןױ דןןם םינםטע בילד. דןןס ליכס, װןןם האלט בײם אויסגײן, םלאקערט נןןך אײנםןןל שארף אויף. אויף נאכםישער קעלער־װאנט באװעגן זיך צװײ גרןןטעםקע םילװעםישע קעפ.?יסעדזןדײשעזזםזזר נום. 9 (252) 7 צ ח ק ס ־* נ ג ע ר י ע ק ב איך מײן די דראמע .יעקב פראנק• םון אהרן צײסלין•). א דערגרײכונג, אױף װעלכער ס לױנט זיך אפשטעלן. נןןר קודם־כל א טענה צו אהרן צײםלין םאר זײן הקרמה. םאר זײן װעלן בארעכטיקן זײן װערק ,היסטאריש•. צו װןןסז צי דארף די קינססלערישע װיזיע אט די בארעכטיקונגז צי איז זי נױסיקז איך זאג — נײן. װײל דער או םגעסיבערטער יעקב סראנק — אהין צײטלינס האלוצינאציע — האט איר בא־ רעכטיקונג אין דער װיזיאנערישער שטארקײט, און איז אמת און איז פונקס אזוי װארהאפטיק, װי דער געשיכטלעכער. * ה ר ן ז י י ם י י ן *ןרםרזנס 8׳ין 6. םרירםןן ־•־ ■׳׳?וי#- . ■"' <׳ ' ,יעקב םראגק* איז א שאטן־שפיל אין זעקם בילדער. אין צענסער םון שןןטן־שפיל שטײס דער גןןט־זוכער. װןןס ברענט און װערט םארברענט םון זײן זעוננ, װןןרום גןןט איז םײער. א םימן הןןב איך— אלע די, װאם הןןבן זיך םארמןןסטן צו דערנענטערן זיך צו אים, זענען םארברענט געװןןרן. אין ברען םונם גןןטזוכער זע דעם העלדיש־פאטעטישן מןןםענס זײנעם. אין זײן פארברענט װערן זע דעם טראגישן מןןמענס זײנעם. אויםן דראםאטישן הינטערגרונט אין .יעקב םראנק• םלאטערן צװײ קרוינען. די פאנטאססישע, עקזאלסירטע קרוין סונם סרויפער, און די גןןלרענע קרױן םון װעלםלעכער מאכט. די םאנטאםטישע קרוין ציס װי א מאננעם די גןןלדענע קרױן *חרן נייםלין — ,יזקנ *ר*נק־׳ ורןםנ ונין ז׳נקי נייו׳נר. יוייפנ •*זיינקין, 1922, 112 1■