Literarishe bleter · 1929-02-22 · 8 (22.2.1929) · p. Seite 157

דיע 57!?יסעדעדי־שע ב?עסער 012. 8 2:0)? געזעםן נעכן א ששענרער א הויכער, דאי־ער יינגערםאן. א שױארעער. א דעכראסטעטער, מיס א יעשױבערט מביהלריק פעררל אין מיט א שפיגיקער יארמולקע אויםן קןןם. דער יינגערמאן ה$ט םיט א קלײן מעסערל געשאבן די נעגל, פו• געשטעקס די שינגער *ים קןןפטשנדיקן ליכם, װי פי א הברלה. דוד איז פיגעגאננען, געסרעגט: — לאנג אז דער רבי — — ז דער יונגערמאן האס א ביסער געטין. אויפגעשטאנען אין דער גאנבער גרוים, אז דער ריזיקער, סאויימדיקער שןןסן זײנער איז םארקרןכן טיף אין םוםיט ארײן צװישן די זײלן םין באלעמער. וײנע גרויםע דערשרןןקענע אויגן האפן זיך געפינטלט גיך. םול מיס פחד םאר נישט־געאנטע נאכטישע געשטאלטן, װןןם באװײזן זיך אומנעריכט ױערן נעלם אין לןןזן איבער דערנאך אויסן גאנגן לעפן א טעמפע שרעק און א שםילע אײננעבאקענע אומרײנע מרה-שחורה. פײם יינגנםאן הןןבן זיך געשןןקלט די דינע. שטריקלדיקע פאות, סילאנגע. גרינלעכע פנים איז געװןןרן אוםגעצויגן אין גרוי. — דער רביז— נ־נ׳נססר געװןןרן, לא עליני... די חשװן... אין ם-ם״םקװה... צום אדטיקל פון ם. שאליט ״װו איז די ײדישע װעלט״ <זײט 6״) צוםרעטנדיק פאראיארן ארויסצוגעבן פינסנײ .די ײדישע װעלט־, הןןפן מיר גערעכנס אז ם־איז דא בײ אונז די פא• דערםעניש און די מעגלעכקײט ארויסצוגעבן א גרויסן ײדישן חודש־זשורנאל, װןןס זאל גריפירן ארום זיך די בעסטע קינםט־ לערישע בחות. די דערשינענע ביכער ,די ײדישע װעלט׳ זענען לכל־הרעות נעשסאנען אויף דער געהעריקער קינססלערישער אין קילטורעלער הויך. זענען דאך צום זשורנאל צוגעצויגן געװןרן די ןןנגעזעענסטע ײדישע קינםטלער. לײדער אבער זענען די כםירדיקע םארלאנגען און מאנו:גען מצד די שרײבער און לעזער געװען פיל גרעסער. װי די םאקטישע מיטהילף סין די שרײבער אין לעזער. ם איז געװען נישט פון די גרינגע זאכן ארויםצונעבן יעדן חורש א סז״בויגן־ביך מיט שטארק■ ןןפגעקליבענעם און שטארק־איבערגעזיפטן מאטעריאל. דערצי איז די םיטהילף םון א רײ אםעריקאנער ײדישע שריםטשטעלער נישט געקומען אין דער צײט. און דער ײדישער לעזער. די ײדישע ביפליאטעקן—זײ זענען נישט איםשטאנד זיך צו אבאנירן אויף נ ןן ך א זשורנאל. דאס אלץ האט באװויגן אינז אפצי■ שםעלן ד ע ר װ ײ ל דעם זשורנאל. װי לאנג דער דערװײל װעט דויערןז די לעצטע װאכן װערן מיר םארװארפן מיט גוםע װינשן, מיט עצות און םןןרשלאגן אויף מיטהילף, און טענות. הלםאי מיר זעצן נישס סאר ״די ײדישע װעלט׳. מיר גיבן נאך נישס אויף דעם געדאנק םון ארויסגעפן דעם ערנססן ײדישן זשורנאל, אין מיר האםן אינגיכן קיםען צי די לעזער און שרײבער מיס דער בשירה, אז .די ײדישע װעלט׳ װעט װײטער דערשײנען. :£$ר?$ג 3. ק? עצקר ן נר״טן ראװ... א װײלע װערט קיל צװישן די ריפן סין פחד, וי צינג נעמט זיך פלןןנטערן, װי זי װןןלט געװןןלט עפעס א זןןנ טון צו די םוראדיקע געשטאלםן... נןןר די פיס לויםן װײטער םון זיך אלײן, היפערן איבער שטרויכלינגען בלינדער ה״ם מײדן אלײן אוים גריבער, דערשפירן יעדער הארטע זאך, װו דער טריט קען זיך ןןנכאפן. — דוד האס נישם גע, װוסט װי לאנג ער שפאנט אזוי א צעברוםטער פון אינטער• זיננען און רעדן צו זיך אלײן, געהאט א צעבײלטן שסערן *ון צעדראפעטע םים םון כםדרדיקן אויםגליטשן זיך אין סאלן. קײן אולינןןװע איז ער אנגעקיםען, װען סיאיז שו־ן געװען טטאיק פינםטער. אין מיטן דער גאם איז געשטאנען. װי םאר• גליװערט א װײםע ציג... אין די הײזלעך זענען שוין געװען פהרראכט די לןןדן און םיהאט אדורכנעלויכטן דורך די שפאייטן סםקדיק אין שפעט. םין א טיר איז עמעץ ארויסגע־ קראכן און אויסנעגןןםן א שיםל װאםער ברײט אין מיט א נליאפ א הונט הןןס ערגעץ םין הינטער א פלויט געבילט הויל, םיט יללה, קלןןגעדיק געװןןיעט, װי פון א גרויסער עװלה, װןןס א־ז זןפגעטין געװןןרן אין חשכות זײן הינטישן נםש... דוד איז געגאנגען צים הויף, דערקענט םון דערװײטנס דעם הויכן, הןןרבאסע אויפגעשאסענעם דאך םין טאסנס הויז, געװונדערט זיך, װאם ם־זעס נישט םון דןןרטן קײן שײן, לאנג געששאנען אצעתמטער^און מיט אן אויסגעהוילסן מוח געקוקט אהיי. װי ם׳זאל זיך אים עפעס אלײן נישט גלויבן, אז דער הױף קען שטײן אזא םינסטערער און שטילער. סון דער :אענט האס דור דערזען, אז אלע לןןדן זענען םארסאכט אויף די פרענטן, די טיר איז םארשלאסן. אקעגנאיבער, בײם בןןד, איז געזעםן עמעץ צװישן די קלעצער און געמורמלט. דוד האט איגעצינדן א קינדל, דערקענט שײנדל די משוגענע. א בארװעסע, אײנגעהילט אין אלטע זעק אין מיט א שלןןף־קופקע ײישן קאפ. — איז זי געזעסן אין געחזרט םון אויסנװײניק זחנות געשאקלט זיך אין צוגעזינגען םיט א ניגון םון מענה■ לשין. דוד האס ארןןפגעלאזט דןןם שװעבעלע. געסרעגטי — װו איז ערגעץ אהינגעקימען דער רבין — דער רבי איז איועקגעםלויגן אין הימל איײן — הןןט שײנדל נעענטםערט װי צו זיך אלײן — צו די שװארצע קעץ... שײנדל הןןט זיך א צעלאך געטון, פליצלינג אויםגעשסאי נען. געניםען כיכען און פלױםקען מיט די פיס אין װאםער• דוד ־אט זיך ןןפגעיוקט. אויםנעשפיצט די אויערן. דורך דעם חיג השדרה איז דירכגעלאסן עפעס דינם אין אײזיקס. װי א פיאששיקע ד,אר. ה־נשער די קניען הןןס א שםןןך געםין װי זי= שאלן. דור האט מער אלײן נישם געםילט װי ער טשא■ ־עם ױײטער מיט דער לאנגער גאס אויםן װעג צום בית־ הסדיש. טרעט אלע סאל ארײן אין א קאלוזשע קאלט. שנײדנ■ ייק ״אסער. שטויםט זיך אן מיםן שטערן אין נישט ןןנגע• זינדענע לאםסערן. װןןם װאקסן אוים אין סאמע מיטן גאס, װי א רעטעניש. עפעם הןןט זיך געװײםט םארן בליק. סירן הןןבן זיך פארקלאפט. איבערגעלןןזט נאך זיך א טויפן, באלר• פאדנעסענעם ןןפהילך און א םארשלןןםענע אוםרו, װי א איבער• 2זי־סענער שלעכטער חלום אין מיטן דער נאכט... אין ײײסן, פארצײטיקן בית־הםדרש הןןס זיך געלויכטן גןןלדיק־ ײיסלעך און יןןרצײטישדיק. דור הןןט א האלב־דרימלענדיקער געכ^ןנדזשעס אין ברײטן, טוכלע פאליש םיט דעם נידעריקן, 5ײיעלצטן םוםים, ןןנגעטאפס די דיקע, םײכטע װאנט. אין ייײסן חסירישן בית־חסררש צװישן די שםאטיקע סםרים איז