Literarishe bleter · 1929-02-22 · 8 (22.2.1929) · p. Seite 156

?יטעדיעדי־שע בלעבננר נ21. 8 (251) װאקזאלכל, מורא געהאט, אז די ײדישע באלעגןןלןים, װןם װארסן דארטן מיט זײערע סירלעך אויף #אסאזשירן, זזןלן אים נישס דערקענען, א סאס געטון בײ דער לאנג נישס ראזירסער שטעכיקער בארד אין די גריביקע הויסיקע באקן, דןןס ערשטע מאל א קלער געטון װעגן טאטן אין אז ם װעס גלײכער זײן זיך אהײמבושאין דורך א הינטער־װעג. נאר דןןסמאל איז דא נישט געשטאנען קײן אײן ײדישע םור. אויף די ןזפגעקערטע, סארװאשענע שטײנער זענען געשטאנען עטלעכע גוים, גערוי׳ כערט פיפקעס, זײטיק און מיט גוישער נישט־געאײלטקײט געשסועסט װעגן חזירים, װײבער. געקוקט אין היםל ארײן סיט ישוב־הדעת און באדעכטיק, װי מ זאל װארטן אויף א בײכן... ס איז בוגעםאלן דער סארנאכט. אין מערב, אויף די שפיבן םון די אלטע ליפעס, איז געשטאנען א קלײנע זון, א קילע און א בלאסע, װי פארטאג. דוד האס דערקענט א שכן, א הייכן גוי מיט לאנגע װןןנםעס ביז בו די אקםלען, געזען. אז אין משך פון א פאר יאר האט ער זיך אויסגעבויגן, באקומען גרויע זילבערנע האר אויף די שלעםן און אן ןופגעבויגן, בלוילעך פנים, װי פון שפױת. יענער האט א קוק געטון אויף דודן, אויסגעשפיגן און זיך אנגערוםן הויל און םקריפענדיק: — ביםט בלײך פאן, װי פון שפיטאל ארויס, און א םענ• טעלע טראגסטו, װי בום באדן זיך.. װײט הןןט אירז — קײן אולינאװע — — א טע־טע... א פאר װיערסטלעך און ק״ן סירל איז הײנט נישטא. בו װעמען גײט איר דארטןז — איךז בום ראבין —איז דור אפגעטרעסן א טריט אויף צוריק, תיכף חדטה געהאט, הלמאי ער הןןס זיך אויסגעגעבן. דער גוי האט אויף אים א קוק געסון סארװונדערט און טעמפ מיס זײנע גרינלעך־בענאסענע אויגן אפלען, גליװערנדיקע און פארנעפלטע, װי זײ װןןלטן פארלוירן יעדן חשבון. — בום דאביז אין אולינןןװעז — סןן־טא טןן... שוין דןן איצט א צװײטערז — טא־םא... דער גוי האט געפלאנטערט מיס דער צונג, געזוכט אין די קעשענעס, אומגעקוקט זיך אין אלע זײטן, װי םארבלןןנ• דזשעט, פאמעלעך און סארטדאכט ןןפגעװישט דעם שװײם פון פנים, װי עמעץ, װאס דערשפירט פלוצליננ, אז ער װײםט נישט װו ר׳א־ז א־ן דער װעלט... דוד הןןם צום װיםלסטן מאל פארקנעפלט די צו קלײנע קנעפ פון דער גומענער, קאלטער פלאנדעקע, געפילט א בויערנדיק שטעכן אין בײדע זײטן. קוים אײנגעהאלטן דעם הוםט. געלאזט זיך גײן אין שטעטל ארײן דורכן װאלד, לאנג און טאפנדיק געקראכן אויפן שמןןלן װעג, אלע מאל זיך אנגעשטויסן און שיער נישט געםאלן אי״ בער א שטאם. פריער איז דער לאנגעד פאם הימל געװען הויך. בין-השמשותדיק בלוי, םון אלע בײםער הןןבן ארןןפגע• קראקעס קרןןען, אן אומגעזעענער פויגל האט געשװישטשעט הויך און ציטעריק, װי מיט א םײפל. מ הןןם נעהערט סונדער• װײטנס שאסן און אויסגעצויגענע קולות, װןןס הילכן לאגנ בײם סאסע אויער און ם׳איז שװער צו דערגײן צו קלינגט עם אזוי אדער ם׳שפילט... דערנאך װערט םינסטערלעך און בלענ־ דיק. פון אלע זײטן נעמען אויםװאקסן הויכע פארשוינען, אױס־ געגלײכטע. װי זײ װןןלטן געשטאנען אויף װאך. א ריזיקער הונט האט צעעפנט זײן פיסק און די צונג זײנע רירט אזש אן די ערד. אקעגנאיבער שטײט א קלײן, פיצעלע דאמעלע, א ברײטע, מיט א שירם איבערן הוט, נןןך װעלכן ם׳הענגט^ נאך א ברײטער. צעכװאליעטער שלײער. אײן פוס אירער איז אױסגעשטרעקט םארויס צום גײן אין אינגאנצן זעט זי אוים. װי זי װןןלט זיך םארמןןםטן אריבערצושפרינגען איבער א זײס 156 האבן זיך געא״לט, געטומלם, געדרײט זיך אויף אײן ארט, געקריגס זיך מיס די גוים, די פאק־סרעגערס. אין נאסן, חשכדיק־צעפלעקסן און סלעסלדיקן בין־השמשות צינדן זיך רויטע, העל־גרינע לאמטערלעךן אפגעצװןןגענע לאקאםאטיװן, שי־אדצע און זידיקע. סקריפען שװער אויף שטאלערנע אויס־ געריבענע שינעס, װארפן װײטע רעפלעקטארן פון זײערע קײלעציקע אויגן. באליקע און צו דרײ םון פןןרנס, װי בײ א םין לעגענדאריש־ריזיקער תהום־חיה; פײפלעך םײפן מים װןןרעניש, דראטן ציטערן, סיגנאלן טעלערס הויבן זיך אויף און םאלן אראפ. א הויכער פארשוין אין א רויט היסל לויפס א־נ• דערגיך אין זײנע לאקירטע שטיװל, מאכט קולות, הויבט א האנט, גויים שרײען און זידלען זיך. פון דערװײטנם מרוקען לאםט• צוגן, אויסגעצײגן און לאנג, װי פארבענקטע קיז פנימער זענען האלב באלויכסן, האלב־סינסטערז גאנצע װאלקנס צישענדיקע פארע קנױלן זיך. בלײבן הענגען זילבערנע אינדערקרופ. פאלן װארעמע און הײמישע איבער קאלטע, פארפרעמדטע געזיכטער. דער מידער קאפ — אײביק אומאויםגעשלאפן און פארװירט פון צרות — װערס פארדרײט פון נערװעזעד אוםנעדולדיקײט און צערודערטקײטז דער געדאנק ארבעס צו־שנעל, שלײפן װערן ןןנגעלאפן — עפעס שלאגט צום האלז, װי צום ברעכן. אונסן שסײט גינא מיט א ןןפענעם פאיאסאל. זי הויבט אויף מיט דער לינקער האנס א פאלע, אז סיזעס ארוים א פאדשלוםפער• טע, ברודיקע, דורכגענעצטע האלקע, און שרײט נאך הילפלאז און םארלוירן, אז טרערן קימען אן פון רחםנות: —געדענק זאלסט רערן מיטן רבין אלײןי.. דודי.. דבורהלע װעט דיר שוין אלץ זןןנןו למען־השם!... אין װאגאן איז סינססער און לויז. דוד האט זיך אװעק• געזעצט אין א װינקל, צוגעמאכט די אויגן. געפילט די אפגע־ שװאכטקײם אין גריבל םון הארץ. אײנגעדריםלט. א גאנצע נאכס האט געשװיבלס אין צעהוזשעסן מוח אן אײנציקער חלום, א לאנגער, אן אײביקעח ס סלעכט זיך א מעשה מיט א ספר, נןןך װעלכן אלע יןןגן זיך. שלוחים פארן אום עס זוכן, מיפירט מלחמות צוליב דעם, מימאכט געםעלשטע קןןפיעס. אויף יעדער סטאציע שטײגן אײן נײע בעלגים אויף אט דעם ספר. װעגישע. קאלמע װינטן יאגן דורך די אפענע טירן, אונטן שפרינגען ארום גאנצע חברות שונאים, טומלען און װילן דװקא אויסרײסן א פאר בלעטער, כדי צו צעשטערן די גאנצקײם פון דעם גרויסן חיבור... אינדערפרי האט דוד ארויסגענוסען פין קעשע־ נע א שטיקל פארדארט. שװארץ ברויט. אויפגעגעסן, װײטער גענומען כאנ־עין און אזוי אפגעשלאפן אקוראט ביז פאר או־י־ נ$װע. אויפגעכאפט זיך צום צװײטן מאל האט ער אן או־ריע• באדענער אין פראסטיקן שװײם, םיט א שטײן-געבליבן ה״רץ םון שרעק םאר פארשפעטיקונג. די באקן זענען נעװען װײס. װי קרײד. אױפן שסערן איז געשטאנען א קרומער שראם, א סיפער און א רויסער נישט אפצונײן, די אויערן— אויםגע־ שפיצט, װי ב־י א האז. פלאכע שטיקער ערד, שמאטיקע. אױס• געקראכענע. האבן זיך דורכן פענסטער געגליטשט מיט אײלע• ניש, גרוי געשפיגלט זיך אין ברײטע, םוטנע קאלוזשעס שטײענ־ דיק װאסער. די באן איז געלןפן אויף הילצערנע בריקלעך, געגאנגען בארג־אראפ. םיאיז שוין געװען שפעט אין טזןג ארײן. אויף דער אקעגנאיבערדיקער באנק איז געלעגן א פויערישע באבע אין א פאר מענערישע שטיװל. זי האט אנגעקוקט דודן מיס א שםײכל, געװיזן אן אײנציקן פוילן צאן, זיך אנגערופן: — ןןט איז דאך אולינאװען — באלד זענען מיר אין די בויארעם- דוד הןןט תיכף דערקענט דאם נידעריקע. אײנגעריססע