Literarishe bleter · 1929-02-22 · 8 (22.2.1929) · p. Seite 155

זײס 55/ ^0 ליסעדיעדישע םלזזסזזר נזם. 8 (251) ב י\< ׳ש ע 7 7 י ס '־, ו ו א ר ־ש ע ד ע ל ט ע ר קײן .װיכער׳ אין אז ער קען גינעמען די נראסעם: געעװיגן מיט דער זשעדנעקײט אין הכנעה םין אײביקע נעמערס, װאם דארםן םליגלינג געבן... גינא הוןמ זיך דערמאנס. אז זי האט םײ־װי״סײ א װיכטיק שליחות אין בעלזער הויף אדײן, װי זי איז עד־היום א כל ולך מיטן יינגװארק, דערהאלט םין זײ אםיקורסישע בריװ. שלעםס געלט ביזן הײנטיקן טאג, געװיםט, אז קײנער װעט עס נישס אזוי גיט אדירכםירן, װי דוד, זיך פארקײמט און אנגערופן זיך זויער: — םילא, פארםאלן... װי פלעגט דאס זאגן דעד זײדע. דער רןןםטשיגעדז — אז א ײד דארף — מוז מען... גינא האט זיך גענומען דרײען אהין אין צוריק איבער דער שטוב, גערעדט װעגן דעם אז פארנאכס װעט זײן א באן, ארױםגעשלעסט פין בוזעם א װײם, שמוביק טארבעלע אויף א בענדל, או־סגעשיט פון דארטן עטלעכע אפגעשםרא• כענע עסטרײכישע אין אונגארישע מטבעות, רבײשע שסיקלעך בורשטין, מיט װעלכע זי טראגט זיך ארום די גאנבע בײט פאר א םגולה צו מזל, הןןט באדעכטיק אין מיט םארזשסורעטע אויגן אױסגעבײלם עטלעכע גילדן אױף א בילעט, געטענהט. אז אויב םארן — דארף מען שוין זיך בוגרײטן. נאך חדשים זיבן אין שטיב הזןט גינא איבט װידער ןןנגעטין אויםן קאם דעם ברײטן פארםעדערטן םאםעטענעם הוט, אײנגעהילס זיך אין דער אטלעסענער פעלערינע—א בעמעבעטע אין סאיסאר־ געטע — אנגענומען דודן בײם ןןרעם אין מיט אים אװעק בו דער באן. די פארמאכטע דרןןזשקע האט זיך געװיגט אין דער ברײט, װי אימבוםאלן, געקלאפט מיט די אײזערנע רעדער $ן די נאסע שטײנער, אלע מאל מיס א טעמפן זעץ ארײן סיט אײן רןןד אין אגריב ארײן, אז דוד האט זיך אנגעכאיס אין דער בעראסענער װאנט. גינא האט זיך ציגעבױגן בו אים אינדערקרום. נישט אויפגעהערט רעדן שטילערהײם ויעגן אירע פלענער און װענן דעם עסק, װאס מ־דארף איבערגעבן אין בעלז. גינא הןוט אנגעשסעלם, מיזאל דעם אלסן רבין אײנרעדן, אז זי װיל זיך שמדן און םארםלעקן די משפחה, האס אפגעמאכט יד־אחת מיטן רבינס אײניקלעך. זײ זןןלן איר העלפן ארויםבאקומען א פענסיע אויםן גאנבן לעבן. ןןפגעיעיט מיט דורן, ער זןןל עדות זןןגן, אז ער האס זי געזען מיט א גלח... דוד האט דערלאנגט א שװײסיקע, װײכע האנט, מבולבלדיק א סראכט געטון, אז גינא איז אן אסתער שד, געםילט, אז סוף־כל־סוף װעט זי אים דורך דער םיאוסער םעשה םארדרײען אין אירע אומרײנע ענינים, פין װעלכע מ סודעט זיך ביז הײנט אין אלע קירהשע הײף. ער האס גערעדס• גלײך פאר זיך, אין דער בלויער קיטשערישער פלײבע ארײן: — אין בעלו װעל עך זײן... כימײן בי זאגן: תיכף װי ם־װעט םיר נאר בעסער װערן... לעת־עהה קענסטי ארויםרופן א שאכער אין איפ סארקויםן די זאכן... דיכט זיך גאר, אז עך שסארב אװעק... כע־כע... די באן איז אנגע־ומען םרי, געברענגט בישלעפן א לאנגע שורה לײדיקע, קא״טע װאגןןנען. דוד איז תיכף ארײן אין װאנזןן, זיך אװעקגעשפעלט בײ אן אסן פענסטער, דער קןלנער — ארויפגעמאכט, די םארשטײפטע הענט—אין די ארבל. ם־האכן דא טונקל געלויכרן ארום פעראן הויך־אויםגעהאנגענע, ז־ך* װיגנדיקע לןןמפן. םארהויכטע םון נעפל, געלע, בלענדיקע. ײדן (ייף)!1 אז דוד הןןט אײנמאל אין א קאלטן סרימןןרגן זיך בעהוסם און דערנןןך אנגעשפיגן א םול טיכל מים בלוט, — איז ער דערפון אזוי דערשראקן געװןןרן, אז ער הןןט אויף א שטיק בײט סארלוירן דאס לשון, געלעגן אויפן אײזערנעם בעטל םיט ארויםגעבאלעװעטע, ןןנגעלאםענע אויגן. דאם מויל בעעפנט, װי בײ א געשטארבענעם, די נאז — װײם פון מורא און חולה מםוכנדיק אויסגעשפיבט. דער ליטװאק הןןט אים בו־ געברענגט א גלאז װאסער, ארײננעגאםן שלוקנװײז, בשום-אוםן נישט געקענט זיך אנטשליסן בו גײן נןןך א דאקטאר און האט בלויז יעדעס מןןל אן עפן געטון דעם לופטשיק און ארויסגע• טטעקט א שפיץ בלוילעך פנים, װי ער זאל זיך ישיבן, בי ס איז כדאי בו מאכן א געװאלט און ארײנבורוםן מענםשן... פונדעסטװעגן איז דוד שפעטער אביסל געקומען בו זיך. ער האט אפנעװישט די טרערן םון ןןנגעשטרענגטקײט, װאס זענען גערינען איבערן פנים, אפגעשאקלט זיך, װי פון א שלעכטער אויםדוכטעניש, זיך א שטעל געטון אויף די םיס מיט אוים• געשפרײטע, טאפנדיקע הענט, גרײט תיכף זיך אין עפעס אנ■ בוכאפן. אין גוסען איז געװען קלעפיק און שוימיק-זיסלעך. דער קןןפ הןןט ארןןפגעהאנגען, די הענט זענען אראפגעסאלן. אין אזא מעמד האט ער זיך אין עטלעכע שעה ארום דער■ שלעפט ביז בו גינא, מיט א סולער װאליזע אין דער האנט, גרײט םון דארטן אײנמאל םאר אלעמןןל אהײםבוםארן. בו איר אין שטוב ארײן איז ער ארײנגעקומען היאסטיק, מיט פלאנ■ טערנדיקע טריט און מיס יענער בלײכקײט אין פנים, װי בעת מ־קומס בולויסן א ניבול־נעװארענער םון רובחישע הענט און ס־גלויבט דערבײ אלײן נישט. אז דערמיט איז די סכנה אייבער... דוד הןןט זיך אימגעקוקט פארװירט אין אלע זײסן, װי ער װאלט געזוכס אן ארט װו אנידערבופאלן סין פאר• חלשטקײט, זיך א װןןרף געטין אויף א בענקל, געבליבן זיבן אן אסעם אין מים ןןנגעשצעלטע, דערשטוינטע װײם־אפלען, װי ער װאלס נישט דערקענט די דירה. זײן קול איז געװען הײזעריק, איבערגעהאקס געװארן יעדעס מאל פון דערשטיקנ■ דיקן סאפען: — גינא — — כ׳מײן בי זןןגן... מער קען איך נישט... כ־מח תיכף פןןרן אהײם... באקימען א בלוט׳שטורץ... אוך־איך• אוי!... כ׳זאל כןןטש געװען האבן אויף הובאותו.. ם׳האט נישט געפועלט גינאס קרעכצן און קרומען זיך, אז זי האט אינגאנבן עטלעכע ״גרײבער״ אויף רפואות און אז ס׳װעט איר אויםקימען בוביםאסטן ביזן חודש... דוד הןןט אפ• געװישט די אנגסטן פין הױכן, רבנישן שטערן, האט שטומער■ הײס אויסגעשיט םון סעפעט א גאנבן טוץ מיט דיקע, שײן• בעבינדענע ביכער פאר א םשכון, בװײ העמדער און א לײלעך, בוגעלײגס דעם ניקלנעם זשאװערנדיקן זײגער, װאס ר׳האט באקימען בי בר״מבװה: געשןןקלט זיך איבער דעם פעקל, װי בעת מ׳נעמט בונויף די מלבושים פון א נאענטן מת. גינא איז ארואגעקרןןכן סון אײן װינקל בום אנדערן אין אירע בעסרעטענע שטעק״שיך. געטשאפעט מיט כעס. מיט א בארשט םלינק און שלעכט גערוימט שפינװעבס םון די װענט, קוים זיך אײננעהאלםן גישט בו זאגן פון םארדראס, אז זי איז נישט