Literarishe bleter · 1929-01-15 · 7 (15.1.1929) · p. Seite 142

זײס 42 / 1^- ל'סער$ר'שע ב?עסער נ*ם. / (250) ע א פ ב ו י ג ץ־ א רסק, עי זײ זענען נאך עיעם סעיק אױף <*עס *עמריעפ. דןןס אלץ איז אסשר גישם םער, װי קילוארן־עםועםן. אין אונזער ס־עסע האס דערװײי קײנער נאך גישס נעהאס ארויסנו. םרעטן םים אזעלכע טעאריעס און ם׳קאן זאגך 1י קאן םען, זי םענ מען נויעו אויססײן או־ף באפערקםע שסיםוננען און אױף אױסגעהערטע קילוארן־שםועם;? װאלם איך טאקע קײ:פאל נישס דערלויבם זץ־ א עערזי געבן אין דער עסנםיעכקײט אזעלכע שטיםוננען אין שםועסן, װעז.. װען סין הינטער דיראזיקע ,רײדעיעך״ זאין שוין נישפ ארויסשסארן קײן נאשטיםטע םםשותייקע סאקטן. אס װןןס איז װערם אזוינס: ח -אלבערטאן סארקױסס דזב איקיאינישן םייכה־סאריאנ זײן װערק: .נײ אינז איז נירןןני- דזשאן״. א־וי װי דאס דאזיקע װערק האס נישס נאר א ייםערא- רישע נאר אויך א גרויסע געזעישאסםיעכע באדײסונג, האם דער ח׳ אלנערטאז (מײנענדים נעװיס די נונן סון דער ײדישער ערד• אײנארדעני-־ג) פים רעכם געײאלט, אז זײן װערק זןןי דערשײנען פיס א סארעדע, װאם זאל באיויכטן דןןם ניך ןןדער סין ליםערא• ריש-נעזעישאססלעכן, אדער בלויז סין געזעישאססלעכן שסאנד- סינקט. דערנײ האט דער ח, אלנערסןןן ןןננערוםן בװײ נעםען, װעיכע עד װאיט געװאלם זען אונטערגעשרינן אונטער אזעלכע *אררעדעם — דדם ח׳ ליטװאקאװ וער דעם ח׳ פערעזשין. דערו־ף האם ח אלנערסאן נאקיםען סונם ח׳ סעלדםאן נערך אזא ענטפזר• ער דארף זיך ארױסשיאנן סון קאס דעם נע■ דאנק װעגן עפעס אן אײנהײסלעכער ײדישער ליכעראסיר אין ראםנפארבאנד. עס זענען סאראן דרײ באזונדערע ליסעראסורן... א. א. װ. א. א. װ. — לויס דער אויבננעגראכסער סעאריע. די קאנדידאסורן פין די .םאםקאין״ ליםװאקאװ אין םערעזשין אױף נו שיײנן א סאדרדדע נום נוך סוגם .אוקראיניעץ״ זענען .םיט סארפע דורכנעסאין״. םון װאנען שטאפט אזא םדאריע? עס איז זײער לײכס נו דערקלערן אינעריק אריגמעל איז זי נישט, די דאזיקע םעאריע. םיט א געװיםע־ נײט נוריק איז אין נאשטיםסע אוקראיױ- שע שרײבערישע קיײזן אנסשסאנען א רעאריע װעגן דער נױםי־ קײם סון דער א קראינישער ליםעראטור און קויסור נו אריענםירן זיך נישס או־ף דער .פאסקאלישער״ אזיאסישער פאסקװע, נאר אויפן קולסורעלן םעיב. נישס דא איז דאם ארם נו ווק װעגן די נײײםיהאססע באנרינדוננדן, װאס ד• אנהענגדר סון דער דאזיקער רדאקניאנערער, יענ־ײםיקער .רעאריע״ האנן ארױסנע- שסעיס (א שאד, װאם דער דאזיקדר אינױנ איז בכיל נישס בא- לויכסן געװארן באנײרנס אין איניער פרעסע). די ק פ. (נ) און האט אנטשײח נאקערסס רי דא יקע שעדידכע םדאריע און דעפאסקירט איר סאניאין הינסערשלאק םיםניס פװ אן עגיעכזר טענדענץ האנז ריר שוין גאר אין דער יענטער נײט נעזען אויך נװישן אײניקע װײםרוסישע שרײבער. איז אט איא רעאקניאנערע נאניאנאליםטישע סענדענץ לדבט איז אײניקע קרײ־ן אין א קיאינע ם׳װיל שאםן אז אנסא■ גאניזם נײישן אוקראינע אין פאםקװע. ם׳םיםולירם א קזיכף סאר .סאםאססױאסט״, פאר .איםזיפהדנניקײם״ םון םאכקװע, אזא .סאסאםטינאסס״, װאם גדניםן קאן סון איר נאר װארשע... איז װי דארף םדן אנרוםן אזעיכע שעדלעכע םעאריעםי אזעיכע שדדלדכע אפנײנ•? א־ך האנ געהאלםז סאר םײן חוב עסנ-ידך װענן דדם נו דערקלערן. אן אנסשײדענדם װידערשסאנד איעלכע אפ:ױנן! אויב מיר װעלן דערלאזן נו קילסיװירן זײ אױך או־ף װײטער, װעם דאם ברענגע■ דעם גרעםסן שאדן אינזער גאנ נער קויםיר-ארבעט, װײל װדר װעט םארזיכערן, אז עס זעגדן שױן נישט סאראז קײן םדנדעננן נו םארשפרײםן די דא-יקד שעדלעכע םעאריע אױך אויף אונזערע אנדערע קולטור״געביםך א. ק(שנ'ר$װ י ע ב ז י י ט י ק אנםאנאניזם נװישן נאזונדערע שרײבער און שרײבערישע גרופעס איז אפשר א נעװײנידכע ־אך. אויב איא אנסאנאניזם קיסס אין רעזולסאט סון אידעאלאנישער דיסערעלנירוננ און אסילו סארםעלער נעסײלוננ נײישן די שרײבער, איז דאס װײס נישם קײן קרענקיעכע דערש״נינג. דערשאד האט םען נישש נעקאנס אײנזעען קײן שום געםאר אינם װוקם םין די חליקי־ד״ות און שטרײס שסיפוננען, װאס האנן די לעזסע יארן זיך געלאיט םערקן צװישן אינזערע שרײבער. עס איז נ יריש סארגעקיםען א צעטײלוננם-פ־אנעם. אין ײעלכן עם חאט זיך נעשסארקט דער אירעא״אנישער חיט־השדרה סון אונזער ליטעראטיר, אין װעיכן עס האבז זיך נעניפען אויסבילדן נעזונבע סןןװעםישע אין פראלעטארישע שרײבער-גרופירוננען. װײדס זיך אבער ארו־ס, אז ערגדץ װו הײבט םען אן בא• קיפעי חשק ני נענן נאי אן אניעי־ א:װענױנג די שרײבערישע שןרײש ששיסו:גען. אי:סער שרײבערישן אנטאנאניופ אין רײן םאװעטישע ראםען םרוװס פען זיך אונטדרפירן גאר אן אנדער באין, םון װעלכי עם טראג זיך שוין גאי אנדערע, שעדיעכע, ם־עםדע קלאסן־ריחות ם׳הױבס אן קילפיװירן א ,סעאריע״, אז עם איז נישסא קײן אײנה״סלעכז ראסנפארבאנדישע ײדישע ליסע־ ראסיר נאר עם זענען, כ״וםרשט, םאראן דרײ באזונדערע ײדישע ליסעראפורן — א איק־אינישע, װײםריסישע אין... א םאסקװער. איא .סעאריע״ איז נדבוירן געײארן און װערט קילסיװי- זירס א־ן נעװיםע קרײזן סין דער ײדישער ליסעראסיר איז איק־ ראינע. ם־ט איר שארף איז דידאייקע םזאריע גענילס קענן םאסק־יע. (אבער דאס באטײס לחלוסין נישם. אז ם׳קאן נישט געסינען קײן .םאםקװער״ אביעקסן אויך אין אוקראינע וופא, לםשל, די ײדסעקזיע, װיספ״פ). א ן דאס פאםע פיקאנטסטע: די קרײזז, אין װדיכע עס װערס קילסיײירם אזא סעאריע. קאן םעך דײקא נישס סארװידסז, אז זײ איז סיעםד דער געדאנק װעגן אן אײנהײסיעכער ײדישער ליטעראסור בכלל (אין אלײדישן םאם- ששא*. איוי ז• זאנן). זיכ:ײק אװי דנעדניש, װאס עם פײלס זײ אפ פין סאטקײע, האנז זײ דװקא נישש שסענדיק סאנאנדער- געקליבז ײך אין דעם װאם עם סײלם זײ אפ, ני. לאםיר זאנן. סון װארשע. פ־ר איז אױסגעקיפען ני זײן איז א־ק־אינע פינקס אין דער צײט, ײען אין םאסקװע האש ױך ליקװידירם דער םארלאנ ״שיל אין ביך*. זענען אײניקד חביים אין איקי־אינע גרײט נעװען צי זעען איגם שאקײ, װאם עס האש זיך פאיסאכש ״שיל און ביך״, אן ״אנהײב םינם רוף״ םין דעי ״ײדישער פארקײע*. — יא דאם א־ז דער נויל סון דער ײדישער פאסקײע — איז םיר א־יםנעטיפעו אױרציהערן — םאםקװע איז באשערט די דאלע סינם אםאל־קן פע־ערבײנ. דארשן װעין םארביײבז איניע־ רע שת־לנים איי די םאסע אױ אײע אדתד שעשדר װעלן זײן דא. א םז־סש האנ א־ך זיך געפ־יײס זי איבערזײגן מײך קענ־ נער, אז ער איז נ• װײש אײעק, אי די נאזיאנאלע פאליםיק בײ אינז א־ז לא:ד שליסט אויס שת־ידית, אז איז אינזעדע סאײעטי- שע נאייננוננעז זדנעז נישש איײענדליך .פדטערנורנער״ בא- גייםי איז .פעסערבורגער׳ טדרםינאלאגיע. אומזיסט — ני שײא- כע ארגימענטן. שוין גאי די יעצטע םענ. ײעי איך בין װידער געײדז אין איקיאינע האםדער ח׳ םעידמאן אנסײיקלר סאר מיר (ײײזט אויס ײי םאי א ״פאסקװיטש*). די אויבמעבראכשע סעאריע אשן און באשסיםט: — אײ־ איז מאיקײע, — האט נעזאנס דער חבר שעלד- םאן, — זײם אינזעי עפיגראדיע. אױ, װי עם־ניאנסן, הײםט עס. טארן נישס די פאסקװדר, לויטן חבי סעידםא־ס געיאנק, זיך שפופו מי• עזות און אנײײ זונגען, אפנערעדס שוין פין אנפירונג. װי עפ־נראנסז איזינכלל •) *ינס*ר דזם :ןש*ץ *יי *•נידריהס *ו *רםיהי •ײם י-כסי- * קושניישײ *יז ,*ס**־ *ר ד*ר1ײים װינז *י *ייננייםיקן *ניענןניזם, ײן• ה*ר*ס *יי י*דנ1*י**ני *װימז יײי** קריינקר *״ *יקרןינ* *ין מןםקײ*