Literarishe bleter · 1929-01-15 · 7 (15.1.1929) · p. Seite 138

?יטער^די־ע־׳! בלעסער ג*ס. 7 (250) /38 2"! ניםען םיט בײדע עעריםענע קאגן, שװארבע םיס אויסגע• ברענסע לעכער. םילעמפל האס געברענט ארײנגערוקם, דןןס גלעזל איז געװען אפגעבראכן און פארקלעבס מיס םארקאפ• סשעם פאפיר. דוד פלעגט זיך אויססון שסילערהײט, געםרעסן אויף די נעגל, םדרא געהאט אויםבוװעקן דעם בײזן אײשישן• קער לערער, אװעקגעלײגט זיך נעבן אים םארזיכסיק, גיגעדעקם זיך םים א ברעג קאלרערע. די גאנבע גײט הןןט דער ליסװאק געכיןןפעט, דער גרויסער, שפ־עיקער גןןי־גל הןןט זיך געהויבן אראפ אין אױיף, דאס חשכדיקע, נישם-ראזירסע פנים איז באנןןסן געיוען מים א קילן שװײם, א איםרײנעם, א םעסלעכן. נאר ת־כף װי דוד הןןט זיך גיגעלײגט—הןןט ער אן עםן גע• טון די קלײנע, שפיולדיקע אײגעלעך מים װאכקײם און שלעכ• סער אפגעװארטקײט, װי ער װאלם ביז איבט בלויז זיך גע• מאכט שלאפעדיק אין געלאקערש. דער ליטװאק איז אין כעס געװען הלמאי דור מאכט א־ם קאלט, ןןםנערוקס זיך םיס דער רביחה און רוגזה פין אורחי־פורח־ניקעס, װאס קריגן זיך א גאנץ לעבן ביליב א גיס געלעגער און שלןןםן תמיד אײן םיט זירלערײען אין רח״וקת... — אז איר זײט קאלם װי אײז — איר הערס בי נײןז םוי, בו אלרי רוחותו װןןם זײם איר םאר אײנער — א מענץ, א בר-סינןז... ,וויף קיםסו שפיזעלעך פון די הויזן, הןןס פאררויכערם א פאפירןןס, נע■ קריםס זיך פון א פארבאיגענער בױערנדיקער װײםיק און גערעדס מעשה עלסערע שװעססער אין .זלםידיחכם ביזאמען. — בארת דודל, עך מײן—בװישן אונז געשםועסס... דער עולם איז א גולם אין ם־װעט דא םין דיר א תל װערן... כל׳זמן די פאר ײדז זענען זיך נישם בעלאפן בי אנדערע. האסטי נאך בײט.. דער טאסע איז א זקן און לאחי מאה שנים... ער שרײבט כאסש אמיןל א בריװ. דער אלםערז — האז — נײן. נאך קײן אײנעם נישט... — א בי גרויסער עקשן דער סאםע דײנעי, מיט די אײגענע הענט סארטריבן ם־ביסל חסידים... סונדעססװעגן, אז װעסט קימען אין זאגן אז סיםט תשיבה, װעס אלץ זײן גיט... א שידוך האפ איך פאר דײנעט װעגן א טײערן... דעם מקארװערס א בתילה... װעסט דיך שױן אײנמאל םחיה זײןז.. דוד פ^יענט םון דארסן אװעקגײן א בערידערטער, יעדעם םאל זיך געכאפט אז ר־איז ז־ך פארזעםן בו־שפעס, געגליסשס זיך או־ף די קריםע בלאסיקע סרעפ. לאננ געםיזט דערנאך שטײן ביי זײן סויער און רײסן יעם פארזשאװערטן גלןןק. אין קאלטן אפנעשײלטן אלקער. פיל מים מיםט און קײנמאל־-נישט• אויסגעקערסן שסויב, איז שוין געשסאנען אויסגעשסעלט דןןס אײזערנע בעטל אין ס־איז שוין געלענן דערין דודם בײשלע• סער — דער ליטװאק — אן אײננעקנאדערסער, פעסס ארומגע• ה ם ט א ו ו ס ס י? םארװאס איז ער קעגן ײדישז דערױף דערקלערם עד אין ,דבר•: ,א) אין נױ־יארק דערשײנט ,דער ^נדער־זשורנאל׳ אינסער דער רעדאקביע פין ש. ניגער און סרוןגט אױף ז־ך אויך דעם נאסען פון שלום עליכם איז דארסן. אין דעם זשירנאל. װערן געדריקט װערטער־שפילן. און פין אלע װער• םער קימס ארויס נישם ירושלים. נישס גדרה. נישס ת״-חי. נאר בירא בידזשאן. אין דעם זשירנאל — זאנם ער - װען םען רעדט בו די ק־נדער װעגן דעם װעדט םין קלײבן םאדשידענע פאםס״מארקן, דערבײלט מעז זײ װענן מבריס. װעגן די פירא• מירן, װעגן סודאן אין קעםלען װעגן אינדיע, און נןןר נישט װענן די פאדט מארקן פין ארץ ישיאל, װאס הןןבן אויף זיך בילדער פין מיסער רח״ם קבי, םין מנדל־דוד און אנדערע. און האבן אויף זיך אן העברעישן אױפשריםס...' איר פארשטײט שוין• סארװאס משה ססאװםקי איז קעגן ײדישז... איז אבער די מעשה גאר אנדערש: עשרםנס. װי װײס םיר געדענקען—איז אײך װענן די איץ־ישראל מארקעס נישס אײנמןןל רערמאנם נע־ואין א־ן דעס ,קינדער-זשוינאל׳,—אייב דאס איז אזוי שםארק װיכטיק פאר ײדיש אין ארץ״ישראל — אין בװײטנס װי קיםס דןןם ױןןס מ. םטאװםקי, װעלכער דרוקס נאנץ אפט אין דעםזעלבן .געפערלעכן• זשורנאל. קלײבס־אױס בו דערבײלן פאר די ,גליתי קינדער דװ?א אראבישע מעשה• לעך און דערב״לט זײ נישס װעגן דעם לעבן סין די העבי רעישע קינדערלעךז איז דןןם םון גרויס ליבשאסם בוס ײדישן לעבן אין ארץ-ישראלז א ב ר ה ב רי־י?/?־אײ־י ו ו א ס ו ו י ל מ ש ־ו־ םשה םסאװםקי זוכס א ביםעלע ,פיבליםיסי׳, ער קלײבם זיך םןןין קײן אײראפע. שוין לאננ דארם נישם געװען. אין ס׳איז טאקע נישט םער װי א יושר. אז ער, לאמיר אסילי זאגן. א ״זײער־באגאבטער׳ שריפטשסעלער, זאל זײן ןזנערקענונג קײגן. די פ־אגע א־ז נאר. בי האס ער או־םגעקליבן די ריכט־קע װעגן דערבי, אין בי באלט ער נישם פאר זײן ביסעלע .פיבליסיטי׳ בו א הויכן פרײזז אין אויף דעם איז כדאי זיך אביסעלע אפשטעלן: בײ א״נעם פין די ליטערארישע אװנטן, װאס דער ,״רישער ליםעראםן אין זשירנאליססן־קלוב אין ארץ־ישראל׳ אידנט אײן סין בײט בי ב״ם איז בװישן רי געסט געװען משה סטאװםק־. נישס געפלאנט האס זיך געמאכם א דיסקיםיע װענן ,ײדיש׳ אין פאלעסטינע. אין דןן האם משה סטאװסקי באװיזן װונדער איבער װינדער. ער איז געקימען מיטן גרײסן פין ביזעם-קעשענע האט ער אױיסנעניםען א סאניסק־יפס און פןןרנעלײענט זײן ,אני מאמין״ בי ײדיש אין פאלעססינע. אין פארשטײט זיך. מים .איר׳ אין ,א־ך׳. קײנער איז נישט נתפעל געװאין פין דער דעקײאראביע און א חיץ א פאי אמתע װערםער אויפן ארם. האט םען גע• קענס זײער לײכס אריבערגײן בוכ סדר־הױס. האס אבער ם. סטאװסקי געזען אז זײן דעקלאראביע איז םארשװינן גע• װארן האס ער ןןפגעװארט ביז װאנען די העברעיסםיש• שןןיױניסטישע פרעסע האט געםאכט א־ר װעכנסלעכן ןןנםאל או־ף ײדיש. אין זיך שױן דאן או־ך באװיזן. איז זיך מ. ססאװסקי אװעק איו .דבר׳ אין געבראכס זײ א לעקעכל ױין דעקלאראביע