Literarishe bleter · 1929-01-15 · 7 (15.1.1929) · p. Seite 137

?יסעדעדי־עע בלעסער נוים. 7 (250) ₪₪₪₪₪₪^/₪₪₪₪₪₪₪₪?"ם₪7137 ליםן, װןןם קלאין דעם לשוןיקודש מיס גנבהשער רגילות, עסן עסלעכע סיטןןגן א םןןנ פײ די פעל־הפחים אין אין אינטעליגענטע קיכן, פלישטשען םיט די ממזרישע קפפנישע שװארנאםלען אין םירן זיך איים םיט װײנלעך חברותװײז... דןןס אײנניקע ארט, װו דוד איז אמןןל ארײנגעקוםען, איז געװען פי גינא, א װײפל א רפיש אײניקל און דודס א װײסע קױבה םון דער עלטערפןןפעם נד... א םןןל א שײנהײם, םון װעלכער מ׳הןןט נערעדס אין זיך געסודעט אין גאנץ גא< ליניען, — איז זי נןןך מײדלװײז געהאט אנטלןןםן םין דער הײם מיט א סטודענט, געװען יןןרן אין װין און אין שװײ• נאריען, נעגס זיך, װירער חתינה־געהאט מיט א רײכן סוחר, מ־ם װעלכן זי װוינס נישם םון אנהויפ ןןן, שםעטער םאר• םלןןנטערט ז־ך סיט א נוי, װןןם האם זי פאגנבעט גיגענימען דןןס לעפסע פיסל פירונג און געלןןזט א האלב־נאקעטע אין װאלר םאר א גרענעץ. איפס איז גינא אלם געװען עטלעכע■ אין דרײםיק יןןר. טאסע״מאמע האפן מער נישט געלעפס, די גאלדענע הןןר זענען געװארן שיטער און געל. דןןם װײסע, אטלעםענע רפנישע םנים הןןט זיך געקנײטשט װי פיפולע און ןןםבלאקירט נעװןןרן, באקיםען א םך קאשעס און געלע םאר• דעכטיקטע םלעקן פיז טיף אין פי־דינעם, בלוי-ןןדעריקן האלז. די העל־בלויע אויגן זענען ארײנגעםאלן םיף, געװןןרן מוםנע םון שװערע זןןרג און פרות, באקומען רויטלעכע ןןנגעדרןןלענע דעקלעך, װי םון װײנען. װעגן איר האט מען פםוד םודות דערגײלס, אז זי הןןט א מיאיסע, אוםהײלפארע קרענק, מ׳הןןט געװוסט םין םקאנדאלן אין פרןןפעסן װןןםיהןןבן זיך געטין ארום איר, םין שפיטעלעו און געריכטן... איפט הןןם גינא שױן א פײט געװוינט אלײן אויף א פוידעם־שטיבל אין אן ארעמען גויהשן הויף. געלעפט קארג און ןןרעם, הןןט יעדן חודש אפנענימען אויף דער פאםס א קלײנע סומע קוים אױף אויס• פוהאלםן, פמעס קײנםןןל נישס געװיזן זיך אין גאס, געגעםן דןןס, װןןם ס׳הןןט איר ןןפגעקןןכט אן אלטע גויה, א שכנטע. דור םלעגס זי תסיד טרעםן ליגן אויםן פעט ןןנגעסין אין א אלסן רןןזע שלןןסראק אין די בלויזע זןןקן, די הןןר םאר• דרײט ארויף אין א נרעק. װי א הויםן. אין םארשטעקט מיט הןןר-נןןדלען. אויםן נישט-געװאשענעם פנים האבן געקלעפס קלײנע שװאיזע םלאססערלעך... ס׳הןןט דןן זיך אלע מןןל געשפירס מיס גויהשע, איבלדיקע ריחות, סיכלעקײס. ס׳האט זיך געםילט סון אימבאקאנטע זאלבן און פין שםיפיקע װעש... גינא הןןט נעלײענט דיקע דײסשע ביכער, םסרימלעך, װןןם מ׳הןןס איר עמעץ פיגעשיקט םין גאליפיען. כןןטש גיגא איז שױן געװען םון דער הײם גאנפע םוםפן יןןר, — הןןט זי געװוסט אלץ, װןןם ס׳טוט זיך דןןרטן, הןןט עד־היום באקומען בריװ, געקענט אלע מחלוקתן אין רבישע הײף. געשמיעסט דער־בער מעשה הײמישע: — פנחםל װעס סאקע איבערנעסען די שטיל, אז ר־עט האפן א פען םויזנט ײדן. העז—עך קלער אז דער אײדעלער עולם װעט אװעק קײן בעלז... דוד םלעגט זיך פיזעפן אויף א פענקל אין מיטן שטיב. הןןט זיך, מעשה אײגענער. אלײן מכבד געװען מיט א שסיקל ברויט. געקײט מיט די אײליקע יאסלעס. גערעדס װעגן דעם אז ר׳װעט מיזן זיך ארויסכאפן םין פוילן... דער עולם איז גרןןב. גיריק אויף םארדינסטן און א מענטש פון װיסן הןןט א םנים װי חוזק... שוין א יאר. אז ר׳האט םארענדיקס די ערשסע טײל ענפיקלאפעדיע פין קבלה און קײנער קיקט זיך נישט אים... פשוט ם׳דארף עם נישט הןןבן... גינא סלעגט סארלײגן אײן םום אויםן אנדערן, אז מ׳האט ארויםגעזען די װערים אין די װײט׳ןןפשטײענדיקע, אויםגעבלןןזענע אויערן םלעגן זיך ןןנפינדן אין םלאקעין סון מורא סאר די נישס• דרײסטע, ןןפגעשרןןקענע רײד: — הער פרןןפעםןןר... איך םעכטע זאגן... איך בין הויסע אין זײער א קריסישע לאגע... זי װיסן דןןך... אם אין קמח אין תורה... איך דענקע... םיעללײכט העטטע איך געקענס עטװאס םארדינען... זןןנסט װערדע איך סוף־פל־סוף סיםםען אללעם סאילאסםען אינד װעקםארען... דןןס װערע םיר מיך אײן שרעקלעכע זאכע!... דוד םלעגט אויספיטערן םון א פלופלינגן שוידער דורך דער לענג םון דער חיס-השדרה, םין א שטעכונג אין די רעןןמאטישע םים. האט באקוםען רױטע אומגעזינטע םלעקן. געניםען סון דער העלער הויס שװיפן אין זיך באגיםן מיס אנגסטן. אין הויף אמאל האט ער נעשעמט סאר אן אײדעלן און א גןןלדן האיץ. האס געשפײזט םין דער אײגענער קעשענע עטלעכע יושבים כןןטש דער אילינאװער האם די לעפטע יארן אלײן געלעבט אין דחקות.— דער פראפעסאר גלעט די פארד, םארפיט די ברעמען מים שםױנינג, װי ער װאלט ערשט אין דער רגע געװאר געװאי־ן, אז דוד האט נישט קײן זיכערע פרנסה. םון גרױס פעמישטקײם און םארגע• סינג נעםס ער אראפ דאס יארמולקעלע אין בלײבס זיפן םיטן גאלן. ליםן קאפ, א גלאנפיקער, װײסער אין נאקעשער, װי ער װאלט זיך אנםבלויזט איפט דאס ערשטע מאל. ער שאקלם אים סין באדויערן אין דוכגענוםענקײט, גראבלט םיס די פינג פװישן די געלע. שטארקע פײן און ישיבט זיך מיט פארםריזשעטע אויגן. די םעטלעכע האנט. באװאקסן מיט שי• טערע, גאלדיקע הערעלעך, האלס פו דאס גלאז שװארפע קאװע װי פדי אײנפוהאלטן די װארעמקײט. — א. זעען זי, דאם איז זעהר שלעכס... העטסען זי געהארכט אן עפה םון אײנען עלטערן םאן. העטטען זי לי• בערשט אהײםגעםארן... יא־יא, עם גיבט א מאםר: פל מי שאינו שוםר את גוסו כאלו הביא מבול לעולם... זא אײן מאן װי זי איזם א גרויסע שאדע... דוד םלעגט אװעקנײן מיט שטרויכלענדיקע טריט, םורא געהאט םאר די גרויסע, קודלאטע פלבים. װאם האבן זיך דא תםיד אוםנעדרײט אין סינםסערן סויער, האט מים אפגענומענע םיס געשארט זיך בײ די װענס און אלע מאל םלעגט די טעקע אראפםאלן און די פאפירלעך האבן זיך פעשיט איבער דער בלאטע. פעםלויגן זיך אזש ביזן פװײטן טראטואר. דוד האס געשריבן חםירישע םעשיות, געטראגן אין רעדאקפיעם. געשםאנען בײ דער טיר זײטיק, גרײט אדורכפולאזן. מיס אן אויסנעשסרעקטער האנס. װי אויף א נדבה. די שװארפע אײליקע פארשוינען מיט די םעדערם אין די הענט םלעגן אויף אים א קוק טון אפמעסטנד ק אינדערגיך און פלאחר׳יד מיט אײן בײזלעך דערקענענדיק אויג. װײסער געשםועסט פװישן זיך און געקריפט די פענעס אויף די בלאקן, גלײך װי ם־װאלם קײנער נישס געװען. אנידעריקער בחור םיט םארהױכטע ברילן אויף דער ברײטער, פעפלאטשםער נאז םלעגט אױם• שטרעקן א שװערע האריקע האנס, אכאפ טון דעם פתב״יד און א זײ סון דורך די פײן סים באשעסטיקסקײט און גדלות: — ערלײדיקסו דוד האס געהאלטן אין אײן געבן אנאנםן, אז ער זוכט לעקפיעס, געשריבן, אז ער האט היתר־הוראה און קען נרינד• לעך אלע געביטן םון ױדאאיקא. נאר שטענדיק האבן זײ אויםגעכאפס די העברעישע לערער סון די סעפינארן, בחורים םיס געקרײזלטע האר, ם׳רוב — נידעריקע, ברײטע םיט גראבע