Literarishe bleter · 1929-01-15 · 7 (15.1.1929) · p. Seite 136

דיכ 36/ ^'םבר^רייסב 3?עסער נרם. 7 (250) י־בתק ב $ ש ע 7 7 י ס / 7 ו $ ר ש 3 ר ע ש ט ל ע ך גאנגען איבער לאנגע, הארסע װארשעװער גאסן, גענישטעיש אין אלע ביבליןןטעקן, איבערגעשריבן קאםיסלען םון ביכער ״יקרי־המביאות׳, געזאמלם מאםעריאלן אויף א ,ענביקלאפעדיז םון קבלה׳ געהאס בו סון מיט אלרע סארשער און םילןןלאגן װאס װוינען אלעמאל הינסער דער שטאס ערגעץ אין סאר■ װארפענע גאםן םיט נעםען, םון װעלבע קײנער האם נישש געהערט. די היסטאריקער םלעגן אים אויפנעםען בפבוד, אים געגעבן רשוה פ־ײ זיך צי באנובן םיט זײערע זאםלינגען, זײער געלויבט -זײן שײן, פערלדיק פתב װאס סויג שסארק בום איבערשרײבן, אים מכבד געװען מיט גלעזער רויסע, שםארקע טײ און מיט םארשימלטע סםרימלעך-דורכגעגעסענע פון מאלן. װי שװײצעריקעז, צוגעקלעבטע םון אלסקײס. בא• װאקםענע מיט װײסן. הןןריקן שיםל, װי םרימארגנדיקער פרןןסט. אויף די שער־בלעסלעך, נרינע און האלב-אפגעםעקבע זענען פאראן האלצשניטן םיט צורות פון שלאנגען און םיםער■ נאטערס, צװײ-רעדערדיקע רײטװעגן מיטןר חײלות, נעםען םון םארצײסישדיקע הןולענדישע בוך-דרוקער און םון קסוים. אויף די טעװעלעך זענען פאראן בלײכע, קוים אנזעבארע חוזימות, קײלעכיקע און געציקלסע מיט םפרדישע צונעמען, װןןס דער• מןזנען אין שפאניען און אין ת־מנישע ײדן, װאס רערן ,תרגוםי און סראגן װײבערישע קלײדער מיס רויטע און נעיע ■אםן... דוד פלעגט זיך אײנקוקן אין זײ קורצזיכטיק און אנ■ געשטרענגס, װי א זײגערםאכער, געשפיגן סון צעכומלםקײס אין דער פאטשײלע, אנסדעקט ד$רםן גימטריאות פון צײס■ רעכנונג. דער גיײז-גרויער ראבינער און פרןןםעסןזר מ ט דער קיילעכיקער, קארבירטער בןןרד ארום יונגן ראזע פנים, הןןש זיך צוגעהערס מיט אויפמערקזאמקײס און חשיבות, אנגעשטעיס זײנע לאנגע האריקע אויערן םון צוםרידנקײט געלופסערט זײן זײדן, חזניש יארםלקעלע און אים געלויבט, דורן, אויף דײטשמעייש: — יא זי זינד באםת אײן טיכסיקער מאן... זי װערדען בװדאי אונד אהנע שום םפק םילעם לײםטען... איך װעריע אם ירצה השם אירען נאמען ערװעהנען אין מײנעם בוך... דער אלטער םלעגט יעדעם מאל צוגײן צום שענקל און ארויסנעמען א רויטע, מאלינעס־פןןםעראנץ םול מיט זאםט האט געשײלט מיט א זיסן. שעמעװדיקן שםייכל, װי עמעץ■ װאס טוט א מלאכה נישט פאר זײן פבוד, באזעכסיק אײננע טונקס די שטיקלעך אין צעמאלענעם צוקער און געקײס אויף בײדע רויטע ױנגלערישע בעקלעך. אן אלסע םרוי אין שװארנע אפגעסראגענע מלבושים,—די גרויע װײניקע האי םארקעםט אין א שרונט,—םלעגט אלעמןןל ארײנקומען םרענן. צי דער יעי דאקטאר נײטיקס זיך נישט אין עפעס. ס םלעגט דא ארןןי ארורכלויםן אײנע פון סראםעסןןרס יונגע םעכטער—א הויבע א בויגעװדיקע, אין גלאטע זײדענע זןןקן און מיט א רויסעי שלײף אויף די האר. ערגעץ אין א דריטער ןודער סערטסי שטוב האט םען געשפילט אויף א םןןרטעפיאן, מיהאט קױם דערהערט א געלעכטער און רײד םון א מאנספערשוין. דײ פלעגט אראפלאזן די װיעס םיט בושה, װי אמןןל, װען ר׳ריןס געלערנט בײ א רב און סיםלעגן קומען מײדלעך םיט שאלװז פון נישט עםן פלעגט אים שטעכן אין די געדערעם, ם־איז אלע מןןל ןןנגעקומען א מויל װאסער, װי בעת מ׳קרענקט אויף ז װען דוד קאצנעלבויגן, דער בן־יחיד, איז אװעק פון סאסגם הויז. םון אולינאװע, און אים איבערגעלאזט אויף דער עלטער אל״ן סיט זײנע צװײ עבר׳ובסלדיקע משמשים אין די גרויסע, לײדיק־געװןןרענע ירושה־דירות, — האט דער םאםע אים נישס געװאלס געזענענען. ער איז געשטאנען אויף דער שװעל אין זײן לאנגן, ברײסן סאמעטענעם אפנעקיאכענעם שלאפיאק, םול מיט םעדערן. די אפגעריבענע יארמלקע איז געװען צוגע־ פלעטשט אויםן קזןפ, די שװערע. געשװאלענע םים אין די צעםארענע. אײנגעדארטע שיך — צעשפרײט. די דינע האלב■ אויסגעקראכענע פאות זענען געװען צעפלויגן פון אײנגעהאל• סענעם צער אין עקשנות צו בלײבן תקיף . ביז דער לעצטער רגע. ער האט בשום־אופן נישט געװאלט ארויסנעמען די האנט פון דער גראבער, א םך־מאל-ארומגעװיקלטער. מאכיק גרינער גארטל, זײנע בײזע. קפדנישע ציער־אויגן זענען געװען אנגע־ לאםן מיט בליט און ער האס אים נאכנעשריגן. דעם ממלא• םקוםו זײנעם הײזעריק םון ם־זרדראס: — פאר, םאר, קײן ביכה װעסטו סײ״װי־סײ נישט זען אין דײנע טועכצערז... או ף אזױםיל האב עך נאך זיכער א דעה אין היםלז... דעם טאטנם קללה איז םקוײם געװארן דער הויכער, משינה אויסגעדארסער בחור מים די װײם־אײנגעםאלענע פאפירע־ נע באקן אין מיט די שװארצע, פולס־ארויסגעזעצטע אויגן, סינקעלע אין קײלעכיקע װי בײ א םױגל, האם זיך אריםנע• דרײס אין װארשע אין או־ף פראװינץ פיר יאר צײט. כסדר געהינגערס, געװוינט יעיע עטלעכע װאכן בײ עםעצן אנדערש אין אן אלקער. אלע פאר חדשים קראנק געװארן אין געמיזט אײנער אלײן סארן אין שפיטאל ארײן מיט פראסעקציע־בריװ צו די דאקסוירים: געליטן אויף די נירן, יערן װינטער געהוסט מיס בלום, נעטרונקען אין געװעלבלעך שםײענדיק קיואטירלעך װאסערדיקע מילך געמישט מיס סאדע. נישס דערקאכטע אין שױמיקע. די אפגעשײלטע טעקע זײנע איז םיל געװען מיט די א יגענע רפואות, װאס די מיוחסדיקע קאצנעלבויגנס באניצן שוין זינט עסלעכע דורות. ם האבן זיך דארסן געװאלגערט םלעשלעך טראן. װײםע פילן צו שלאםלאזיקײט און צו אנעמיע. פראשקעס צו קאפ־װײטיק, װאלעריאנער סראפנם צים אפגעשװאכטן, שלאםן הארץ. ס׳איז דארטן אפילי געװען א שמירעכץ, אז די האר זאלן נישם ארױםפאלן. םונרעסטװעגן איז דער בערגיקעד, שמאלער, אפנעשוירענער שארבן געװארן װײסלעכער און בלוילעך־געסלעקטער פון טאג צו טאג, די לאנגע, הױקערדיקע נאז איז געװען אינטן רויס םון שסענדיקן קאטאר און יעדע עסלעכע װאכן האס מען אים נעטראפן מיט ארומגעבונדענע צײן. דאס בלויע םיכל םארקניפס ערגעץ אין א זײט בײ דער שלעף, דער שװארצער קירהשער קאפעליוש—אײנגעשרומפן און באװאקםן םיט שיפן בלאטע, דאס צו־ברײסע קעלנערל—שםיציק און צעקנײםשט און ס האס דערםון ארױסגעשסארט א לאנג דין קי־אװאםל, אן אויםגעצויגנם און אן אפגעצװאגנס. די גאנצע צײס האס ער געסראגן אויף זיך א מין גוםענע פלאנדעקע, א שטײפע, װי בלעך, םיט א פעטל םון הינטן, דורך װעלכן די פלײצע איז אפגעשסאנען מיס א שפיץ, װי בײ א הױקער. דוד איז, אן אויסגעבויגענער און אן-*חות, אומגע■