Literarishe bleter · 1929-01-15 · 7 (15.1.1929) · p. Seite 131

'"ם 131 ל'םסר$ר'שע בלעםטר נוס. 7 (250) סץן אױםזינגען אן אוניװערםאלן מ&סיװ? הויבם 6אר אנדערע פעלקער ןןן צו עקזיםםירן ןןם די ליטעראטור םון געדןןז ןןדער זײ אינסערעםירן זיך נןןך אלץ נןןר מיט ד ע ר ג ע ט א םון אונזער ליטעראסורז די םראגע איז שוין םריער גארירס געװןןרן. ןןזנער איך װיל זי אין קומענדיקן — לעצסן — ארסיקל אויםםירלעכער באסראכםן און אױך סאכן א םך־הגל. נאוױןןנאל-סביבהדיקע שרײנער, װי מי• די, װןןס זענען ןןנ־ םביבהדיק און אנאביןןנאל. די אין ײדישע םארבן אײנגעסונקסע, אין ײדישן לעננס-נןןדן אײנגעװןןרנלסע שרײנער קןןנען גיכער הןןנן אין זיד םארנןןרגן אלגעםײן־םענסשלעכע װערםן. װי די ןןנקןןלירנדיקע אויםגעװןןרנלםע ײדישע ליםעראסן. איז װו האלס עס םים ןןט דער נאניןןנאלער שאסונג אונזערערז געםינם אין א י ר די װעלם עםעם אזוינם. װןןם זןןל אויםן נאניאנא ן אינםםרוםענם און אין א נאניןןנאלן ' צ ח ק ם $ נ ג ע ר דאס רומעבישע פאלקסליד ־ו־ ־ד 1 און װילםסו הערן די גסיםה םון א זון־םאדגאנג, הער זיך נו נו דער דאינע, וחןם דער רומענישער םאםסוך שפילס אין די זוםער־םארנאכסן אויף די בערג. און װילססו הערן, װי די דרײנן בלןןע םלכותן פון דער דעםערונג קלאםן אין די שװארנע םויערן םון דער נאכס. און דןןס געװײן םון װײסע געבויגענע מאםע־קעם. בײם שםינרןןד, װען זײ שסינען, און דעם אוםרו םון א הײםער אומרויקער ניגײנער־ נשמה. און די הונגעריקע שןןםנם, װןןס רויסע םוקםן נײכענען אויםן שנײ, און דעם םינקל םון גרינע װעלםישע אויגן קעגן דער רויסער הארנסם־לבנה. און די לעגענדע םונם ניגײנער־םידל, װןןם הןןם דעם קלאנג סארלוירן. און םוףיכל־םוף נאך לאנגע װאנדערנישן א נײע נשםה באקוםען,— הער די רומענישע דאינעז לעבעריק נןןענט םיט א םארביקער אײגנארטיקער נאסור הןןם דער סןןלקם־זינגער געסונען דעם װונדערבארסםן לײם־ מןןםיװ םאר זײן ליד .םרונזע װערדע״ (.גרינע בלעסער*). בםעס אלע רומענישע םןןלקם־לידער הויבן זיך אן םיס דעם דןןזיקן לײם־םיןסיװ: נרלנע ביןםןר ניםןיבוים, נרינן בלעשע- בארן-בױס א אז. װ אױף םרעמדע װעגן פונקלס נאכט. װאנדערער־טריט נײכענען אויף םרעמדן שליאך דאם ליד םון הײםיװײ. אויף * נרינןם ניםן-בױם זלננש קליינע־ קיקו שםיל, אױף 11־ נרלנע *ז״ינעיעך. זינגןן שסיד *װ־ ם־נעיעד אזױ סרױעדיק קליננם יאם ליר *ליען בלעשןלעך אלן װינס, םיזןזען;לשס קין םיגןלןך — ס׳זןנןן םינע שװןםםןילןך. און װײםער: אױף א *װ״נל נ-רעװ-קן- זיגנס א נראן סױב אן א־םן. אזו־ סרױע-יק ק־יננט איד ליד *ליען בלןםןיןך אין װינט. ם׳איז דאך נישם ק״ן םרב ק־ן אלםע ם׳איז א־ז םאאןשי די איטע ־״״״<) י<חק ש * נ נ ע ר (פ״נניננ §ון יזחק פרויניר) א דײםשער דיכ• םער הןןס א מןןל געשריבן: ,װו םען זינגס. זעץ דיך רויק אנירער. שלעכ■ סע םענסשן הזןבן נישט קײן לידערז״ אין שםעסער םים א פןןר נענדליק יןןר הןןס םרידריך ניס־ שע ביםירנריק די דןןזיקע װערםער גע־ סרעגס א קלןןץ־ קשיא: .װי־זשע קוםס עס. װןןס די רוסן הןןבן לידערז״ ניסשעס םראגע איז כאראקטערים־ טיש םארן םזןר־ אורסײ?, װןןס םיהןןט געהערשם אין מערב־אײרןןםע בנוגע דעם רוםישן םןןלק. םןןראורסײל, װי יעדער םןןראורסײל. איז אומגערעכם. די װןןם קןןנען נענסער די רוםישע םןלקם־נשמה. שםײען םאר דער דןןזיקער םראגע םיס א שמײכל אויף די ליםן. םןןלקס־לידער זענען אויגן, דורך װעלכע מען קוקט א םןןלק אין דער נשםה ארײן. כאראקסער, םעםסעראפענס. בענקשאםם און חלום רעםלעקסירן זיך אין םןןלקס־ליד. װי אין א בולםן שםיגל. לױנם זיך דןןם םןןל אויף א רגע ןןישםעלן אױםן רו־ םענישן םאלקס־ליד, אײנס םון די שענסטע און םערקװירדיק• סםע אץ דער װעלם. דער םןןראורםײל, װןןס הןןט זיך אויםגעװעבם אויף דער זײם םןןרהאנג, איז םארשװונדן װי רויך, װי שןןסן קעגן זון. םןןלק םשםם סען נישם אויבערםלעכלעך, םןןלק דארף מען םארשסײן און דער נןןענסםסער און זיכערםסער װעג בו דער סןןלקסיגשםה איז זײן ליד. דער װיכםיקםםער איםםרןןװיזאםןןר םון רומענ׳ שן םןןלקם־ ליד איז דער יאסםוך. ער הןןם אין זײן םײםל ארײנגעכאםס דעס דינעם זײדענעם ביסער םונם ןןװנם־װינס, דעם חײםן לײדנשאםסלעכן סרעל םון דער נאכסיגאל און דעם זילבערנעמ ריסם םון די-װןןלקנס, װןןם חענגען איבער זײן כאסע. איבער זײנע בערג און איבער זײן םםעי.