Literarishe bleter · 1929-02-08 · 6 (8.2.1929) · p. Seite 119

זײם 9// עסן נרוים םיס סרױבן און דזןס איז געװען זײןיר מיטאנ. קײן םלײש הןןבן זײ נישם באדארסט, זײ זענען זיך אױך 3א• גאנגען ןןן א גןןלדענעם זײגער, אין װען איך הןןב געםרעגס םײן קיסשער, װען קימען מיר אן אין דער נאענטער שסןןט, האס ער א קוק נעסין אויף דער זון אין נעענטפערס: — מיר מוזן אניאגן, אײדער די גרויםע היץ קומט־אן (די היץ סין מיטן טןןג). א פןןעטישע באבײכנוננ, װןןס קלינגס, װי א ליד. דער אמעריקאנער װןןלס אײך אין אזא םאל געענםפערט: — מיט מײן פארד מאך איך אט די שסרעקע װײניקער װי אין א שעה. פערםיען און פרןןגרעם, װאס םאר א םארגלײךז גערעכט. מײן קוטשער איז געםןןרן אויף א סערד און װעגעלע, ער האט געהאט בײט, זיך נישם געאײלט, און אים הןןס קײן זאך נישט געאדס. אינטערװעגנם הןןט ער פון גײט• בי־בײט געכאפט א שםועס מיסן םערדל, װי םיט זײנעם א חבר, ער האט דעם ארבעטם־קאלעגע זײנעם גװישן ןאנדערע געשטעיט אויך די םראגע, גי װאלם ער נישט געװען א בעלן זיך אביםעלע אינטערגיאײלן אין גי הןןס ער בכלל נישט קײן בישד,: — נא, סו א קוק — טענהט ער בי אים — װי די זון ברענם. װילסס זיך םאקע אפבראטן לעבעדיקערהײטז פראגרעס... װאם מײנט מען דערסיט, שנעל לױםן, יאגןז — א. א, אויב די דןןזיקע מענטשן מאכן זײער בילאנס לויט אזעלכע בוכפירינגם־מעטאדן, װעלן זײ זיכער זײן אין דעםיביט. פרןןגרעס הײסט נויטיקע קערפערלעכע רו אין שסילע, שאפנ• דיקע גײסטיקע רו, פראגרעס הײםט װוילשטאנד פינם מענסש• לעכן באשעםעניש. *יז *יינױיזי״■ ם. קדימסקי פןארלאג ב• הלעצריו מרין דןדשינען משה קוולבאה - אלע װערקו משיח בן אסרים, םאנםאנ פאעמען און לידער יעקב פראנק (רראמע אין 3 אקטן) באנד . .ס2 ו>1זװם181י1 ,מ״וסזצז^/ע ,'■זשיוסץפ. .2(£(סק5 ס2 קאאפעראסיװ .ביכער* װארשע, נאלעװקי ר1₪ ■■נ י י ע 3 י כ ע -,2 זל. ג ס ל ז # ק - ד$ר גןןדיסםןױ ג$דיס#ד לאװרןניןװ — דערצילוננ װענן ■ ■שוטעד ז*ך -,2 . . 2,50 — דןר 41-סםןר . . 5,- לאנדר ארנן ד-דןד װעו קלן בוענאכ-אלרעס (די סודות םין *דױןנהאנדל) . 2,- עוןרש ה. ה. — די לדן סין יןב . 2,- ק *ו נ א ן י. ס. — נ*רקי . 2,-?)ןניןד דזשןןזןף ־־ נאםיאר רואיז רי*:לײש י. און ד־ר װים ל.-ד,אנםבור ■■ר עיעל.-,2 . .62?6ק5 אדרעס: ס2 1 ז) ■■*ו16 ס?ייז ,"ז6ו1סץ8״ םא־ געלט•• 13.196 0.א.ק?יסעדאדייסע זנלעסעד גזס. 6 (249) | דאנקען אינזערע װוילטעטער און זיך *אהין ביריק ארײנציען. אזעלכע םאקטן, װעלכע איך הןןב זעלבםט בײגעװוינט, | װאלש איך געקאנט דערבײלן אין די הונדערטער. לןןמיר זאנן, אז דער רײכער אסעריקאנער קןןן זיך 1 דערלויבן צי זײן א נדבן, װײל ער האט מיט װןןם. םען דארף ואך אבער נישט םארגעםן. אז דןןם האט אויך א שײכית בו געפיל און גוטן װילן. חוץ דעם באגעננס איר ןןט די מדה 1 אויך בײם דירכשניטלעכן אין אוםםארמעגלעכן אמעריקאנער און באלד אזוי איז עס דאך א כאדאקסעריססישער שטריך | םונם אםעריקאנישן םןןלק. םון דער צװײטער זײם שטױנען מ־ר, אײרןןםעער, גי• 1 זעענדיק די בלינדע, אומזיניקע הארטקײט, װעלכע געפינט *יר אויסדרוק אין געװיסע טאסן םון דער אסעריקאנער רע• ןנירזננ. ןןט נעמען מיר. לסשל, די אײזערנע װאנס, מיט 1 װעלכער םען הןןט זיך ןןפגעגרענעצט םון אײרןןפע, די אנט• ] שלןןםענע. עקשנותדיקע םןןדערינג, אז דןןס םארןןרעמטע |א״ראפע זןןל דעקן אירע חובות. װי אפשוטער בשר־ודם, נישט קײן מוםחה אין געלט• 1 פראנן. קלער איך אזוי: לןןםיר צוגעבן, אז אזא פינאנציעלע 1 ״אליסיק איז םאר אםעריקע בײם איצסיקן מאמענט א געװינם. 1 װאם איז ןןבער מיס דער צוקונםט, װןןס װעט זײן שפעטער, װאס װעלן דערויף זןןגן די קוםענדיקע דורותז אמעריקע קאן |ואך. װי יעדעם אנדערע לאנד, נישט בלײבן איזאלירט, ןאסעדיקע איז דןןך בלויז א טײל םון דער װעלט און מוז | לעבן צוזאסען םיט אלע אנדערע װעלט־טײלן. דער אינדיװידועלער אםעריקאנער איז נישט איבעריק ןראסינירם צו קןןנען שאםן אימנעװײנלעכע זאכן. נןןר דןןס ) םאלק אין זײן נאנגן ארבעט און שאםט דעם םיבערהאםסן נידיקן ריסם. אין אן אויטןןביןןנראםיע םון הענרי סןןרד הןןב 1 איך נעלײענט, אז אין זײנע םאבריקן הןןט ער די םאשינעם 1אװעקנעשטעלס אײנע נעבן דער אנדערער, פדי דער ארבע• 1 םער זאל בײ זײן ארבעט קײן איבעריקן שריס נישט םאכן, ]װייל צײט איז געלם און געלט איז אלץ. ןןט דאם הײסט 1 דעגקען לוים דער צוגעשפיצםער לאגיק םון עקןןנןןמישע ]אינסערעסן. אין םײנע צײטן האבן מיר, כדי ארײנצוברענגען דאם ןגעיעסעניש אין די שײערן, געארבעט ביז זעכצן שעה אין 1 סאג. נישט בארירנדיק קײן שום אנרערע םראגן, הןןבן מיר |ניי אזע55ע באדינגונגען געםוזט ארבעסן, װי די נענערן, װי |ײ סקלאפן. מיר הןןבן זיך געסוזס סארנעסען סיס נראנער, ]מיאוסער ארבעט, װןןס איז םאר אן אינםעליגענטן סענסשן 1אגדויסע לאסם. אין די קאלטע םריםןןרגנם םלעגן מיר די ןטיי-פאנען װארעמען צװישן צװײ םסערטעם װײצן-םנןןםעם און | דאט פלענט אלץ געטון װערן אין גרױם אײלעניש, װײל |סיאיז נישט געװען קײן צײט זןןגאר צוצולײגן צום ברענענדיקן |מייער אביםל שטרוי. ס׳איז אםת, אז דןןם מענטשן׳לעבן איז קורץ... אבער | גיט אונז צײט זיך אויםצולעבן, רײםט עס נישט אונטער, סום |נ'״ס אזוי, אז דןןם זןןל אױםגענוצס װערן םאר דער צײט. ן•מעססינע לענסע׳. קענסיק, אז דער אםעריקאנער קןןן זיך סיט װײניק |ניסט גוםרידנשטעלן. זײן בולטםטער קןןנטראסם איז דער 1;ןייענמאלער. װעלכער איז אין זײן ארט לעבן באשײדן און ןײייקגעהאלטן. ער באזיצט די אײנגעבוירענע מדת ההםתפקות. |#ײרדייזנדיק אין פעדסיען. הןןב איך גישס אײנמןןל באמערקס, |י1י די פערסיאנער קוטשערס פלעגן זיצנדיק אויף דער קעלגיע