Literarishe bleter · 1929-02-08 · 6 (8.2.1929) · p. Seite 117

זײס 117?יעעדזןדי׳שע ב7זנסזנר נום. 6 (249) אברהם רייזען דער ליריל״ער די רײזען־פראזע איז באשײנפערלעך א ריטמישע, דער טיף׳לירישער ןוסעם, װאם באװאכט זי, היט אירע טאקטישע טריט. און נישט הןןבנדיק קײן קרעפטיקע שילדערונג נישט םון נאטור, נישט סון מענטש, םארמאגט רײזענס דערבײלונג די שסײםקײט םון אן אינהאלט, װאס איז ארײנגעפאסט אין אן אויסגעםאםסענעם שטח, װו דער אנהויב שלענגלם זיך ארײן אין סוף, די טרעםלעך קאנקרעסע שפןןרעװדיקע פאסירונגען אנטװיקלען זיך רינג פון רינג, םלעכטן זיך ממש װי א ניגון, װאס זינגט םון ליריש-םאראלגעמײנערטע געשעענישן. בלײבנדיק אין די ענגע פלאםטישע רוימען םון מעטר און ריטם. אין בענדער דערצײלונגען און לידער ה$ט רײזען אוים• געגאםן ימען ליריק, װאם איז ארײנגעשניטן שוין אין דער געדיכטעניש פון אונזער םאםן־קולסור. װארום נישט םון .נשמה• יתירהדיקע און שבת־קורשדיקע• האט רײזען דערבײלט און געזונגען, ״איך בין קײנמאל םענטימענטאל, איך בין א זון םון װאך•—אזוי זאגט רײזען אין א ליד. און טאקע פראסכן, װןן■ כעדיקן, טןןג-טענלעכן מיען זיך פונם מאסן־מענטש האט רײזען םארפורעמט אין לירישן אויסגעזאנג. י. דאברזיס') .*מהם״ ׳- * פארלאג 3. קלעצקין נײע ביכער: זל. י. אםאטאשו—ב־אנקע םרייז 0(',6 הןג-ו (ראםלן) —■6 *ב. קאהאן-ביעטןר פון םי; יעבן 1, 11 111 צו — 10 א לע־ןיןט-אשר לןםלןן (דראםאטישע ■>י;םע אין 8 ביידןר) 50 2 ב. םםאו-אנקל טאםם שטיבי (טיט 35 ב״ידן־) פי־ןןבטיאױםגאבן .11.50 ם. נא־קי-צװישן טןנטשן —.12 ק האםםון—םאן (ראם*;) (2 4 בענאנל , 0<י•" ראזא , 40 6 ד״ לייזיק-שא* זדראםןאלן 4 אקטן) 3.50 שםאטעם .... 3.50 ם. נאדיר— פון נןבטן ביז פארנן א. קפנאנאװםק■-לייב און יעבן —״ נעװעין •520 א. ־אבא■ -בגםא־אבן־ יירן (א-ינןנן ן־ס ראפאן 7.20 ר. קא־ן-דארף (לידןר) —.2 הױיס-פארקויף: קאאפ. ,ניכער*, װארשע *ורזזם 6*ר *ריװ: ס2 1ז1*ם81יא ,"ז6ו1םע8מ .צ())6ק5 אירןם 6אר געיט: .13.196 .0 .8 .? פארק־־אג 3■ סלעצקין מייו ד ע ר * י נ * ץ געקליבענע־ װעדק פון דוד בעדגעלם^ן שסמזמטעג (נןןװעלן) - - ס^ן װעלס־-אדס װעלט־-אײן(דערבײלונגען) 7.00 אדרעסי■ קאאפ. ״ניכעד־, נאלעחקי ■2. דןס װןרס װ*יס ק*יס יון ק*־נ נאװאן, עם ברויבס ■ ניגין. סון רײזענם * ייד) דער עיקר אײגנשאפס סון ליריק איז-םארװאנדלען אידײ אין געפיל, פארגרונסעװען געדאנק אין איבערלעבונג, דערלאנ• גען דעם אינהאלט אזױ, אז ער זאל אנקומען צו די חושים. די פןןעסיק די לירישע דיכסונג בםרט םארםאגט *װײ סיטלען אויף ןןנגוקומען בום אויג און אויער-דאס איז בילד און ריטם. דורכן בילדערישן װזןרט, דורכן װארט־געסעל אפע• לירם דער דיכטער בו דער םארשטעלונג, אײגנטלעך בו דער נעברויכערישער זע׳םעיקײט, דורכן בילד מאטעריאליזירט דער דיכטער זײן פאעטישן געדאנק, ער טוס אים אן א קןןנקרעטן ײאלערישן מלבוש, װאס פארסןןגט רוים. םארם און ממשותדיקן אויסזען. דורכן ריסם, דורכן פערז און גראם אפעלירט דער דיכטער צום גענרויכערישן אויער. דער געדאנק װערט דא אנגעקלײדט אין מוזיקאלע טענער און רופט ארוים די געהערי• קע, מ׳קןןן זןוגן, געדאנקלעכע שטימונג בײם צוהערער, פונקס, װי א מוזיק-װערק. אין דער אונזעריקער דיכטונג הערשט מײםטנס דאס בילד, אין אונזער גןןרער ראסנםארבאנדישער ליריק הערשט דער אימאזש (בילד). אנדערש איז אבער מיט דער רײזען• ליריק. דער רײזענישער ליריש־םארפורעםטער געדאנק אין ליד איז סםש אנצוטאפן ■יט די חושים, זןבער נישט דורכן אויג, נאד דורכן אױער. ר״זען אפעלידס נישם צו דער פןןרשטע• לונג, נאר צום געהער. רײזען איז זעלטן מוזיקאליש, זײן ליד טטעלס פאר א מוםטער פון םאנאל-ריטמישע דערגרײכונגען, רײזענם ליד איז געבוירן צום זינגען אט װי א אונזער ליד — צי װערן געםןןלט. * רײזענס ליד איז אין תוך אן אידעען־ליד, — א געדאנק א פארגרונטעװעטער אין מעטרישע שטימונגס-װערטער. רײזענס ליד א־ז דער עיקר אינהאלססםול, סוזשעסיש אםילו פארםאסט אין סוזשעטיש פארקײלעכיקט. זי איז מערקװירדיק די םוזשע• ס־שע געשלזןסנקײט םון א גערוןטענער רײזען׳דיכטונג, די איויםגעזונגענע געדאנקלעכע שטימונג םארמןןגט בײ רײזענען אזוינע נעסע בולםע װי אײנגעבוירענע פערזן׳רוימען — סיאיז נישט קײן טאקט צוצוגעבן, נישט קײן ריטם צו םארמינדערן. .די װאנט׳, ״די קירכן-גלןןקן׳, ״הוליעט הוליעט*, און נאך און נאך — אין די אלע לידער איז פדי פאעסיש צו דערלעדנען דעם פראצעס סון דעם. װי נעדאנק װערט םארמוזיקאלישט דירכן װןןרט, װי געזעטיקסע אידעען״שטיםונג גיםט זיך איבער און גיסם זיך ארײן אין שטרעננן שורהדיקן געזאננען-געםעל. און רײזענס דערצײלונגען, די רײזענישע נאװעלע איז אייך יבעצם א לירישע נאװעלע. די זעלבע געדאנקלעכע שסיםיננס־טעםאטיק, װןןס אין *יד, די זעלבע םוזשעטיש קורצע דיכטערישע געשלןןסנקײט, און די זעלבע, װןןלט איך געזאגט, כיזיקאלע שילדערונגס־מאניר. נישט מיט פלאםטיק פון טיפ און בילד צײכנט זיך אוים די רײזענישע נאװעלן־קונסט, ןןבער זי זײכנט זיך בםירוש אוים מיט טעסאסישער מןןם און םאבולים• נישער נעטקײט. דער הומןןר, אנעקדןןסישע המצאה, אויף װעל• כער זײן נןןװעליםטיק איז מײםטנס געבויט, סארםירט אים קײנמןןל נישס אויםער די געשטעלטע שטרענגע שורות, אוים• געזיילטע, דאכס זיך, װי אין א ליד,