Literarishe bleter · 1929-02-08 · 6 (8.2.1929) · p. Seite 111

49^ זײם 111?יעעד^די׳סע ב?עסעד מע. 6 (249) םיום סין דער לעבטער םסכתא. דןןס איז $בער, װײזם אױס, צו־שװער פאר די כחות סון ד*ר זאלקינדם םארלעגער ה־ ברוך װײנבערג. אײנער פון זײנע געטרײססע םארערער, װעלכער איז זיך אײנפאך מקריב בו דערםירן די אונסערגעמונג ביז בום סוף. לויט דער פןןרויסזעונג פון יעסװעדן פראקט־שן שכ״ איז נישט ק־ין אײנשסעלעניש ןןנגונעמען, אז מיט דער םינוס. װען די םולשסענדיקע אויסגאבע פון אונזער .תלמוד אין ײדיש* װעס ערשײנען אין קאםפלעס. זןןל אויך װארשײנלעך דער מאםעריעלער ערםןןלג זײן א געזיכערסער, ןןנער דעמןןלס, נןןכדעם, װי די אויםגאבע איז םארענדיקס, איז דער דןןזיקער ערםאלג שוין נישט אזוי נויטיק. דעריבער איז עם װיכסיק גלײך לכתחילה צו הןןבן די גאראנטיע םאר דער גאנצער אונטער• נעמונג. קאלקולאניעס פון ,נןןר אויף אײן טײל ביז דעם אנדערן טײל׳ זענען קײנםאל נישט לםובה. װען אםילו די ערשטע שרים זאלן באלד נושא חן זײן בײם פובליקום, װןןלם עם אויך נישט געװען ראציןןנאל אין םןןרויס געשעםסלעך דערויף צו בויען, און מאק אפהענניק דאס גאנצע װערק סון דעם באלדיקן ערםןןלג שוין סון די ערשםע שריט. א געזיכערטע אונםערנעמוננ, רערמיט אלײן, װאם זי איז געזיכערט, מאכט זי זיך זיכערער דעם ערפןןלג. ד*ר זאלקינדם אונסערנעמונג דאדף װעדן געזיכערט. לאםיר האסן, אז דער נויטיקער סןןנד דערפאר װעט געשאםן װערן. ד*ר יעקב מאיר זאלקינד אע געװיס ראוי צו דערפירן זײן װערק לידי גמר. יעור עיני חכמים*.— אין קעמבר. כ״י שטײט דער מאמר .וכל םי שאינו לא חגר וכו׳ צדק צדק תרדף*. װןוס איז װארשײנ• לעך ריכטיקער, װײל עס איז דער שטײגער צו ענדיקן א פםכתא םים א גוט װןןרם. דןןס איז אםשר אויך אן אנדער טעם, סאר• װןןם דער אםתער שלוז סון אונזער םסכתא איז יער פסוק .ברוך הגבר אשר יבטח בה־ והיה ה, מבסחו*. נישם ןןן כונה הןזב איך בײם ציטירן אויםגעקליבן םון דער איבערזעצונג דװקא יענע שםעלן, אין װעלכע ם׳געםינען זיך םאראײנצלט צװײ טרסהנע גערמאניזםען ןאויף צענטליקער געדיכם־ןןנגעשטןןפטע פאליאנטן מיט טעקםטו), כדי צו באװײזן, װי װײניק זײ קןןנען קאליע מאכן דעם אלגעמײנעם אויסערנע• װײנלעך גוטן אײנדרוק. אין ןןנהויב םון דער איבערזעצונג געפינט זיך א פינקטלעך דורכגעסירטע .סארצײכעניש און ערקלערונג םון רי ראשי• תבות, װןןם קוםען םןןר״ דןןרט. איגגיכן דערשײנס דעד דריטער טײל פון ,תלמור אין ײדישי, די מםכתא ,דמאי״. שוין צוריק מיט זעקס יאר, אין תרפיב, איז ארוים םון דרוק דער ערשטער באנד, די נײן פרקים םון דער םםכתא .ברכות*. ס׳איז באמת א גרױסער היזק דןןם םארשלעפן זיך סון אן אויםגאבע, װי ד*ר זאלקינדם ,תלםוד־איבערזעצונג*. װײל אס די זעקסיעריקע לאגגזאםקײם געשעם, לײדער. נישט פרײװיליק. די אויסנאבע סון אזא מאנו• מענטאל װערק םןןדערמ גרויםע םינאנסיעלע מיטלען. א ספעציעלן םאנד, װןןם זאל געניגן אײף דער נאנצער אונטערנעמונג ביזן א. א? ם י / נ י? ' 'א ר ק פון פאדשיידענע װינקלען פנסין דזזיןזז#ס*ן תלנן ניןניפפ־* *יז נזנידםרינסיק. — •ין םיוספרך ניז דםיי יוווױנ. — וי מחייקוז זװי״ן די *״ניקידך •ין חינן *ין ז)י*.-סםיחם רקזיגג•*'* -קריםנםםירסיס נײ ניך. פעקל םאקסן, ציםערן, דןןקוםענסן, סריקן, סויס, נישט איגסערע״ סאנם. בײם ביאנראף-קינסטלער קוםט ארוים — א םענםש, א װעלט, לעבעדיק, קאםפליצירט, אינטערעםאנט. פ ל ו ט א ר ך איז נעװען אזא סארט ביאנראף. עםיל לורװיג שםײט אױף אט דיר קינססלערישער מדרגה און דזשאזעםםאן אליץ האט אין :ײן .זאלא און זײן צײט״ באװיזן ז״ן קינםסלעדישן כח. דער אפתער ביאנראף םוז אנקומען צו דער דיכטונג. דער- סאר קאן די ביאגראםיע נישס ארויםשסויסן די דיכטונג בײדע ציען זײער יניקה סון אײן קװאל. נײדע זעגען םאקטיש אײנס־ און-דןןסזעלביקע. בײ בײדן װענרט ױך אין װעבענם הענס דןןס םאםעריאל פאלט ארײן. נײדע זענען כחוםר ניד הױצר... קנאת-םוסרים איז אלט װי די װעלט. אױב .אין אנהויב איז געװען דאם װארט״... עסװערס באכראכט כםעט װי אנאםור- נעזעץ, אז אײן שרײבער זאל נישט פנרגינען דעם אנדערן, אז אײגעם זאל זיך אויסדאכסן, דאס דער אנדערער םאכט איס ע:נ. אנער, אז די אײפערזוכט סון שרײבער אויף שרײנער זאלאיבער״ גײן בירושה צו קיידער און קינדס-קינדער איז נאפת א נײס. אזוינס פאסירס איצס אין םראנקר״ך און די סראנצױזישע רעגירונג האט םאר דך א שװערע דילעמא. םאדאם הוגא, אן אײנ־קל סון װיקטאר הוגא, פןדערס, אז ם׳זאל איר גרויםן זײדן באסרײען םון פאנטעאן, אדער — כ׳זאל סון דארס ארויס- װארםן עמיל זאלאן אץ נאך אזעלכע .שרײבערלעך*. זי, און אנדערע קרובים הוגאס, האלטן עם םאר א נאלײדיקוננ, אז א .דריט-קלאםיקעי־נאװעליםד״, װי לעאן דאדע רוםט-אן זאלאן, זאל זײן הוגאס שכן. םאסין דזשאזעםםאן, דער באקאנטער אםעריקא- נער פאעט און עסײאיםט, װעלכער האט זיך לעצטנס קונה-שם נעװען םיט זײן בוך .זאלא און זײן צײט*, האט אין אן אינטער- װױ פראקלאםירט דעם טײם פיו דער דערצ״לונג — םון דער קינםטלערישער פראזע ז:״ די דערצײלוננ, דער ראםאן האנן אפנעלעבט זײער צײט. אי זן טראן, זאנט עד, שסײנט ארויף־די ביאנראםיע (אויטאביאנו^שיע אין םעםוארן); אנשסאט דיכטוננ, די שילדערונג םון אויםגעסראכםע פארשוינען — שילדערונג םון װירקלעכע םענטשן, פון אזעלכע, װאס עקםיססירן, אדער האבן אםאל עקסיםסירס. זײער שײן, אבער דזשאזעםםאן, װי אנדערע, װאס דענקען אזױ װי ער, האט נאר א שטיקל טעות. איז דען די דערצײלוננ, דער ראםאן — דאם אפת-קינםטלערישע — גישט די ביאנראםיע סון לעבעדיקע, װירקלעכע מענטשןז דערקענט םען דען נישט בעסער הונאן, סאלםסאיען, ראלאנען, פרצן דורך זײער קינסטלע- רישע שילרערונגען, װי דורך זײערע םעמוארןז אדרבא, דאם, װאס א שריפטשטעלער װעט אפס באהאלסן יבעת ער רעדם די• רעקט װעגז זיך, װעט ער ארויםזאנן דורכן םויל םון אן .אוים נעסראכטן״, אויסנעדיכסעטן פארשױן. װידער, װאס איז נוגע די ביאגראפיעס פון היסטארישע סיגורן — איז דאם דען נישס מער דיכסוננ װי אםתז בלויז סון היסטארישע םאסעריאלן קאן םעןקײן היםטארישע פערזעניעכקײט גישם'אויסשסעלן. מען מוז האנן קינססלערישן צעמענס און חױת, כדי דעם םענטש גאנץ און לעבעדיק צו םאכן. דער אפתער ביא• גיאף איז קינםטלער, דיכטעד. א בוכהאלטער האט צו סון םיט ציפערן און אײנשטײן האש צוסון פיט ציפזרן. און'אײנשטײן בוים סון די ציפערן עולםות עלױנים. אױםאביאנראםיעט און ביאנראםיעם דארף םען קענען שרײבן. אן דיכסערישן הויך קוםס ארוים א