Literarishe bleter · 1929-02-08 · 6 (8.2.1929) · p. Seite 110

?יעעדיעדי׳כע ב?עכעד 012 . 6 (249) לויט .תױ׳םי און ״תפארת ישראל׳ מײנס .חנר״ 8 לןןםער אױף אײן סום און .פסח׳ א לןןמער אויף בײדע פיס (ננוגע גו ,פסה״ װײזט .תיו׳ם׳ ןןן אויף שםואל ג־ ד־ ד־ אין בנוגע *ו .חגר׳ װײזט .תסארת ישראל׳ ןןן אױף .זבחים׳ פ*נ ם׳ג). —אין קעמבר. כ׳י שסײט .לא חגר ולא אלם ולא םוםא ולא חיש״. אין זעלבן פרק משנה ד־ געםינט זיך אן אויםדרוק .מלםםו׳. װעלכער שטאםם׳ןןפ סון .לםס', ברענגט דערויף דער פירוש אלע דערקלערונגען םון דער םשנה־שסראך־סןןרשונג: ״?1?0 (קןןהוט, ,ערוך השלם׳), ןןדער (יאםטרןןװ׳ ,דיקשיאנערי א.א.װ.), אדער לםס (לעװי. .נײהעבר. אונד כאלד. װערטערבוך א. א װ.), ןןדער לםס (דאלםאן, ,אראם.־נײהעבר. װערטערבוך א. א. װ.), ןןדער לםס (קרוים, ,גריעכ. אונד לאס. לעהנװערטער א. א. װ.). דןןםזעלבע װןןס אלסס (.ערוך השלם׳) ןןדער אלפס, דאס איז א גריכיש װןןרם (לאסאס), װןןם בא• גײכנס נעװײגלעך א קןןכגעשיר, װאס אױ סלאך װי א םאן, אבער עס האס א דעקל׳. נןןכרעם גײט צו אהער אויך די דאזיקע הערה: .הגם געשריבן אין א ריינעם העברעיש (ז. .פי הרםב׳ם״ אין תרומות ס״א ם*א) געברויכס די משנה געװענלעך פרעסד־ װערטער דןןרט װו דאם פרעםדװןןרם איז גענױער ןןדער סאסי־ קער װי זײן העברעישער עקװיװאלענס (ז. בב׳ש ברכות ם״ב ם׳ו) אדער עם םעלם בכלל אין העברעיש א װןןרט םאר דעם באטרעפנדן באגריף. די משנה באנובט דא בכױון דןןס װןןרט .לסם* און נישט .קדרהי אדער אן אנדער װןןרט, װײל עם האנדלט זיך דא װעגן א .דבר םועט׳ (עס איז דערםאר נישס ריכסיק װןןם דער רע׳ב זןןגט אין כלים ם׳י פ׳ח, אז .לםם׳ איז א גדויםע םאן). אין א געװיםער הינזיכם אונטערשטיבט דןןס אלזןן די מײנונג. אז עם האנדלט זיך דןן װעגן קלײנע קװאנטיטעטן בײ װעלכע עס איז דער שטײגער בו געבן אזוי מעשר עני און נישם אין א םאל םון פארגעםן׳. װידער יאין זעלבן פרק םשנה אי װערט דןןס װןןרס .מוםקים* םארטײםשט מיסן װןןרט .רײםן״, אבער דער פירוש אנמערקונג 9 גיט באלד גו אן אויסםירלעכע ערקלערונג: .די משנה נוגט םארשײדענע פעלים סאר דאס ארןןפ־ נעמען די ערנטע םון די פארשײדענע פירװזז בײ תבואה קגר, בײ װײנסרויבן בגר, בײ סײגן ארה, בײ טײסלען גדר, בײ אליװן םסק׳. בײם פסוק םון ירםיה י׳ז ז׳ .געבענטשט איז דער מענטש, װןןס םארטרויט גו נןןט און גןןט װעס זײן זײן םאר־ טרויען׳, װעלכן עם גיםירט די לעגסע משנה סון לעגטן פרק אין אונזער מםכתא. םאכט אונז דער פירוש אױפםערקזאם, אז: ,אין כ׳י םון ריש סיריליאו, און אזוי אויך אין .עין יעקב׳, ענדיקט זיך דא די מסכתא, און םון ,וכן דין״ ביז צום סוף איז לויס .םלאכת שלפה׳. װעלכער םאררוםט זיך אויף ר׳ יהוסף אשכנזי, א בריתא (אין כ׳י סיריליאו װערם דאם געבראכט אין דער גמרא מיס דער אײנלײסונג .תנו׳, םיט װעלכער בריתות װערן נעװײנלעך אײננעלײסעט)'. אבער אונזער משנה־טעקסט ענדיקס זיך םיםן ציטירסן פסוק םון שםותז .ושחד לא תקח כי השחד יעור פקחים וכי׳.' ערקלערט אינז דער פירוש: .אין ירושלמי און אין מאנכע םשנױת-אויסגאבן שסײט .ושחד לא תקח כי השחד יעור עיני חכםים•, װןןם איז א צו■ זאמענזעגונג םון צװײ פארשײדענע פסוקים, נעםלעך, סון שםות כ׳ג ח,, װו עם שפײט .ושחד לא תקח כי השחד יעור פקחים* און דברים ט*ז י*ס, װו עס שטײט ,ולא תקח שחד כי השחד דיס סוו ז ער האס אײנגעםירס. זײנע הלכות זענען װןןרשײנלעך ארײן אין די הלכות סון בית-הלל (ז. דרכי המשנה 58) אין נאר אײן הלכה װערס אין תלםוד דערםןןנס אין זײן נןןמען (ז. בכורות ל*ח א׳). געװײנלעך װערם ער אומעטום באגײכנט מיס דעם נאמען .רבן נמליאל הזקן׳ און נאר דא און אין א פאר אנדערע ערטער (פסח־ם י׳א ב־. שקלים פ״ג, מ׳ג אין פ״ו ם׳א אין נדה ו׳ ב׳) װערט ער ןןנגעריםן סתם רבן גמליאל (ז. נדה דןןרט אין תום־ ד׳ה בשפחתו)*. װעגן דעם .סריער־דערמאנםן׳ רבן גסליאל רעדם זיך טאקע אין דעם פירוש גו דער איבערזעצונג פינם סעקםט פרק ב־ םשנה ד׳ אנםערקינג 2: .אינטער דיזן נאמען זענען באקאנם סינף פערזאנען: דער ערשסער — רבן גםליאל הזקן, אן אײניקל סין הלל (ז. משנה ו )ז דער גװײטער —רבן גםליאל דיבנה. אן אײניקל סין ערשסןז דער דריסער—דער עלטססער זון סון ר׳ יהודה הנשיאז דער פירטער —דער גענטער דור םון הללז דער םינס־ םער—דער גװעלפטער דור םין הלל. ןןבער אומעסום, װו עם שטײט םתם רבן גםליאל. איי דערםיט געסײנס רבן גםליאל דער צװײטער. ער הןןס נעלעבט אין ^דער גײס םון צװײסן חורבן און איז נאך דעם טויס םין ז־ין רבי רבן יוח:ן בן זכאי (װעלכעי הןןס אים נעראטעװעס סין טויס און הןןס אויםגעבעםן בײ םיטיסן. אז ער זאל אים לןןזן לעבן און ער זןןל נישט טײלן דעם שיקזאל סון זײן םאטער ר׳ שםעון בן גמליאל, װעלכער איז םון די רוימער נעהרגעט געװארן אין איז אײנער פון די ,עשרה הרוני םלכות׳) געװארן דער רא׳ס ישיבה און נשיא פין סנהדרין אין יבנה, צוליב װעלכן טעש ער װערם אפם אויך געריסן .רבן גמליאל דיבנה*, כדי גו אינטערשײדן א־ם פין זײן זײדן רבן גםליאל הזקן. םין זײנע נאכסאלגער איז אפםײםסן בארימס זײן גרויסער אײניקל ר׳ יהידה הנשיא, אדער כתם רבי, דער לעצטער מסדר םין דער משנה, אין םין זײנע גרויםע תלסידים איז אסבעססן באקאנט דעד בארימטער תנא ר׳ עקיבא. װעלכער איז ןןבער גוגלײך אויך אםס אין מחלוקת מיט אים. ער איז געװען א גרויםער חכס און זײער באליבט אינם רוימישן הויף, װוהין ער איז אסס געפארן מיט זײן שװןןגער ר׳ אליעזר און זײן אב בית־ דק ר׳ יהושע אין כלל־אנגעלעגנהײםן. ער האט אבער ברײט געפירט זײן נשיאות און דאס האט געבראכם דערגו, אז די חכסים האבן געמאכט א בונס קענן אים און האבן אים םאר א קורצע גײט אראיגעזעצט סון דער נשיאות. אין דער םשנה װערט רבן גמליאל דערסאנם 48 מןןל, און על פי רוב איז ער מחולק מיט ר׳ אליעזר און ר׳ יהושע און ר׳ עקיבא, און דער דין איז תמיד װי ער׳. יעגם זןןל דער לעזער אלײן אורסײלן צי דער .דיזן׳ קןןן דא עפעס שסערן. נישט זײער ןןפגעהיסן איז דןן בלויז, וחןס אנשסאט דעם אויסדרוק .אויף א קורצע צײט* געברויכם ער דעם אויםדרוק .פאר א קורגע גײט*. דאם איז דיאלעק־ טיש און אין דער שריםסשפראך נישס אזוי קןןרעקט. צו דער איבערזעצונג סון די װערטער .חגר׳ און .פםח׳ פרק ח׳ משנה ט׳ םון מםכתא .פאה׳ קלערם אונז אויף דער פירוש אץ ןןנמערקוננ 9 אזוי גו זאגן.׳ .ח ג ר׳ און .פ ס ח׳ הןןכן סיר איבערזעגט םיס .לזןמער׳ און .הינקעדיקער״. ,שושנים לדוד׳ דײנגט םון חגיגה ג׳ א׳ אז דןןם איז אײנס און דןןםזעלבע (בעסער װײזט הום׳ רע׳ק אן אויף ,םסרא• אמור ס*ג, װו עם װערס דײטלעך ערקלערט, אז עס איז באמת נישטןן קײן שום חילוק גװישן זײ). נאר ,פםח׳ איז .לשון תורה• און .חגר׳ איז ,לשון חכםים׳, ןןבער