Literarishe bleter · 1929-02-01 · 5 (1.2.1929) · p. Seite 97

זײם 97 4 םערקזאםקײט םין פיבליקים. אימױםט פריפירן אלע העלדן אין דעם אקס זיך בו םארענסםערן, אז אלע איבעריקע צימערן זענען םארנימען מיט םענטשן, און דערםאר מוזן זײ זיך גע■ םינען דא אין שלאפגיםער. ם׳םילט. אז עס איז נישט מער װי געקינבלם, און דערםאר נישט אינסערעםאנט• מען מוז זײן גערעכט םײ בו בןןרןןװסקין, דעם רעזשי. םער סון שטיק און םײ בו די שױשפילער םון .טעאטער מאלי׳. און זןןגן, אז זײ זענען פרײ םון יעדער נװנה בי איבער• טרײבן. עם םילט זיך סײ אין דער אויםםירונג און םײ אין דעם שפילן יענע ערלעכע *יכטיקײט, מיס װעלכער עס בײכע• נען זיך בכלל אוים אלע פארשםעלונגען אונטער שיםםאנס דירעקביע. כ׳בין מער װי זיכער, אז דןןם ארויםלאזן שװארב• םאנען דעם םרויען־הענדלער גרימירט אלם ד׳ר הערבל. גע■ הערט געװיס נישט בו די אײנפאלן פון דעם רעזשיסער ןזדער שוישפילער, װאם הןןט געשפילם די רןןלע. עם איז בלויז אײנע םון די איבערגעטריבענע ,געװאגטקײםך, מיט װעלכע דער מחבר- הןןט ליב בו בראװירן, און װעלכע דערגײט אין דעם םאל בו פשוסער געשםאקלןןזיקײס. םארקערט, ןןט דןןס שטארקע בוריקהאלטן זיך םון איבער• סרײבן, הןןט בײטנװײז געשטערט די באמת פײנע שוישפילער מאשינסקי, סםאניסלאװםקי און טשאפלינםקא זיך אינגאנבן אויםבולעבן אין זײערע רןןלן, װי מען^האט עס א געלעגנהײס בו זען אין פיעסעס, װןןם שטײען זײ נענסער לויט זײער בא- קאנטשאםט מיט דער מיליע און די פארשוינען. און אויב דןןם רוב םון פובליקום םארברענגט םןןרט א לײכטן, ןןנגענעמען אװנט בײ דעם שטיק, און דןןס טעאסער װערט די גאנבע בײט באלעבט םון הילכיקע געלעכטערס, איז עס קורם־כל בוליב דער בוביונג, װןןס ןןט דער םין .פןןטאש און פערלמוםער׳־פיעסעם הןןט איבעראל געהאט, און א דאנק דעם, װןןס סלןןנימםקי לןןזט די פארשוינען זןןגן זײנע געװאג■ סע שארםזיניקײטן איבער פמעט אקטועלע סאסםראגן. אגער זיבנדיק די גאנבע בײט בײ דער םןןרשטעלונג און אויך אהײמ■ גײענדיק. קןןנססו אלץ נישס ןןפטרײבן םון זיך דעם באריםטן בײ־ריח, װןןם עס רופס ארוים דער אזוי װויל״באקאנטער ױשקעװיטשיזם אין טעאטער. פארלאג ב. קלעבקין, װארשע שױן דעישינען פײ־־אי־־אגישע שריפטז ־ד ▼ פונכש ײדישן װ־םנשאפטל־ידכן *ײצינסטיבוט דרישןי־ בװנד' םיײו 26 נירן װ־דעם •װ״ בייװ: *2 1^׳*יט1■^ "ז*נ1סץ8. ^כטונג, ל־יאדז און אומגעגנטי אלע אויםגאבי פון האאפעראמיװ ״ביכער״ (פ• הלעצקין, ,צענטראד1׳ א• א•) צו באהומען בײ ■■נ. בערלינםקי לאתש, אלטשטאט 12?'םטר&רישב בלעםער נזם. 5 (248) אין גײם בוזאםען מיט זײ םיס אין אלע זײערע שװערע לאנעם. דאקעגן ןןבער סלאנימםקים שסעלונג בו זײנע העלדן איז א נעגאטיװע. מיזעס בחוש, אז דער םחבר הןןט זײ נישט ליב. אז ער שטײט ערגעץ ןןן א זײט םון זײן קןןנראד הערט• לאנסקי ןןדער פערלםאן. ער לאזס^זײ אלײן אויםקעמסן זײערע מילופרשטע קאםםן, און םון בײס־בו־בײט זעען םיר דײסלעך, װי ער גיס אונז םון זײן באהעלטעניש א װינק םיט אן אײגל, װןןס דארף זײן עפעם א נישט־סײנער ןןנבוגעהערעניש אויף זײער גורל... דןןס םאכם אונז, אין א געװיםן זין, די ערשםע בװײ םימסאטישער און נענטער. דערםאר ןןבער הןןט םלןןניםסקי די איבערגעװיכט איבער די אנדערע, װןןם ער איז םלינקער, ױנגער, ראםינירטער. זײנע העלדן הןןבן שוין דעם בומיש םון גרויםװעלטלעכקײט, װײל הינסער זײ שטײט אײנער, װןןס װיל תמיד איבערראשן םיט זײן געװאגטקײטן װןןס שנײדט זיך מיט אלע כחות בו זײן דןןס .ענפאן טעריבל׳, שיעור נישט דער פוי■ לישער זשאן קאקטןןו. נישטןן קײן אנסיםעמיטיזם בײם םחבר פון ,װארשעװער נעגער׳. םארקערט, ער לײדט שטארק םון באםיען זיך םיט אלע כחות בו זײן נ י ש ט א נ ט י ם ע ם י ט י ש. און דןןם איז נןןך ערגער. ער לײדס שטארק םון זײן .ײדישקײט• קןןםפלעקס׳. ער האלם זיך אין אײן םארענטםערן — זעם. װי נידם־אנטיםעפיטיש איך בין. באלד ןןכער כאפט ער זיך אלײן בײ דער האנס. דןןם אװאנטוריםטישע װאגעניש װעקם זיך אויף אין אים, און ער גיט .א זןןג ארײך א פןןר װיבן אויםן חשבון םון זײן ײדישקײס. אין בײדע פאלן קומס עס ארויס איבערגעטריבן, װײל טענדענביעז, װײל נישט קינסטלעריש, און נישס עכם. דערםאר םאלן זײן הערטםאנסקי און זײן פערלמאן איײן אין אזעלכע עקםטרעםען. אין אײן םינוט רעזןןנירן זײ װענן ײדישער אײסדערװײלטקײס, װעגן ײדישער איבערפעיקײט, און באלד דערויף גיט זיך א ריס אדורך בײ זײ ,ײדישע בביעות׳ און .ײדישע זשערנעקײט•. אין בײדע םאלן רוםט עם ארויס א נישס-ןןנגענעמען בײגעשמאק. םיט װאם אנטאני סלאנימםקי קאן זיך זיכער נישט םאר• גלײכן בו םאנסאגױ גלעז און סעמיאן ױשקעװיטש, איז אין באשאםן א טעאטער־שטיק. אין דעם פרט שטײט ער װײט אפ פון זײנע םיט־שרײבער. יענע האבן געקאנס אויםבויען א שטיק, װאם זאל זײן װי אנגעמאסטן םאר דער בינע. זײערע העלדן האבן געלעבט א בינע־לעבן. םלאניםםקים .װארשעװער נענער׳ שםעקס םיט ראםינירטער, גראביעזער ליטעראסור. זײנע העלדן רעדן נםדר בלויז ביכער־שפיאך. םען דערקענס, אז םלאנימסקי האט אםשר געהאט מער ױי א בלױזן .םלירט מיס מעלפאמענעך. אבער בו קײן אםת• עי דערנענטערוננ איז עם נאך נישס געקומען. ער קאן נאך אלץ נישט אױםבויען קײן אקט, װאם זאל זײן אויסנעהאמערט שין עכטער בינע׳האנדלוננ. די מענטשן אויף דער בינע גײען אין קוםען בײטנװײז נישט װײל אזוי דיקטירט דער גאנג םון דער אקביע. נאר װײל אדער ער דארף זײ פונקט האבן בו זאגן עטלעכע םון זײנע װיבן, אדער ער װײםט שוין נישט סער װאס בו טון מיט זײ. גאנץ אסט איז ער אסילו אומבא־ האלסן. לםשל. אין בװײטן אקט, װו, כדי בו קאנען געבן די קײבע םבענע, װאם דארף װײזן, אז הערטםאנסקי קאן נישם ע״אסן בוליב דעם ברודערם ירושה, שטעלט ער די האנדלוננ פין דעם אקט םאר אין שלאסביםער מיט די בװײ גרויםע בעטן, װאם קריכן דורך דער גאנבער בײט םון דער האנדלונג אין די אויגן ארײן, און שםידן בו זיך בו די גאנבע אויס•