Literarishe bleter · 1929-02-01 · 5 (1.2.1929) · p. Seite 96

?יסעדן־י־שע בלעטסר בוס. 5 ( 24) 9 יס 96 װאסער, װײל דארטן ארומעט איז געװען דער װעג אין שסןןם ארײן. ער איז שוין ארײנגעםרןסן אין װאסער איפעד די קנעכל און איז געװארן םארשטארט. — אין נאםען פון םאםער און פון זון און סון הײליקן גײםט — ןזמן. םןןסער אונזערער װו-דו-ביסס אין הימל און אויף דרערד... ער האט זיך אומגעקערט און איז געגאנגען *ו דער בריק. זו א קינד איך זןןל עם שפילן. הײ, גײ, װײל ם׳איז נאכט. און האנדזוניא איז נעגאנגען. — האנדזױ, האנדזיו. נא ןןט האםסו א שםעקעלע, װײל טאמער באגענס דיך א הונט, *ערײסס ער דיך, און מיט א שםעקעלע איז זיכערער. האנדזיא האס גענומען דאס שםעקעלע און איז אװעקגע־ גאנגען מיס די לוקעס. הדיבי האם פאדקאםעט די הויזן, כדי אריבערגוגײן דןןם $ ב ר ה ם ט " ט ל ב ו י ם / װ ־א ד ־ש ע ״ױשקעװיטשױם״ אץ דעד םלאנימםקי־א1יפלאגע זײער האנדלונג און אין גאנגן אוםן װי זײ גאנעםען די פאסידונגען און געשעענישן ארום זיך. ם׳איז בלויז אט דעם חנעװדיקן ײדישן אקעענט, װעםען די אלע דערמאנסע ששיקער הןזבן בו פארדאנקען דעם גרעססן טײל םון זײער פאפולאריטעט אויף דער בינע. װײל םײ פאטאש און פערלמוטער׳, םײ די פארשוינען םון דער ,הײראטם• קאםעדיע׳, םײ דער ,װארשעװער נעגער׳ זענען נישט קײן קינםםלערישע קאייקאטורן, װןום שנײדן זיך ארײן מיט זײער פארשפיבטן אמת־ חוזקן אוים םיט זײער איבערסריבענער עכט• קײט, און װײזן אונז אונזער אײגן געשטאלט א ן א קינסט• לערישער דעםןןרמירונג. דןןס זענען גיכער שלעכט׳געבײכנטע. בײטנװײז גאנץ־נישקהדיק ארויסגעגעבענע, םסערעןןםיפישע װיבן־פאסט־קארםן, װןןס שסעלן םןןר בילדער םון ײדישן לעבן. געזען דורך דער פריזמע פון םרעםדקײם, זײ זענען םטערעאטיפיש, װײל אלע זײערע העלדן זענען, סײ שסןןםלעך. םײ לויט דער באארבעסונג, םון אײן םדרגה. נעםס יושקעװיטש זײנע פארשוינען פון דער ןןדעםער ײדישער קלײנבורזשואזער געזעלשאםט, װןןם קריכט םון דער הויט זיך בו אסימילירן. דערהויבן װערן און אויסקוקן ,װי 3ײ לײטן., טוט דןןס זעלבע מאנטאגיו גלעז מיט זײנע ארויםנעארבעטע ניו־יארקער ןןלרײטניקעס. װןןס באגײען די גרעסטע שסותיס, כדי בו װערן .ריעל אמעריקענס׳. און פון דעס װעג טרעס נישט ןןפ אנסאני םלןןנימסקי םיט זײן קאנראד הערםםאנסקי, דער לעכערלעכער װארשעװער קלײנבורזשוא, װןןם חלוםם װעגן קריגן א לעגיןןן־ארדן. איז דען הערסמאנסקי מער װי—פןןטאש אין א נײער לאגעז און אלע חלומען זײ און םאנטאזירן װעגן נישט־געשטויגענע גליקן אויף דעם זעלבן קאםישן אוםן. װאס םאר א װײטער קינסטלערישער מהלך איז פון זײ ביז אונזער שלוס-עליכמדיקן מנחס־מענדל און זײנע םאנטאדעס... און אויב עס איז םארט דןו אן אונסערשיד אין גלעזם און ױשקעװיטשס שרײבן ביז סלןןניססקיס, איז עם קודס־פל די םארשײדענע באביונגען םון די מחברים בו זײערע העלדן. םאנטאגױ גלעז האט א פאזיטיװע שטעלונג בו זײנע םארשוי־ נען. ער האס ליב זײנע פאטאשס און פערלמוטערס. ער לאכט מיס םיט זײ. ער האם הנאה פון זײערע קאמישע פלןןנסער• נישן, םון װעלכע ער העלםט זײ םוף־כל־םוף זיך ארויםפלאנ־ טערן. נאך מער איז עם םים סעמיןןן יושקעװיסשן. אויף סריס און שריט זעט מען, אז ער איז בלוטיק םארינטערעסירס אין זײנע םאנקינס, אין זײנע לופט־מענםשן. ער װײםיקט םיט םיט זײ און לאכט מיט מיט זײ. ער לאזט זײ קײנםןןל נישט אלײן, ס׳איז כאראקטעריסטיש: ײדן אדער האלב־ײדן דראמא־ טיקער, װןןס שדײבן אין א םרעמדער שפראך װעגן ײדישן לעבן, םעגן זײ זײן װי װײט און סארשײדן אײנער פונם אגרערן< םעגן זײ זײן אנדערש לויט זײער טעמפעראסענס. כאראקטער, װעלן זײערע העלדן רעדן אויף אײן און דעם זעלבן לשון. װעלכע אינדיװידועלע אײגנשאפסן עם זאל זײ נישס אפזונדערן,—די פארשוינען, װעלכע זײ פירן ארוים אויף דער בינע, זענען װי פון אײן פארם אויסגעגןןםן, דענקען לויס אײן און דעם זעלבן מאניער און כאװעגן זיך לויס אײן באשטימםן אוםן. בי איז עס דער ײדיש־אמעריקאנער מאנסאגיו גלעז, בי דער ײדיש־רוסישער סעמיאן ױשקעװיטש (אפגעזען פון זײנע גרויסע םארדינםטן אלם פרזןזע־קינסטלער), בי, לסוף, דער ײדיש-פוילישער אנטאני סלאנימםקי, — אלע באנובן זײ זיך װי מיםן זעלבן שאבלאן, כדי אויםבובײכענען זײערע העלדן און זײ לןןזן דערשײנען פאר אונז מיס זײערע םרײדן און לײדן. סײ דער מחבר פון דער לוססיקער םעריע ,פאטאש און פערלמוטער׳, םײ דער שאפער םון דעס ,קעניג׳ און ,סאנקינס חלום׳ און סײ דער פארפאסער פון דעם .װארשעװער נעגער׳, װזןס װעדט איבט געשפילט אויף פויליש אין ,טעאטער מאלי״ —מענטשן. װןןם װײטע, ברײטע אקעאנען סײלן זײ פאנאנדער; םענסשן םיס פארשײדענע. באשסימסע בליקן אויף װעלס און לעבן, אבער זײערע שאפונגען קלינגען פארן אויער, גלײך װי אײן פעדער װאלס זײ אנגעשריבן. קאנםט זײ גאנץ לײכט פארבײסן אײנעם אויםן בװײטן. םיװאלם אפשר געקאנט מיס א גרינג הארץ איבערזעבן א טײל פון ױשקעװיטשם פיעסעס אין ענגליש און ארױםשטעלן אלם זײער מחבר מאנטאגיו גלעז, אדער איבערזעבן .פאסאש און פערלםוסער״ אויף פויליש און ןןנגעבן אלס דעם מחבר אנטאני סלןןנימסקי. דער חלוק זײערער איז אײגנטלעך נישס סער, װי אין דער שפראך, אין װעלכער זײ זענען געשריבן. יושקעװיסשס העלדן האבן פארקריפלם די רוסישע שפראך און באשאפן דעם בארימסן ײדישן בינע־אקבענס אין רוםישן טעא־ טער, און םאנםאגױ גלעזס העלדן הזןבן בעםםיתט די ענגלישע שפראך און באשאפן דעם עכטן .היברו־קאמידיען׳״אקבענט, װןןם האט פארשאפט אזוי םיל נחת־רוח די בענדליקער טויזנ־ טער טעאטער־באזוכער םון א געװיםן סארט. און אויב סלא• ניםסקיס העלדן אין .װארשעװער נעגער׳ רעדן א פײגעם, פארװורםלאן פויליש, זענען זײ אבער סארם נישט פרײ םון דעם דערםזןנטן אקבענס. ער איז דןן אין זײער פסיכיק, אין