Literarishe bleter · 1929-02-01 · 5 (1.2.1929) · p. Seite 91

זײם /9 4?'םםרזזרי-םם ב?עםער בום. 5 (248) דעד אידעאלאגישעד עושם^נד פין דעד ײדישעד ליטעדאטוד אץ דאטנפאדפאנד די נעפלײס און מיט דער נעפסאנישיר אינםעליגענץ אין שםאס. א געװיסער םײל קלײנבירגערסום הןןס זיך אננעהויגן װאקלען און זיך נײגן *ום עעל-גוםם גד. און װידער זעען םיר, אז װי לױם א געװיסעד אינסםרוקעיע רעאגירם עאיד דערויף די ליטע- דאטור. דערזעלגער אלעװםקי, װאם האם םים א פאר יןןר אוריק נעװײנם אין א ליד, הלםאי איז געקוםען א קלייסל אנשםאס א תליה, באװײנם איעטער דןןס שטעסעלע, װאם עס רױנירט דער םינאינסיעקטאר. נראד איעס, װען דןןס שטעטעלע הןןס פער פערםפעקטיװן, װי עס האט נעהאט םיט 3—4 יאר צוריק, װײל איעטער האדן םיר אי די ערד-אײנארדנונג, אי דאם ארײנגיען אין דער אינדוסטריע, אי די אויםנאבע װירםשאסםלעך אײנצוארד• נען דאס שטעטל א. א. װ״ — גראד איבם באװײנט םען *דאס שסעםל, װען צוריק םיט א 3—4 יאר, בעת םיר האבן די דאזיקע אלע פערםפעקםיװן נאך נישט נעהאט, הןןס פען געשריבן ,שםעםעלע, װער םארברענם״. די זעלבע ירידה-שםימונגען געסי- נען םיר אין לוריעם דערבײלונגען די דאזיקע שטיםוננען שיל- דערט אויך, הגם שוין אין אנדערע, נעזונטע סענער, קװיםקא אין זײן ליד ,געראנגל*. דער דיכסער קװיטקא, װאס האס ביזאהער אלץ נישט געקאנם געםינען דעם געהעריקן, נאטירלדכן סאן, האט זיך, װײזס אוים, םוף בל-סוף אקליםאטײירט און האס ןןנגעהויבן םילן און פורא חןןבן םארן דראנג סון דדר קלײנבירגערלעכער םסיכיע װעלכע ער פערזאניפיבירס אין געשטאלט םון די ,שװאנערלעך״. און די ,שװאגערלעך* שפארן טאקע פון אלע זײטן. ו ־זזאס האבן םיר פרץ םארקישם א דערבײלונג .חברים קוססארן׳ אין דער ,רויטער װעלט״. װאם באטײט נעבן אזא קאריקאטור, אז די ײדםעקציע סארנעםם זיך םים רעקװיזירן שולן בײ קוססארן. װאם זענען נאך עננ בוזאפעננעבונדן םיט דער שול, און אז דער אנםירער םון דער גאנבער רעקװיזיביע-םעשה איז אײנער א העלד קוציקל פארךו װעמעם אינטערעסן באםרי- ריקט אזא דערצײלונגו דאס איז א בולסער א בסירושער אױם- דרוק פינם רעכםן אפנוינ אין דער ליטעראסור. אדער נעםט דאניעלם דערבײלונג .א םאנ אזא״ אין דער זעלבער .רויטער װעלם׳. איבט, װען םיר שפארן באזונדערס אויף דער פראנע װעגן ארויםרוקן *רבעמער איז אלע טײיז און רינגען סונם םלוכהשן און פארטײאישן אפאראם, — קוםט דאניעל און .דערװײזט״ .קינםטלעריש״, אז ,עס װעט דערפון נארנישט ארויםקוםען*: דער ארבעטער סוז גלײך דעפאראליזירם װערן, און װיל ער זיך ראטעװען םין דעםאראליזאביע, םיז ער אנשרײבז א בריװ אינם העכסטן װירםשאסםס־ראם, אז םען זאל אים שיקן צוריק צו דער פי־אױקציד. אײניקע אזעלכע נישט ריכסיקע טענער הערן זיך אסס אויך בײ ײדל יאסע. װײל נישט נוןר בײ די רעכטע ריכטונגען אין דער ליטעראטיר געפינען טיר אפנויגן, נאר אויך בײ די לינקע,— אסילו בײ שרײבער, װעלכע נעהערן צו פראלליטארישע שרײבער- ארגאניזאביעס. עס איז םיר שוין אויסגעקוםען בו םארצײכענען, לםשל, א ליד, װאס אן אונזעריקער, ױננסלעכער דיכסער חבר קאטליאר האט אסגעדרקט אין דער .ױנגער גװארדיע״—א ליד, װו די געליבסעיבאװײנט איר נעליבטן װאס נײט אװעק אין דער רויטער ארפײ, אין די זעלבע טענער. װי ם׳סלענט אםאל באװײ- נען. װעי ם׳םלענט אװעקנײן פאר א םאלדאס אין דער צארישער ארמײ דאס אלץ נעפט זיך דערסון, װאס עם םעלטאסעס׳ טער אידעאלאנישער נאנג אין אונזער ליסע- ראסיר םיר דארםן זיך םודה זײן, אז פיר הןןבן שװאך און צײסנ־ װײז נארנישט אננעםירט מיט דער ליטעראסור, אזױ, אז די ליטעראםור האט נישט געהאם קײן גרונט צו קלאנן זיך, אז םען הזןט איר נענעבן אינסטרוקציעס. אבער װי םיר הזןבן שײן נעזען, הײסס עם נישט, אז זי האט נעלעבס גזןר איננאנצן אי אינססרוק- אויף א םארזאפיוננ אין םזןםקװע הזןט פ. ליסװאקןןװ גע- לײענט א פארטראג אויף דער טעםע: ,דער איצטיקער אירעאלא- גישער צושטאנד סון דער ײדישער ליסעראסור׳. םיר ניבן דא איבער — לויטן .אקכאבער״ — די װיכטיקםטע טײלן סון דאזיקן פארסראג, װעלכע אילוםשרירן דעם צושטאנד און די שסיםוננען, װאס עם הערשן איצט אין ראסנסארבאנד. ם. ליטװאקאװ זאגט: .בײ אינז אין לאנד איז שױן געװארן אן אלף-בית-אםת, אז ליטעראטור און קונםס זענען נישס .סרײ״, אז זײ טוען נישס װאם עס םאלט זײ אײן, נאר אז זײ פילן אוים באשטיםטע םאביאלע םונקציעס, באשטיםטע קלאסןיםונקציעס און דאך װען םען שסעלט ארויס דער ליטעראטור אין נאגצן גענוםען און יעדן שרײבער באזונדער געװיםע אידעאלאנישע פאדערונגען, איז םען נישס גאר צוםרידן, םען זאגט: ם׳איז אינםטרוקציעם. אבער םען באםערקט נישס, אז אפװאיםנײק דעם לאזוננ ,אינםטרוקציעס*, שאסט םען דאך לױם באשסימטע אינסטרוקציעס. די סראגע איז נארװו, בײ װעפען, פײ װעלכןקלאס ם׳באקוםט די דאזיקע אינססרוקציעס. איך װעל געבן א קלײנעם בײשפיל: דער ח׳ אלנערטאן, אן ארבעטער-שרײבער, איז אװעק םיט די ערשטע איבערװאנדע- רער קײן בירא-בידזשאן און האט דערנאכדעם נענעבן אין אן אײגנארםיקער סארם פון קינםטלערישע בעלעסריםסיש-פובליציססי. שע קארעםפאנדענצן א נאוצע רײ עטױדן װענן בירא-בידושאן. ס׳האט זיך באקוםען אן אײגנארטיק בוך, װאס דאיף דערשײנען אינגיכן. הײסס עם בײ אינזערע שיײבער, אז* אלבערראן ,אױ םון זיך אװעק׳. אבער םאקסיש איז קײנער נישט םרײ סון אינסטרוקציעם, און דװקא בײ אונז אין לאנד אױ שוין די ליטעראטור אזוי טרענירט, אז זי רעאגירט אויםן סאפע סילבארסםן אוםן אויף אלע ענדערונגען אינם ארום. םיט א יאד סיר צוײק האבז םיר םאר זיך געהאט די טראצקיסטישע אפאזיציע. דאס איז געװען אן אזוי-נערוסענער לינקער אפנויג, װאם האט אויםנעדריקס די שטיםוננען םון שטא- טישן קלײנבירגערטום, װאס װערט רוינירס דורך אונזער םאציא• ליםטישער בױונג און װערם נאך נישס ארײנגעצויגן אין אונזער סאציאליסטישער יינדוססריע. *דער לינקער אפנוינ, דער סראצ- קיםטישער, האס זיך אויסגעדדיקט אין שמיםינגען, אז די רעװא• לוציע האט זיך פארהאלטן, אז די רעװאלוציע איז אין זוםפ פארקראכן, אז סיר װערן איבערגעבוירן, אז אנשסאט רעװאלוציע, בירגער-קריג, קרינם-קאםיניזם, האבן םיר דע: *נעי, װעלכער איז ,דורכוים צוריקטריט*. און אונזער ליטעראטור, װעלכע װיל, דאכט זיך, אזוי נישם הערן סון אינסטרוקציעם. האט זיך גלײך אפגערוסן אויף די דאזיקע שםיםונגען. בײ ש. גאדינערן אץ זײן .ױננ לעװין״ קלאגט זיך דער רוםישער ארבעסער בעדעגיכאטע, אז ״די רעװאלוציע איז פאר- קראכן אין זוםפ׳. דאניעל געמט זיך אין א דערצײלונג .די זיבעטע ליניע״ .רעאביליםירן״ א פלאץ, װו אםאל זענען פאר- נעקוםען געשעענישן סון *ירגער-קריג און איצס איז ער ארײנגע- פאלן .אץ זוםפ׳ סין נעפ-װירקלעכקײם. אלעװםקי קלאגט אין א ליד װענן דעם, װאם דארט, װו עס איז נישט לאנג געשטאגען א תליה םון אי אופנעקיםענעם קעםםער. שטײט איצט א קלײטל- כאריק װענדט זיך צום שטעםעלע מיםן אויםריף: ״שטעסעלע, װער סארברענס״. דאס אלץ איז געװען אין דער צײמ סינם לינקן אסנוינ אין לאנד, — האט עס גלײך געגעבן אן עם׳יקט אין דער ליטעראסור, װי לויט אן אינסטרוקציע. איצס האנן םיר םאר זיך א רעכסן אפנויג אין דער פאר• טײ, װאם איז דער אויםדרוק םון באשסיםטע דריקונגען אויסער דער פארטײ. אין לאנד קומט סאר א סארשארםסער קלאםו-סאםף אין צוזאםענהאנג םיטן םארםירםן אננריף םצד דעם סאציאליס- טישן סעקסאר סון אונזער װירטשאפט אייםן פריװאט קאפיטא- ליםטישן װירטשאסט-סעקטאר און מיטן װידערשטאנד, װאס עס װײזט אדויס דעםדאזיקן אגגריף דאס בעל-נוסנטום אין בונד םיט