Literarishe bleter · 1929-02-01 · 5 (1.2.1929) · p. Seite 87

דיע 87 ל'סער$ר'שע בלעססר 013. 5 (248) * ע.? ן $ נ 7? י? ד / ה ר ש ע ד״ד יעקב מאיד זאלקינד און זײן ״מלמוד אין ײדיש״ םארװאסז װײל ער ה$ט מורא געהאט, אז ער װעס נישט הןןבן קײן צײט צי מאכן די איבערזעגונג. מען האט אים אײנגעלאדן אלס רעדאקטאר סון דער ,ענגיקלןןעעדיא ױדאיקא׳ (דערשײנט אין דער דײםשער שעראך) — האס ער די אײנלא■ דונג נישט ןןנגענומען. װײל ער הןןט מורא געהאס אז עם װעט אים נישם בלײבן קײן צײט םאר דער איבערזעעונג. י׳" קײן פאסנדערן איבערזעצער סון ר״למיד קןזן מען זיך נישט װיגשן. אים איז דערנײ קײן סי נישס צוםיל און קײן אנשטרעננוננ נישט צו גרױס. אט א שסײגער גיס ער דעם ,סדר זרעים״. אין צי אלע נעמען םון צםחים און ירקווז אין תלמוד פלײסט ער זיך אויםצוזוכן די אנטשפרעכנדע לאטײנישע נאמענקלאסור, אויסער דעם נאך הןןט ער די אמביציע דערבײ אויך צו געבן אין די נאטירלעכע םארבן אלע אילוסטראציעס םון דער תלמודישער םלאנצףװעלט. אן אויםגאבע אן אוםגע• הויער שװערע. ןןבער װאם איז שײך פאר ד״ר זאלקינדן שװערז ער סוילט זיך נישט אין װענרט זיך װעגן דעם צו אײנעם םון די גרעםטע ענגלישע פארלאגן פאר נאםור״װיםנ• שאםטלעכע ביכער און פועלם דןןרט אויס מען זןןל אים אי• בערגעבן אין זײן רשית רעם לאגער םון באטאנישע אטלאםן אין בילדער־בויגן, און ער םארברענגט דןןרט ט$ג װי נאכט לאנגע װאכן ביז ער האט ענדלעך אויםנעסונען אין צוזאםענ• געקליבן די בילרער, אין װעלכע ער הןןט זיך גענויסיקס. אזויפיל ארבעט און אזויפיל טאלענס גײט נישס לאבוד. זײן תלמוד־איבערזעגונג םארדינס גרינדלעך געשסידירט צו װערן. דא באװײזט ער זיך מיט זײנע םעלות אין העלססן ליכט. דערין שסעקט װירקלעך אן אלזײטיקע ערודיציע אין א װירסואזע מײםטערשאפס, װאס מען דארף זײן א גרויסער תלםידיסט אום צו קאנען זײן א מבין דעדױף. נאר א לםדן מוםלנ קאן סארשסײן אין ןןפשאצן דןןם לומדות םין א ד״ר מאיר זאלקינד. די זאלקינד־איבערזעצונג איז שטרענג װערטלעך, געםרײ צום אינהאלט און צום גײסם םונם ןןריגינאל, ןןן דער קלעני םטער אפװײכונג. כדי נישט ארײנציברענגען אין זין םון דעם סעקםט, א װעלכע נישט איז אנדערע םרעמדע באדײטונג. א מיםטער םון ןןפגעהיטענער פינקטלעכקײט. .קײן װןןרס נישט גוגעלײגס אין קײן װארט נישס ארןןפגענומען״. די פינקט• לעכקײם גײס אזוי װײט, אז דער עקװיװאלענט םאר יעדן העברעישן ןןדער אראמעישן טעכנישן אויםדרוק סון תלמודישן טעקסט װערם אלע םןןל איבערגעגעבן מיט דעמזעלבן ײדישן װןןרט, און אויך סינטאקסיש, לגבי דעם כאראקטער און די אײגנםימלעכקײטן םון דעד םארבינדונג און דעם םדר םון די װערטער, װערט אפגעהיםן דער יאראלעליזם םון די ײדישע עקװיװאלענטן. לויט דעם װארט. װןןס װערם באנוצס אין דער ײדישער איבערזעצונג. איז תםיד לײכט צו רערקןןנען װעלכער אויםדרוק עם שטײט אין ןןריגינאל, אםילו דעם אונטערשיד םון ,אמר פלוני״ ןןדער .פלוני אמר״ אלם אײנלײסונג םון א םימרא. דעם טעקסט גיט ד״ר זאלקינד אזוי װי עד איז ןןננע• נומען אין די ש״ם אױםגאבן פון װילנע, װארשע א. אז. װ״ א חוץ די שטעלן װעלכע זענען םארגרײזט געװןןרן דורך קזןפיססן און דרוקער אדער אויף א צװאגגם-אוםן געװארן איבער די םוסציק, קןןרפולענט, אן אויםערגעװײנלעך גרויםער קןןפ, א סעסםער קארק, מגושם װי א בער. און װי ס׳איז דער םאל מיט דער קערפערהאםטיקײס פון מענטשן, פארמאגט ער צװאמען מיט זײן אויסערלעכער שװער• קײס אלע גוטע אײגנשאסטן םון א םזג סוב. זאנםם אין כא־ ראקטער, םרײנדלעך און אננענעם אין דער באנעמונג און מיט א לײכט געמיט, גוטםוטיק, ןןםנהארציק, נאיװ. אזוי איז ד״ר יעקב םאיר זאלקינד, דער איבערזעצער םון ,תלםוד אין ײדיש״. צוריק מיט צװאנציק יאר (אויף דער טשערגאװיצער קאנםערענץ םון דער ײדישער שפראך איז נעװארםן געװאדן רי לאזוננ איבערצודיכסן אויף ײדיש די גרױסע װערק, װעײכע;ענען די נאציאנאלע גיסער םון אונזער אלםעד קולטור, אין דער עשטער רײ גאטירלעך, דעם תנ״ך און דעם תלמוד. װי עס זעס אױס, איז די לאזונג געװען זײער א צײט■ מעסיקע, דאס געבאט פון דער שעה, װײל דער רוף איז טאקע אויך דעדגאנגען צו די בארוםענע. יהואש האט איבער• זעצם תנ״ך, און תלמוד זעצט איבער ד״ר זאלקינד. יהואש איז אפאפולערער נאמען. זײן תנ״ך־איבערזעצונג װעם נישט םארבײ אומבאמערקט. פדאי אויך דעם נאמען םון ד״ר זאלקינד פאפולער צו מאכן. װארום זײן איבערזעצונג םון תלמוד םארדינט אוםבאדינגט די גרעםסע אויםםערקזאמקײט. בםרט נאך װען מען האט דא צו םון מיט א פערזענלעכקײט םון העכערן װערם. װיפיל עקסטרעםען און װידערשפױכן זע• נען דא םארײניקם אין אײן און דערזעלבער פערזאןז אין אײן און דערזעלבער פערזאן איז ער דער מחבר פון א טיף לומדיש סםר .ויאמר יעקב״ מיט תורות און חדושים םון א גאון וגדול בישראל, א ריכסיקער מהרש״א־קאפ, רבניש אין דעם ארסאדאקסישסטן גײםט פון דער סראדיציע, דערבײ צו• גלײך אויך מחבר פון אנארכיסטישע שריפטן, רעדאקטאר פון אן אנארכיםטיש־קאםוניסטישע צײסונג (.דער ארבעטער־סרײנד״ אין לאנדאן םון 1920 ביז 1923). א קענער פון דרײסיק שפראכן, אלסע און נײע, גיט עד ער זיך אפ דערהױפס סיט חכמת ישראל, דרוקם ארטיקלען אין העברעיש, ײדיש, רוסיש, דײטש. ענגליש, פיאנצױזיש, שפאניאליש. ער באארבעט אן אױםגאבע םון אםידור סיט א גרויסן ארײנםיר איבעד דער אנסשסײונג און דער געשיכטע סון די תסלות און דעם םדר התסלות אין סירור. זײער םיל אדבעס ער אױף דער געשיכטע םון דער צענזור איבער ײדישע סםרים מצד דער קירך און דער אינקװיזיציע (אן אריגינאל װערק ׳םיס נײע אומפאדעםנםלעכטע מאסעריאלן) ער האם אויך אנגעהויבן צו דרוקן א גרויםע װיסנשאםסלעכע אפהאנ• דלונג .די געשיכטע םון די ײרישע דרוקערײען׳ (באהאנדלס צוגלײך די געשיכטע סון ײדישן בוכהאנדל און ביבליאטעק• װעזן, דערװײל זענען םארעפנםלעכט אין לאנדאנער .רענעםאנם״ נאר די ערשםע דרײ קאפיםלען). זײן גרעםטע לײסטונג בלײבט אבער די איבערזעצונג םון תלםוד. דאם איז זײן לעבנסװערק. דערויף ארבעט ער צװעלף שעה אין טאג, זעכצן שעה אין טאג, און ס׳האס גאר קײן שיעור נישס װיםיל. מען האם אים סארגעלײגט די שטעלע סון אױבער־ראבינער אין גריכנלאנד — האט ער אפגעזאגס.