Literarishe bleter · 1929-01-25 · 4 (25.1.1929) · p. Seite 63

זײס 63 ליסבר^רישס בלסםסר 012. 4 (247) 7 אן ארכיסעקטור־םזןלערישע קןןנםטרוקגיע און איז גענויט נישט לויס דיםןןגאגסן, נןןר אין א םולער הארמאניע. די רענסו ז ײ ס שטעלם םיס זין פןןר: — דער אויבערשסער שטןןק,. — דער םילגןןרן, דער אונםערשסער שסןןק — די קאנטןןר. די ל י נ ק ע ז ײ ס: — אונטן די קיך, אויבן — דעם ביקם װוינונג. די נאם רינגלם ארום די געבײדע, אין הינטערגרונט גײט די הויב־םאשין (אויסן בילד זעס םען זי נישס). אזא געבוי גיס די םעגלעכקײם בו אנטװיקלען די האנדלונג אײנבײםיק. די אלגעםײנע קןןםפזןזיביע םון דער םיעסע גוםא איז אן עקם• פרעסיאניםטישע. בערגעלסאן, װי אן אויםגעשפראכענער אימ־ פרעסיןןניםט, בויט באזונדער שטיקלעך אין אימפרעםיןןניםםישן מאניר. די אײגנארטיקײם שסויםס דעם סעאםער בו זוכן די עקספרעםיע פון דער םןןרשטעלונג אין שסימוגגסםולע עפיזןןדן׳ װעלכע קוםען־םןןר אײנבײסיק אויף אלע פלענער. קורץ גע־ רעדס — דןןס איז דינאםיק דורך םטאסיק. — די אידעןןלןןגישע ביל־אײנשטעלונג: דער ארבעטער־קלאס אין זיך. דןןס איז נישט קײן קאםף םון קלאסן־באװוםסזײן, גןןר םון קלאםן• אינסטינקסן*. אזוי, אין אלגעםײן, שטעלט זיך סןןר דןןם טעאטער די אויםםירונג סון בערגעל־ םןןנם נײער פיעםע. מ׳דארף דןן רערמןןנען. אז דער בא־ װוסטער דײטשער רעזשיםער ערװין פיםקא־ טןןר, װןןס הןןט זיך בארימס געפאכס ס$ריקן יןןר םיט זײנע עסלעכע אינחערעםאנטע טעאםער־אויםםירונגען (.הןןפליא, מיר לעבןז*, ,ראםפוטין*, .דער בראװער סןןלדאס שװײק אויף [דער װעלט־מלחמהי), הןןם געהאם בדעה*בו עםענען דעם הײ־יןןריקן טעאטער• םעזןןן אין זײן דײסשן טעאטער מיס ןןט דער בערגעלםאן־פיעסע. בוליב םארשײדענע סיבות איז פיסקאסןןרן נישט געלונגען בו בלײבן בײ זײן טעאטער. גאנץ םעגלעך. אז די פיעסע װעס אםשר אויך אויםגעסירט װערן אין נױ־יןןרק, װו בערגעלםןןן געםינט זיך. עם זענען אויך געפירט געװןןרן אוג• סערהאנדלונגען דורך דער היגער ,װילנער טרופע• אויםבובירן די פיעסע אין װארשע. ןןבער דערבו איז נויטיק א גרויסע בינע (און אויך א דרײ־בינע). ןןבער םון די אלע פלענער װעט דער װײםרוםלענדישער ײדישער סעאסער זײן, פשםעות, דער ערשטער, װןןס װעט דער פיעםע געבן א םבענישן תיקון. דער ערנסט און די פיעטעס, װןןם באגלײט ןןט די אויפשירונג, גא׳ ראנסירן, אז עם װעט זײן אן אינטערעסאגטע, מיט גרוים ליבשאשט בו־ געגרײטע טעאטעד. 6אר. נ. <״-, ר*ס סײננ• פ*:סור (*•יננינג) * 2. ױײיק, דסר סידי׳נ־ (!•יננוננ) ששעלונג. 2. עײץ, רסר רייסעקר פיינער (נייננינג פרײזן אויף דעם מעל, װןןם זײן פיל ארבעט אוים, און ם׳קופט־םןןר א מין הינגער ־ בונט פון די שטעסל׳ןןרעםע־ לײט. הקיבור, א פאר־ שארפטער, פארשפיב־ טער קלאםן-קאםף אין אן אםאליקער ײדישער שםןןט... <3 אינז איז אויםגע• קומען אין בערלין בו לײענען די פיעםע. א פיעסע דארף מען ןןבער ז ע ן און נישט לייענען, נדי בו אורטײלן װעגן איר. ןןבער דער אלגעפײנער אײנדרוק איז: בער־ געלםןןנען איז םער געלונגען זײן אםןןליקע גבירישע םיליע, װי די ארבעטער־םביבה. ובםרם, אז ער גיט סאקע אן אמןליק ײדיש לעבן. עס זענען אויך םולער. גאנבער און קינסטלערישער זײנע פארשוינען, װןןם םיר קןןנען םון זײן .ארום װןןקזאל*, .נןןך אלעםען* און .אין א םארגרעבטער שטןןט*. דןן איז ער אינגאנבן טרעםלעך. םים א פןןר שטריכן װאקםס אוים פאר אונז א לעבעדיק געשסאלס, װןןס איז בערגעלסןןניש םיט זײנע האװאיעם, פיס זײנע באװעגונגען און פיט קורבע, ןןפגעהאקטע םראזן. דער^ביק, זײן םרױ, דער ױנגער בנ־ןןק, די ארוםיקע םעקלער, װןןם דרײען זיך דןן ארום, — דןןס אלץ איז געגעבן מיט א םולער קינםס־ לערישער האנט. שװאכער קוםען ארויס די ארבעטער, דןן איז שוין דןן בװנה, װןןם איז נישט אינגאנבן קינםסלעריש םאר־ װירקלעכס. דןן זענען שוין דןן בלאסע ןןנדײטוננען, נוםער װילן, ןןבער, װןןם דער מחבר הןןט נןןך קינסטלעריש נישט גובר געװען. דעם .אויבן• זעען םיר רעאל, קוןנקרעט, עם איז הארבע װןןר< דער ,אונטן* ןןבער, איבערהויפם דאן. װען בערגעלםןןן װיל קעגנשסעלן דעם באװוםטזיניקן ארבעםער־ קלאם. איז װי דורך א נעפל. םאראן דןן מער ש ט ו פ ע ר םרןןסעסט, װןןם זײן אויםדרוק איז דער םויבער, ןןבער װען ער גײט אדורך דער םריזמע םון באװוםשזײן, איז ער םאר־ סלאכס. — ןןבער דןןס איז שוין אן ענין פאדן רעזשיםער בולטער בו םאכן אײניקע םיגורן, עפױןןדן, םגענעס, און םארטושן אנדערע. םון דער ןןנסירונג םון דעם װײםרוםלענדישן ״רישן םלוכה־טעאטער הןןבן מיר באקומען די אלע עםקיזן בו דער אױםסירונג, װי אויך םאטעריאלן װעגן דעם כאראקטער םון דער פןןרשסעלונג, װעלכע װערם געגדײט. ,בויען בויען םיר די זאך — װערט דערב׳ילם - אין א פרינביפ םון א ײ נ ב ײ ס י ק ע ר ה א נ ד ל ו נ ג, — דער םאקעט םונם קינסשלער אל. סישלער ששעלש םיש זיך סןןד