Literarishe bleter · 1929-01-25 · 4 (25.1.1929) · p. Seite 62

?,ע■עד•אדיי׳2ע ב^עםננר נום. 4 פיעסע װאקסם ער אױס אין א גאנצער געשסאלס. ער איז דןןרט|א סידלער, א מין סארנעפלטע רןןםאנטישע סיגויר, װןןס סרוימט [װעגן אסתרן, םארהערלעכס זי און באגלײס זי אין איר װעג מיט די רײנסטע, בארטסםע געםילן. ער איז א קעגנ• זאץ בו דעם גבירישן בחור שלמהקע, װאס באגײט זיך אזוי מיאוס, געםײן םיט דעם זעלבן דינםסםײדל. בערגעלםןזנם טויבער איז א װײטערער גילגול סון פרבס באנציע שװײג. בןןנביע ״האט שטיל געלעבט און איז שםיל געשטארבן׳. ער איז געװען א לאסט־טרעגער, און אסילו אויסן עולס־האםת, װען זײנע אױגן װערן םארבלענדט סון דער בלאנקענדיקער ליכט און םען הײסט אים אלץ נעםען, װ$ס ער װיל נןור, בעט ער נאר ,א הײסע בולקע םיט םרישע פוסער״. דער טויבער איז אויך געװען א סרעגער, ןןבער ער איז שױן געװארן אן ארבעטער אין םיל, און ער טרןגס שױן א האם אויף דעם באלעבאס זײנעם, װןןװע ביק. ןןס זיבט ער בײ דער הײםער הרובע און טראכט, ,אז ער, דער סויבער, האס ליב װארעםקײט, אױך הןןם ער ליב א קןןפ סון סיש, הײםע און םרישע חלה און א שטיקל סעט סלײש, דאס זעלבע פעטע סלײש, װןןס דער ביק. הןןס אםןןל סאר אים אין די אויגן געגעסן״. און אז דער ביק םיט זײן זונדל סוען אים אן עװלה, גײען אים .די געבליםן ארײן אין קאפ״ און ער איז גרײס אויף נקפה. ער געםט די האק אין זײנע הענט. האקט ןןפ דעם עק סון^ביקם בהםה, װיל אויםהױבן די האק אױף ביקן גוסא און לםוף קוםס ער אום אין געראנגל םיט א בהםה, װןס ער נעםט ןןן סאר ביקס. גןןר אנדערש װיקלט זיך םאנאנדער די אקביע אין דער פיעסע .אויבן און אונטן*. די פאםירונגען װאקםן ןןן פאםעלעך, מיר הןןבן דןן נןןכאנאנד די שסיםונגען סון דעם .אויבן״ און סון דעם ,אונטן״. לויט ד. בערגעלםןןנס פרןןיעקט, באדארסן ס ור דעם בושויער שסײן בײדע ןןם די װעלםן- און זײ װערן אײנע נןןך דער אנדערער באלויכטן, װען די אקביע װערס אריבער• געטרןןגן אהין. בער• געלסןןן גיט אין דער פיעסע םולער און ברײםער דעם גבירם שסוב, די גאנבע גבי• רישע מיליע. אין װאך און אין יום־טוב (אײן װיכםיקע סבענע קומט• םןןר שמחת־תורה בײ די הקסותס. עס בא• געגענען זיך דןן בםדר און עס קוםען בו בו• זאםענשסויםן די בװײ מחנות,— די זאטע און הוננעריקע. װןןװע ביק װיל אויםן חשבון סון די ארעםעלײם ףײך 1. .דנר סייננר״ (נייפניננ) ׳י י 1. װ*װנ ביק (נייכניגג) װערן, ער הײבט יי נ. פ.י.־ ניק (ניינניננ) א שטיק ײדישער לעבנם־שסײנער, געזען און געהערט אויף אן אײגנארטיקן אוםן. נישט סון דרויסן, נאר סון אינעװײניק ארוים. דןן װערט אלץ באװיזן דורך דעם סויבן, װןןס ,אין בײדע זײטן סון זײן גרויסן גרויםן קאפ הענגען װי בװײ שםא■ טעס נרויםע און טויבע אויערן*. די האנדלונג, דער כאראקטער און דער טעמפ פון דער האנדלונג זענען אויך סארשטיקס פארסויב• סע, װי דער טויבער גוסא. די געשעענישן װאקםן אן מיטאמאל, גרודעסװײז, זײ זענען שװערע און סאלן פיט א םויבן הילך. בערגעלסאן קוקט אויף דעם אלעםען, װאס קופט דא םאר, דורך די ,גרויסע, בלײקאלירענע אויגן״ סון דעם טויבן. דער סויבער איז אין דער נאװעלע דער םיטלפונקט, די הױפט־אקביע. אלץ קומט בו און גײס אפ פון אים. אנדערש איז אין דער פיעסע. די ראםען זענען סאנאנדערגע• װארפן. אין דער פיעסע זענען שוין דא סארברײטערטע סבענעס םון װאװע ביקס גבירישער שטוב, סון דער בײטלמיל םיס אירע םאשינעס און זןנגעשטעלסע, םון דער קאנטאר םיט די תבואה־הענדלער און םעקלער און םון דער קיך, װו די ױנגע קעכין, אסתר דעם טויבנם טאכםער. לעבט איבער איר סראגעדיע און װערט געםריבן דורך שלםהן, דעם רײכן זונדל, בים טויס. בערגעלסןןן הןןם איבט ןןנגערופן זײן פיעםע .אויבן און אונסן*. ער הןןש ארײנגעבראכש סיל נײע עפיזןןדן, װעלכע סײלן םאנאנדער די בװײ װעלסן, די אויבערשטע, די גבירישע, די סוחרישע, און די א ו נ ט ע ר ש ם ע, די ןןרעםע, די ארבעםנדיקע. ארום ביקן און ארום דעם טויבן,—סארשטײער סון בװײ קלאסן, םון בװײ באזונדערע סןןביאלע שיכטן—קלײבן זיך נןןך פארשוינען, װןןס שטרײכן אונטער דעם אונטערשײד און סארסיפן דעם תהום. אין דער דערבײלונג .דער טויבער״ איז דןן נןןר אײן יןןסעלע באבבעם, ,דער אױםגעדארסער, כםל■ שםונהדיקער מיל-נאםן״, װןןס איז א קנעכט בײם גביר, דרײט זיך ארום סיט זײנע פאלשע, חניםהדיקע װעגן. אין דער פיעסע זענען שוין ארײנגעפירט נןןך געשםאלטן. עם װאקםט אויך אויס דער נביר אלײן, װןןװע ביק, םיט זײן פרוי, די ,אשת חײל״. װאס ,קיניגט״ בײ זיך אין שטוב א־בער אירע דינםסן און הןןט אויך בו זןןגן איבער די ארבעסער אין םיל, װען זײ גײען שםרײקן. אין דער פיעסע איז אויך ארײנגעסירט א טיפ ױאליק- װעלכער איז אין דער דערבײלונג נןןר ןןנגעדײם. אין .דעם טויבן״ איז ער פיני דעם סארבערם זון, .אן ןןדעסער זשוליק״, אים שדכנס עס נסע דער שדכן אסתרן סאר א חתן. אין דער