Literarishe bleter · 1929-01-11 · 2 (11.1.1929) · p. Seite 33

זײם 33?־טעד־&די־ש־׳נ ־?םםם- גום. 2 (245) 1• א ב י ב? . ת ע? 1 911 של1ם־עליכמס ״גאלדגרעבער״ אין ,יזר ו ו ור״ — סרנגי״סםים אין 3 *קסן לוים על1ם-עייכם םין י. ד. נמרקןוויסע רןזעי א. די דיקי סחי?: ס. ראזןװסקי. דאקןרנייעם: א. *9 — חנני. גינ1ים םין ד. עענדאר די לעעטע װערטער דעם גרעסטן געל-חלוםות לוי םאזגזןודער, די װערסער װענן דעם, אז די האםנינג און דער גלויבן אין אוצרות װעס סײ װי עלײבן, װײל אן דעם אױ שװער צו לעבן. און אס דער עװײסער גלגול — י. ד. בערקאװיסשעס, קאמעדיע,אין 4״אקסן— שסעלם םים זיך םאר, בײ אונזער ארעם- קײס אין רעםערםואר, א רײכן סעענישן שטאף םאר סעאטער־שםיל. און נישם נאר דאם. די קאפעדיע םיט אירע בולס ײרישע טיסן איז אזוי װײם אקסועל אסילו םאר אונזער הײנםבײםיקן לעבן, אז זי װאלם זיך אסילו געלאזם שפילן, װי א נעיעלשאםטיעך-פאליםישע סאטירע. י די ״הביפהי האט םון נערקאװיםשעס פאר װאריאנטן אין שלום-עליכמס קא• םעדיע געשאםן דעם דריכן גלנול .דער אונר״ — א טראגי-םארס אין 3 אקטן. די םארם םון סראני-םארס (װאס איז אסשר בכלל די פאסנדיקסטע טעאכרא- לע פארקערםערונג םאר שלום עליכם) איז זײער געלוננען אויםנעקליבן נע- װארן םצד דער .הביכה״ םארן .אובר״. װײל די אױסםערלישע םיסואציע םונם אובר פארשםיצס די עקן, פאכט שםאר- קער דעם נעװי־נלעכן ד ר א ם א ס י ש- ק א ם ע ד י ע כאראקטער םון שלום-עליכםם שאסונג, און סירט אים אינער בום געהעכערטן, אוסגעהעזנסן כעפפ פון א ס ר א נ י- דער ערשםער גלגול םון אט דער םארשסעלונג איז שיום• עליכםס .נאלדגרעבער״ *) — אן עכס שלום עליכם קאםעדיע םון א שםעסל, װאס ״דא םאלס םען מיםן פנים בו דער ערד... דא % ,היונר־ 111 .*קט, נית-זװ״ם ם ארם. און אין דער סארם לײנס זיך;יך שוין די מעשה-״אוצר׳ םער אויםן קינםםלערישן שכל, װי אםילו די םעשה דיבוק. ' אבער די אנגעמערקסע םארם איז נישט ביזן כוף אויםגע• האלסן געװארן אין דער ,הביםה״-םארשטעלוננ. און פאדנע. אין דער .הביםה״, װאם איז געקרוינש און געהויכס דװקא סאר א טראגעדיע-טעאסער, האבן די רײן קאפעדיע םאמענטן על פי רוב םארשטעקס די םראנישע. אזוי האט זיך נישס אויםגעהויבן סון קאםעדיע די אײנציקע, דורך און דורך טראגישע געשטאלס סון עלקע דער אלםגה, װאס ס5ים'*ליכסס ״ר*1*ר״ — נ״סער ןקס, דזנר כןרק נײט םען אוים סאר א שטיקל ברױם״. און אז אין אט דעם שסעסל באװײזט זיך א חלום װעגןאן אוצר, װעגן דרײצןיבאנרא- בענע םעםלעך םים גאלדענע רענדלעך פון נאפאלעאנס צײסן, כאפט םען זיך אן םארן חלום אזוי — ״אז פען זאל זיך אסילו אװעקשטעלן פים אײן םוס אויםן היםל, ■יטן צװײטן אויף דער ערד און שרײען, אז קײן אוצר איז נישטא, װעם םען נישם נלױבן״... װײל אויב נישס דער גלויבן אין א נס, װאם זשע אנדערש בלײבם דאן איבערז און ענדיקן ענדיקס זיך די קאםעדיע, א חוץ דעם נליקלעכן חתינה-סוף םאר די ױננע העלדן און עלקעןדער םשוגענער, אזױ װי זי האס זיך אנגעהויבן, אן א שום אויםלײזונג םארן כלל, םים די װערםער פון דעם אלםן, פילדן רב: ,םען דארף ־אין בדחון אויםן צויבערשסן״... ,םיר ־אבן א נרו םן גאט, א שםארקן גאם׳... י. ד. בערקאװיםש האס אט דעם בולט בענעבענעם שסיק שלום-עליכם-לעבן, ־אם איז אײנצײםיק םאנםאםטיש און רעאל. אײנגעםאםס אין א םער דרא- באטורנישער םאים. ער האס ארײנגע- פ רם סעאםראלע אינסײגע און לאניש םארקניפש און אויסנע• קניפט, און פיט דעם סצעניש סארבולם א םך נײע און אלםע כ׳זפענסן• ער האט אםילו ארײגגעסירט א םוסר-השכל (דורך דעם אכעריקאנער בעני בען) םון רוםן קײן אםעריקע, װי אין א לאנד פ-־ן גײע םענלעכקײםן און באסרײט לעבן. אבער אויך ער גיט א■ *) * קןמזייז אין 4 *קםז, £ינף ביידיר, זים *ר*טן םןי •*דיםנס- י־י:ז לויסן *יבקרנקנליבזנזם כתב-יד יין .*יקינפס• (ןקסןבער, נןװזמבזר ײקפנקר 1927).