Literarishe bleter · 1929-01-11 · 2 (11.1.1929) · p. Seite 25

ד־•; צ2 א יחיד. זי איז אויך ״װוילגעסעלן׳ דעם גענעראל-גיבערגאסאר. אויםן ראנד םון קןןרנילןזװם זאפיםקע הןס םאן קויםםאן אננעשריבן מיס א בלײםעדער; .די מײניננ פין קוראטןןר איז איז אינגאנצן א גערעכטע. — אויב די ײדן סארשטײען זײער אײגענע טובה, װעלן די מיסהעלפן צו םארשםרײטן בײ זיך די קענטעניש סון דער רוסישער שםראך אין נישט דעם זשאדגאן.—מען דארף דןןם מודיע זײן דער רעדאקביע םון .װילענסקי װעםטניק׳, כדי ביזאםענבישטעלן אן ארטיקל װעגן דער ײדנסראגע׳. קןןרנילןןװם ,באלערנדיקערי בריװ איז םאקע איבערגעשיקט געװןןרן צום אויםניבן אין דער אנגערוםענער רעדאקציע. אויפן בריװ איז נאך םארבליבן א םארמערק: ,בו״ ריקגעשיקט פון רעדאקביע. 27 צ\1 66'. אזוי האבן געטראכט װעגן ײדן אין ײדיש די רוםישע מאכטהאבער אין װילנע מיט 63 יאר בוריק. בי האט זיך אבער אין דער הינזיכט א סך געענדערטז...?ישעד־^די־ש•׳! סלעטעד 012. 2 (245) * אין די איבעריקע שטעט און שםעטלעך סון אלע גובערניעס אין בפון־מערבדיקן קאנט׳. םארשסײס זיך, אז נןןך אזא תשובה םון קארנילאװן, איז די בקשה םינם בעלן בו עםענען א נײע ײדישע בוכקרןןם אין װילנע—דורכגעסאלן. דער קוראסאר האט זיך אבער נישס באגנוגנט מיטן איבערשיקן די תשובה בלויז דעם גובערנאטאר, װאם האס אים װעגן דעם ענין ןןנגעםרענט. דעם 11־סן דעקאבר 1665 הןןט ער א קאפיע םון זײן ביטירםער תשובה בוגעשיקט .בום װױלבאטראכטן׳ אויך דעם װילנער גענעראל־גובערנאטאר, דעם דןןזיקן פאססן האט דעםאלט אין װילנע פארנומען דער נאכ■ פאדגער פין באײמטן ,מוראװיעװ דעם תליון׳ נענעראל פאן קויפמאן, װעלכער האט געװעלטיקט איבער סינף גובערניעס: װילנער, גראדנער, מינסקער, װיטעבסקער אין סאהילעװער. קארנילאװם מײנינג איז נישס געװען קײן מײנינג פין אברהם גאלדפאדען (* 9-ק 8ין ם־ינע זנר1נ1ת> רוםט מיך ,אברהםלע בדחן*. באלד אבער מאכט ער אן ערנסס פנים און מוסרט מיך: — ם׳איז נישם שײן םאר א גמרא ױנגל זיך נאריש בו סאכן. פלןןנטערן זיך אין א שפעטערער בײט בםדר בײ מיר גראמען אין קאפ. זענען 'זײ זיך ןןסטמןןל שוין אלײן מבדף בי א ליבלעך לידל. פאס איך שוין בו א פונם־חזן־געהערםן ניגון בו מײן לידל. זיננ איך עם פאר מיר אלײן שטילערהייט. האב איך דערפון שטארק הנאה. ןןבער— אױף אנבושרײבן דןןם לידל קומט מיר קײנםןןל נישט אסילו אױף דער מחשבה. א העברעישער שיר איז גןןר עפעם אנדערש... איך באבקע מיך דערסיט און דער טאטע קװעלט גאר ןןן... בין איך שוין פערבן יאר אלס. קימט אן א נײער טשעלאדניק אין מײן טאטנם זײגערמאכערײ. א ײדיש בחורל אוים בראדי, מיטן נאמען נחמן. אן ערך םון זיבעבן יןןר אלס. איז דאם א ,בחור גהלכד.' װןןם קען זײער װויל די מלאכה. אבער נאך בעסער פון דער מלאכה קען ער זיננען. נןןך אין דער הײם, אין גאליביע. איז ער געװען א סשורר בײ סארשײדענע דןןרסיקע חזנים. און אויך דא, אין אלט• קןןנםסאנטין, ארבעט ער די גאנבע װאך אין מײן טאטנס זײגערמאכערײ און שבת איז עד אן אונסערהעלפער בײם דוזן. זינגט זיך עם פםדר בײ אים אזוי װי פון זיך אלײן ארוים. ביט ער ארוים די שרײסלעך, נעמט ער די רעדלעך סאנאנדער מיט א .בבקרת־רועה־עדרו׳־ניגון און זעבט זײ בוריק ארײן מים א .הױם־תאמצנו׳־ניגון. זינגס ער בײ דער ארבעס כלער■ לײ חזנישע שסיקלעך און אויך בערל בראדערס און װעלװל זבארזשערס ײדישע לידער. חבר א־ך מיך מיט אים. איז דאס מײן טאטן גןןרנישט ניחא. זןןגן זןןגט דער טאסע ,באשר װעגן אים בין איך סיך בוםיל מבטל םונם לערנען-, אבער מײנען מײנט ער נאך עפעם אנדערש: ,איך מיט מײנע םערבן יןןר (״יף) — און אין װעלכער צײט הןןט איר אנגעהוינן בו שרײבן ײדישע לידערז — םרעג איך גןןלדםאדענען. — מײנע ערשטע ײדישע לידער האט אן אנדערער אנעשריבן, נישט איך... — זז — איר חיגושט אײך. אט װעל איך אײך איבערגעבן די מעשה. װי זי איז נעיוען. אין װעלכער בײט םיהאט זיך בײ מיר באװיזן דער חשק בו גראמען־מאכערײ. דאם מײנט ןןפבו־ קנאקן א קורבע־שורהדיק קנאקעכטס, איז מיר שװער זיך בו דערמןןנען. איך געדענק בלויז, װען איך בין אלט געװען זעקס אדער זיבן יאר-איך האב ץשוין דעמןןלט געלערנם בײ א גמרא• מלמד און שוין געקענט די ערשטע בװײ סםרים םון חםשה חומשי תורה כמעט אויף אויסנװײניק — הןןט מיך די מאמע מיטגענומען צו א חתונה בײ אונזערער א שכנטע. געםינט זיך דארט א בי־כיק ײדל מיט אן אונטערגעשױרן בערדל. םאררוקט דןןס ײדל דעם דאשעק פון זײן קאשקעט אן א זײט, רוקט ער ארויס װוילױנגיש זײן רעכטן םום סון פןןרנט, שסעקט ער ארײן זײן גרןןבן פינגער אין זײן גןןרגל אויף בו .באזונגען די פלד,' 'פאר דער חופה. מאכט ער אויך דןןס זעלבע .נעשטעלעכל• נאך דער םעודה ב״ם אויםרוםן סון יעדן מחותן סיס זײן• נאסען בום .םבוה־סענבל׳. און אלבדינג, װןןם ער זינגט און װןןס ער זןןגט. גראמס זיך בײ אים קונביק. הער איך מיך בו בו זײן זינגען און בו זײן זןןגן מיט גרוים פװנה. גײ איך דערנאך מיט דער מאמע אהײם. םאררוק איך מיד אויך דןןס דאשעקל, שטעל איך ארויס מײן רעכט פיסל םון םןןרנס, און װןןס איך דארף דער מאםע זןןגן, זןןג איך נןןר אין גראסען. קאטשעט זיך די סאמע םאר געלעכטער. דער־ הערט דאס דער טאטע, שמײכלס ער אונטער די װןןנסעס. ער