Literarishe bleter · 1929-01-11 · 2 (11.1.1929) · p. Seite 22

איז געװאקשן, װי א גרןןז, שםיל בײם װאנס םון א פופציק־ שטאקיקן מויןר, געודאקםן הארט בײם װאנט, כדי נישס װערן בוטרןןטן םון די םים םון דער זיבן מיליאניקער?אםעלקערונג און בװײ םיליןןן אײגענע. די נאכט איז הײנט פריער װי שטענריק בונעםאלן און םריער, װי שטענדיק, האבן זיך די שאקאלן דערנענסערס מיס זײער געװאויען גו מײנע פענםטער. יזזואשס 8 נריװ צו י. אפאטאשו (פ-*נם דער נריװ *יז ב׳נעיקס נעװןת דורך יהיןשן יי י• *■*ט*׳יי קײן װ*י*י, *יו יןר 1922, װזן ןוןוסןסו הןס זיקר״ס נ*ך * *ינפירייס 8יז *ינסר 12 י*ר נןזיכס פריין. ד*ר נ־יװ *יז *ינז *יבערגעגזבז דירך י. ןוןסןסי. ער װערס דן *ום דרסכן םןי *ןרע&נסיערס■ 922) •3 ■309 סעם >1סס1)וו)עו 943 .א .א ,אחסז8 דלטעי־ *פאסאשי. נןר־זןם הןב איך נעקרינן א־ער בייװ אין איך *־י זיך *ייך צי ןנםםער;, װיי■ א ך הןב * חזד, אז איר נ־־ש זיך שױן אײף רער *יריק-רייזע אין איך װיד, אז איר זארם נןך ם־נע םן־ זןרםןר קרינ;, אײדער איר ■*־ם *■- דןס םיט םיר הניה, װאם איר האם *זױ םיד נחת ריח םין אײער זײן אין ■ױדן, אין איר הןם *זיי םיד רןרםוםיקנדיכןס צי דןר■ צײדן װןנן דער ןנטיז־אםטישער בוציוננ *ון רעם נײןם דור צום ײדישן װארט. םין רןר אנדערער זײם הוט םיך בןײריבט *ײער בידד םין דער װינציקײם אין ארעסקיט םין דיעעדארלשן בחזת. דןר *דםער םארשןדםןנער בלשיף-ריננ. נײען ײדז אין ארץ-־שראד, דןזם םןן זײ *הין ני: ם *רײן, ניט םען *רן ארץ־ישראד, װיד קײנןר אהין נישם נ־ ן... םין דל םוןנלשן בײ אונז *דןר םין דער נישט-טיןניש, הןבן אײך שױן טכחם *נדע־ע םין אײע־ע חברלם נןשרלבן. איבןריקנם אזוי ־די איר װןט םםתם בקרוב זין *װלשן אינז, איז קוים ניםיק >.ײך אינםארםירן. אין זאצן בכדד באװײזן זיך אלבט בײ אונז אזױ קריכן־ דיד, אין דאננזאם, אז 7-6 חדשים װײזן קוים װערכן עם י.יז םןרקבאדן שנױ. איך האב נערײעום םןרערע טאד טון די *ויםנאםען, װאם אלר האט נעהאס. איר האם נעםוזט זײן בײ זײ דארט, װאם האבי שוין דאננ אװןקגןםאבט םים דןד האנט די גאנצן אפעדיקאנישע ײזישע ליםע־ ראםיר. אן אסתע אנםםדןקיננ. םשסײנםנןזאנם װאם באםרעטן איע או־טסיןן םין נױ*יא־ק אלן םאדנ״ײך םים דןד םינדםםער שאםוננ םין אן אנסאנ ןריאםאטאר אין װארשע אדןר אין דיטע... בןםער םאר אינז״ר דיטעראטור װאדט אםשר טאקע נעװע;, *ז דןר נדױםן־ קװאל װאלם נןשלאנן דארםן סין יןנ;ד זװם ים. ןם װאלט אינז דא אױך אנגעטריבן און באםריכאןים. דןרװיל אבן־ האם דל חורה זיך איגסטון םון ירושלים אין ק״ן לבנה האט זלך נאך נישם אײננןשטעלט. װןר װײם, *י זי װעט זיך װןן ןם איז אײנשםעלן. אוך כשאני לעצםי, האף נאך אלץ, גז נרויםן זא5ן װןלןנעכןן אין דיטן און אלן ■ױלן אױםן גןביט םון ײדישןר ליםןראםור. דןר באח איז ד ן ד באדן, אין דל םביבה אלז די סביבה, װאם רער ײדישןר קינםםלןר באדארף אין די שאטוננ װעם זין םואנםאן אין נאםירלןך אין סיל-זאםטיק, װי הביאה *ויף איר נאטירלעגער ןדד• אלך שיק אױף אײןר אדרעס א נאננ .אין געװןב״ סא־ די .ביכער-װעלט/ םעג איך אײךבעטן םיר אריבןרצושלקן אןעקזןםםלאר םין זײער נאןנםםטן נוםןר די ןרשטן *װײ ניפןרן האב איך נןזען• איך שיק אײך אילך צינלײך א ■אר זיםלןך סין *דאש־ת אין ישןיה םאד םיםטןרן אױםציזעצן*׳. איך האב דערצו *ונןלײנט א שטיקל וסוף אױף זים 23) §) יהואש האט נעהאט כדעה *; זןצן זין ת:־ך*איב;דזןציננ אין װארשע. םיזענען דאן אין א ה־נןר דרוקערי אװסנעזעצם געװארן א •א־ םוםטער־יױםלעך, אבער זלי זןנןן יהואשן נישם גןםעלן נןװען־ גװ־י מיליאן אײגענע, אויך א י ם, דעם אין זײן דיכטינג פארי ליבסן גדויםן יהואשן, הןןבן שוין דעם נאנכן סאנ די הימא־ לײען געשװיגן אין מײן װאנדערנדיקע דיכטערין הןןט געװײנט אויסן הויכן קול. איז נאך געבליבן די װײטקײט, װאס האט גי םיר הײנט נאך םער גערעדט םיס א שםראך, װזןם קוםט ארויס פון סויזנטער מײלער. און נױ-יארק אלײן האט זיך בו מיר אויף א רגע באװיזן, װיגנדיק אין דער בלויער לופט די שייצן פין אירע װןןלקנקדאבער. יהוזןש ה$ט זײנע אלע י$רן געהאט קראנקע לינגען אין זײנע אלע יארן געשריבן לידער אין איבערגעזעבע די ביבל. םון דער ביבל האס ער גערעדם םעד, װי סין זײנע לידער. כןןמש יעדע ליד האם ער באדארסט אויםדיכטן, און די ביבל הןט ער זיך געשטארקס איבערבידיכטן אין מיט דעם אונסער־ בישםעלן א פונדאסענט דער, אדיף זאמד אויפנעםורמסער. ײדישער שפראך אין ליםעראטיר. אין די לעבטע יארן איז אים דאפלט גוט געגאנגען. זײנע לידער האפן דערגרײכם די הײכע םדדגה םון מײסטערשאפט אין די פיבל-איבערזעגינג האס זיך בום לעבטן מאל איבערגעשלײםס, און יהוזןש האט שוין געקענט זןזנן: ,מײן ביבל װעט אין א פאר יאר ארום זײן פארטיק*. איך ה$ב אים זעלסן באגעגנס. נ$ר זײן ארס אין רי בראנקם האב איך געקענט. זײן גאם ה$ב איך ליב געהאס אמאל דורכנײן. אין װאס םאר א בײס עס זאל נישט זײן, שפעט, בי םרי, ה$ב איך געװוםט, אז אין יענעם הויז זיבט א דיכסער, װאס זײן גאנץ לעבן זענען אים סרײ זײנע לונגען, כאטש גאגצע אינװאלידן. און ער, יהואש, איז זײן נאנץ לעבן זײן שרײבטיש טרײ כאטש אלײן א אינװאליד — נאר מיס דער אײביקײט האט ער געקניפם זײנע רגעס. איכטער, אין אינדיען לעבנדיק, און גאר נישט לאנג, װען איך האב געלעזן זײנע צװײ קורבע לידער, האב איך גע• טראכס: .נישס אוםזיסס דיכסעס יהואש איבער די ביבל, װײל ער אלײן האס באדארפט זיצן אין מזרח לאנד. צו א מזרח םאלק געהעדט ער דאך׳. און איצסעד. װען דורך מײן טרויער װיגן זיך די שפיצן פון די ניו־יזןרקער װאלקנקראצער, זע איך יהואשן נישס קײן געשטארבענעם. דאכס זיך מיר: עם איז א םארנאכס א װינ- טערדיקער איבער ניו-יזןרק. און יהוזןש האט איבערגעלזןזן זײן שרײבטיש גאנץ פרי און זיך געלןןזן צום דעלענסי-בריק און ער װיל אזוי צופום אװעקגײן צו יענעם בית-עולם, אהינטער ברוקלין. װו עס ליגן אין אײן שורה אלע אונזערע דיכטער. װאם האבן אוםגעבלאנדזשעס צװישן די זיבן םיליןןן נױ־יןןר■ קער און צװישן די צװײ מיליןןן אונזערע אײגענעז אין דער שסןןט נױ־יןןרק געװאלם האט ער באטראכסן זײער רו-ארט, װײל זײן ביבל הןןם ער שוין איבערגעדיכטעט. נןןר קוםענדיק אויפן בריק א־ן שעה פון שקיעה און דערזעענדיק, װי עם שפילט דזןס םארנאכםיקע זונענליכט אין די טויזנטער םענסטער פון דער משפחה װןןלקגקראצער, בײם ראנד ניו־יןןרק. — הןןט ער זיך געכאפס, אז צו לאנג איז ער געזעםן בײ דער ב־בל און נישס באמערקם. װו אין דער שסןןס גױ-יןןרק זענען גע־ װאקםן םויערן אזוי װי די םעקװאי-בײמער אין קאלעפןןרניע, װןןס לעבן און ןןטעםען און רירן די װןןלקן םיס זײערע קרוינען. לאנג איז ער אזוי געשטאנען און געסראכם. אז צו פרי האט ער זיך אויפנעהויבן פון שרײבטיש, ער װעס גײן צוריק און פארצײכענען, אז ער לעבס אין א שםןןס פון זיבן םיל• יאניקער באפעלקערונג און צװײ םיליןןן אײגענע. אץ. אז ער