Literarishe bleter · 1929-01-04 · 1 (4.1.1929) · p. Seite 17

?'1170 \!1"ם17 3?017'11 011. / (244) 7 ...און אומעטום, װו ם׳איז דןןם ײדיש װארט £>ראן, בין איך םיט אים אין ארנסט און אין שפיל*. דניאל טשארני הזןס עונויפנעגאםן זיעע לירישע עםןןגיעם םיט םענםשלעכע אלגעמײנע אינסערעםן. ןןס די זעכגן קורעע לי- דער זענען אץ םיניאסור א םײנער םינטעז םון דיכטער און םענטש ש. ז. דער דיכםער גיט איאער זײן אײגן אוםרױק געםיט און װערם איגגאנען פערזענלעך, ליריש און פארענדיקס אזוי אײגנסלעך דןןם נאנעע עיכעלע. ןןגער דןןס אח נןןר אין פלוג, װײל אין דער אםתן זענען זײנע איםפולםן קאםםיש— נאעיןןנאלע און םןןעיאלע. ןןס זןןנט׳ער: ,איך הןןע םײן װןןרם םארשםאלען םים די לןןזוגגען פון סןןג, איך האנ םײן ליד סארקויםם עום װירבל םון דער עײם, די קינםטלערישע ליטעראטור אין איצטיהן ראטנפארבאנד *> ניסטן, זענען דאס םערםטנטײל, אדער װעלכע נישט איז געװע- זענע בעלי-נוםים, נעלי גוםישע זיגדלעך, אװאנטוריםסן, ,פאניע בראשן׳ םיט די םאפאהאן-סרײבער. און אויב װער נישט איז םון זײ לײענט ביכלעך, װערם ער אםנעריסן םון דארף. סילט זיך װי א םרעםדער. דער אלגעםײנער״טאן םון אויסאר איז: האסנונגם- לאזיקײס און אן אן אויםװעג. םירן נעםען א דריםן אויטאר. אויך זײער א גרויםן און באגאבטן, מיר נעםען םעדעם ראמאן ״בראטיא*. דערדאזיקער ראמאן איז אן שום צװײםל אין ליםערארישן זין א גרויסע דערשײנונג אין אונזער ליטעראסור סאר די לעצסע יארן. װאם םארא נאסקעם הערן פיר דאז א כאראקטעריסםישע צענויםםאלוננ םיט סעלװינסקין. דער העלד סון ראםאן איז אויך א אינטעליגענס. א אינטעליגענט א הײנטצײסיקער (דער ראםאן איז זײער א הײנסצײטיקער, םון אונזער װירקלעכקײט און בארירט זײער םיל שארםע םראגן). דערדאזיקער אינטעליגענס, דער הויפט-העלר ניקעסי, גיס זיך אינגאנצן אפ דער קונםט-מוזיק, ער האלט, אז נאר קונםט איז דערעיקר. ער זאנט צו זײן ברודער דעם באלשע■ װיק: ,איר לײזט אלײן אײער נורל, קעמםט אלײן, נײם אין שלאכס, סארזײט די ערד םיט אײערע גוםים םאר א װעלכע נישט איז אידעע, און איך װיל גארנישם און קאן נארנישס סון אין דער פאליפיק און בירגער קריג; איך װעל טיר סון פײן זאך*. קוםט אוים, אז דער דאזיקער אינסעליגענט, סוענדיק זײנס אין קונסס-געביט, קאן, לויס סעדינם פײנוננ, אויספילן זײנע גע- זעלשאפםלעכע פליכטן גאר אפזאגנדיק זיך סון םארשידעגע פראב- לעםען םון בירגער-קריג און באטײליקן זיך אין פאליטיק און אפ- נעבן אלע זײנע בוחות דער קונסט. אויב פיר זאלן זיך װענדן צו אײניקע אנדערע כאראקטע• ריםטישע װערק און אײנצלנע אויטארן, װעלן םיר זען דעפזעלבן דרוק םון די םײגסלעכע םאר אונז פוחות אויף אונזער ליםע- ראםור. פ׳קאן דא ארײנרעכענען אויך יונגע שרײבער, װעלכע סרעסן נאר װאס ארויס אויף דער ליטערארישער ארענע. אט צ. ב. װא- גינאװ, װעלכער האם ארויסנעלאזן .קאזלינאיא סעסן־. װאם שםעלט םיט זיך םאר דאס װערק? דער אויסאר םרוװט כלוםרשט אנװענדן זײנע קלעפ קענן דעך״באהעמע*. און אין דער אכתן איז דאס א פרוװ צו םארפײנערן און םארפוצן די באהעםע. דער עיפושדיקער באהעמע-בר-םינן װערם באצירט פיט פרעכטיקע בלו- םען. דער אויסאר הײבס אן םון דעם:אז ער האט ״א לײדנשאםט צו קברים און האס ליב דעם םוילונגס-ריח•. דאס אלץ, װאם ער באשרײבט איז סויטקײט, נאר ער האם דאס ליבל ער פרוװט צו- גײן צו דאס געשילדערםע פיט סאשירע. אבער םאקסיש אױ עס נישס קײן סאםירע, נאר אן אפשפיגלוננ פון די באהעםיש-באלע- באטישע שטיםוננען אין אונזער ליטעראסור. אין פעריאד םין די טאלסטאי-םײערונגען האבן םיר געהאט א רײ כאראקםעריםטישע םאקטן, װען די טאלםטאישע באלעבאםי- שע װירקונג האם זיך בולם ארויסנעװיזן אפילו אויף קאםוניססן. אין אונזער סרעסע איז געװען אסגעצײכגט, װי א גאנצע רײ פאראנסװארטלעכע קאםוניםסן זענען ארויסגעטראסן םיט א גאנצע רײ רעדעס און הנחות, װעלכע פ׳קען פאר קײן םאל נישס אגער- קענען װי קאםוניסטישע. אויב םיר װעלן נעםען אײגיקע װערק סאר דער לעצטער צײס, װעלן םיר זען א נאנץ בולם-בורזשואזן און קלײנבירגער־ לעכן דרוק אויף אזנזער א־רעאלאניע, װעלכע װײזט זיך ארוים אין אונזער ליסעראשור. די ערשטע אילוםסראצ־ע האט א שײכות צו דער נאךנישם אפנעדרוקסער זאך, װעלכע איז געדרוקט אין ״קראםנאיא נאװ*. דאם איז סעלװינםקים ,פושטארג*. דאס איז א גרויםע פאעמע, װעלכע האס םארםעלע םעלות, אידעאלאגיש געםינם זיך עס אבער אויםן גרענעץ םון א אונז םײנםלעכער אידעאלאגיע. װאס איז די גרונם״טעםע םונם דאזיקן װערקז דער תמצית באשסײם בלופרשם אין דעם, װאס איליסש האס צעקריגם די פאסע םיט דער אינטעליגענץ. װײשער פרוװם דער אויסאר אין זײן װערק דערװײזן, אז אונזער געװײנלעכע, םעסטגעשטעלט דורך דעד פארםײ, באצױנגען צו דער אינסעליגענץ, זענען נישט קײן ריכסיקע. לוים םעלװיגסקין ארבעס די אינסעליגענץ ערלעך. םיט איר באזונדערן װעג, לױס אירע םעטאדן און אירע ספעציסישע געביםן ארבעט זי ערלעך, װײםס איר זאך. ארבעס סיל און גײט צו אונזער ציל. און םיר שאםן םאר איר אזעלכע אוםשםענדן, בײ װעלכע דער אינטעלינענץ קומס אוים גלײך, װי דעם העלד םון פושםארנ׳, נאגײן זעלבסטםארד, װײל אויף די װיכסיקססע קאםאנד-פאססנס זיצן פארסײאישע םענסשן, װעלכע באקוםען זײערע 200 רובל, דערםאר װאם זײ שטערן ארבעטן, װעלכע שטיצן סאלשקײס, פראטעקציאגיזם און גאוה. דער פארסײ-פאן קראל, װעלכער םירט אן םים דער ארגאניזאציע, ״איז א שוסה םיט א שטיםעלע פון א כיסראק׳. דער אויטאר שטעלט אים קעגן זײן ערלעכן אינםעלינענס, װעלכער איז װײם פון פאליטיק '־,׳, סעלװינסקי פירט ארויס אויך אנדערע קאפוניססן, װאס 'י שסערן אין דער ארבעס. און װיבאלד די לאגע אױ אזא אין דער װירסשאםטלעכער ארגאנױאציע, װעלכע ער האט נעגוםען סאר א '־/ פוססער, זענען שױן קלאר די אלגעפײנע אויסםירן, װעלכע דרינ־ יצ נען םון דעם ארויס. די אלגעםײנע אויםםירן זענען צ. ב. אזעלכע, אז די יאקוםן װערן םוף-כל-סוף םארװילדעס י םון אונזער אוםבא- גאבסקײם, אז אונזער לאגד האם זיך םיס אײן זײט א רוק געטון סארויס, םיס דער אנדער זײט א רוק געסון זיך צו דער סינם- טערגיש פון די םאר פיאסר-צײסן, םיס אלע זײנע רעאקציאנערע אײגנשאפםן. אס װאס םאר א אידעאלאגיע סעלװינסקי װיקלם םאנאנדער אין זײן לעצס װערק. לאפיר נעםען א צװײטן אויםאר, אויך א סאלאנטםולן, — אלקושין. װאם זעען םיר אין א רײ סון זײנע לעצטע װערק? פיר זעען דעםזעלבן שװארצן בילד, װאם עם פאלט אוגז סעלװינםקי לױט אלקושינען טרינקט זיך דאם סאװעסישע דארף אין םינסםערניש און װילדק״ט און דערבײ איז כאראקסעריססיש דאט לידעלע: זײ און פיר, זײ,—דאם הײםס די םאװעטן׳פאכם, םיר— דאם פויערסום. די סאװעסן-םאכם באלאםטעט דאם דארף םים אוםדערטרעגלעכע שסײערן, װאם םען סאנט אויף נישט ריכטיק סון דער דארפישער ארעפקײס א. א װ. דאס גאנצע רארף איז אין םינצסערניש. אלע שכורן. אױב אלקושין רעדט װעגן קאםו- *) *ין םןםקװע אח |ןרג?קים?ן דיס#ים װ?נן ד?ר ניער רוסי*?ר סןװ?םי#?ר ליס?ר*סיר. ד?ר נ*ק<נס?ר קריסיקזנר ק?רזס?נ<?װ חןס ב?ה*למן ן נר?ס?רן סןרסרןג. םיר גינן דן, לייסן .ןקסןנער״, *ייניק? וייסוונן 6ינס וןרסרןנ.