Literarishe bleter · 1929-01-04 · 1 (4.1.1929) · p. Seite 15

ש דיב 15 ביגעעעד דלס. / (244) יסעדיעדײסע ״כשוה־הרייז״ אין דער וויל־־נער טרופע נלויזן וועלן םארפולם װערן םים שוישיילערישן אינהאלט און די •יעםע װעט קלאפן. און װעס איז װערט אזא מין םזןרשטעלונג םאר די ױגנע ארטיםטישע קרעפטן םון דער סרויע — הןןגן עאוויזן בח-שבע קרעםער און יעקב פאנםדןןרף םיס זײערע רןולן. ס׳איז נעװען נארת אן אנגענעםע אינערראשונג ז״ער םײן און עיכסיק שיילן. אויך ם. װאלםין האם געגענן א סײנע געשסאלם, אבער זי חזרס זיך שױן איבער. ם׳איז זײער א קלוגע, דורכנעםריבענע •יעסע, דער םחנר םירט אדורך זײן ״שביל״ לעבעדיק, שקאבעײאסע. און גום איז, װאם א. סײכלבוים הןןם אין דעם זעלבן* טןןן נעלאזט נײן די •יעםע. דורך יעדן אײנעם אקטיןןר און דורך יעדן אײנעם עפיזאד קוקט ארײם אט דער ״ננבהשער* קוק םון דעם ראםינירטן םחבר. דער ארסיםט סילט עם זײער גוס און דעריבער איז *ו •ארשסײן, װאס ער װערט שוין פין אנהויב-ןןן םעשה ״פאן-נראט* םיט זײן ראלע. אין אזוי איז געװען פים א. םאםבערגן און ש. נאםאנען אין אויך םיס דעם עולם אויסן נעריכס. םעג םען עס, דארף םען דערלאזןק — איך רעכן, אז יא. די פיעםע קוקם פען םיט אינטערעס, און דאס איז דןןך א גרויםער עיקר בײ א טעאטער םארשטעלוננ. די דעקאראציעם םון װ. װײנטרויב זענען נישט אץ אלע בילדער גוט. דןןם בילד ״אויםן װעג קײן ■עקין״ איז שװאך. לסוף א ■אר װערסער װענן דער איבערזעבינג. ם׳איז א םחיהדיקער, קליננענדיקער ײדיש, און םיט אזא םײנעם דיסם. דער בעםערער ײדישער סעאטער-עולם באדארף די ■יעסע זען. די פיעסע ■ארדינט עס נעװים. 7. סײזי? יעקב װ?יםל ץ׳ די גקייסםיר 6ין ד*ס ״הײליקן ענײײרל״ *ון דזי ױננזר סקײיסןו סיפ#י ןן#?יןװים* (װיינע) ■. <ץ, •. מןיד *ון •, הזייםזן — די דרײ *ריפםזםזלזר ױנייןרן *ין נוזנןם-זיירזס. שויל *ין •יר •קען ו5 בילדער) נןך דעם בינעזישן םון קלובונד ילדיש: סשה לללב הןליערן. דןזשי: *ב־הם סװטלבױם. י ■ ע ר ז א נ ע ן: םרים אײעםקא םשןננ, הוי םןננ נעםי נוסוון סר. םשוננ, איר םוםןר דוד בירנבוים סשאננ-ליננ, איר ברודער יעקב ססנדסדןרף םאננ, סאדםיסלער יעקב םאנדןלבליס ■•*, ארינץ •בדהם סייםלבױם םא, םןנרארין בתישבע קדעםעד יא■•׳, זיין סדױ יבחק *. סוםבןרנ םשיםשי, אויבער-דיכםןד שסהה נום*ן םשאן, נןריכם-סןקרןם*ד םעדי ודאלסין סר• ליןן, הייבאם דוד ללבם 2 קילים זלםן הירשםןלד װירם סין שןנק יעקב קירלענדןר 1-םער םןלראט דוד ליכם 2־טע־ םןלדאם גןלדנבןדג, ■. רות, רות םן-ן, בליםען-םידלןך: ם. ראסןל, א- סןללביןנםן, םןלדאםן, *ןרןםןנין-םיסםןר, פלנןזןר און כינעזןרינס דןקןרןב־ןם אין קןסםױםען: װ. װיינםרוו■ םןנץ אין ולווםיק: לאה רןםבױס םוזלק: יוםף קאםינסקי ם׳איז א םײםטער-שטיק םין א םאדערנעם דיכטער, אין װעלכן ם׳איז ארײננעםלןןכסן נאיװקײט און אכזרױת, ערנםט און שואס, לידיזם און םאטירע. אט איז אלץ םארװעבט אין לײכסע אוזאדן, אץ אט כיכיקעס ארויס א בײזער געלעכסער. װען עם זאל זײן אלויז א כינעזיש שטיק, װןןלט עס נעװען א אומגערעכסע שילדערוגנ סץ א םאלק, װאם איז דורך און דירך סאלש, ליגנע- ריש און םארברעכעריש. אבער דאס איז דאך בלויז א שפיל נאך דעם כינעזישן, א גראםעסקע-שויל. םער װי דער אויפןןר חוזקט, טאדלס, גלעס ער סאר די אלע סארברעכנס, װאס די אלע שויל־ פארשוינען טוען-אפ םים אזוי םיל גאיװקײט אוןי קינדישקײס. קוקן םיר אדי אויף דער האנדלוננ, האבן פיר אםטמאל דעם אײנדרוק, װי ס׳װאלטן געװען קינדער, איבערגעסוענע סאר גרויסע. בו,־יק פיט א •ןןר חדשים האס אונז אברהם טײטלבוים גע־ װױן די איפפעטסולע, לײדנשאסשלעכע ״תאװה אונטער די אולם־ בײפער*. ס׳איז געװען האסטיקער שפילן, לײדנשאםטלעכער גע• ראננל סון שםארקע נאטורן. איבס האס ער פון דעםזעלבי שױ- שפילער-שטאף נענעבן די כינעזישע נראםעסקע-שפיל. עס איז גע- װים א גרויםע םעלה םאר א ױנגן ארסיםסן-קאלעקטיװ צו עקם- פעריםענטירן םון בײם צו בײט םיט אזעלכע פיני עקסטרעםע עלעסענסן. ס׳זענען םןןרשטעלונגען, װןןס באלעבן דעם ארסיסם, טראגן אין אים ארײן סריש בלוט, םרישע איפפילסן. און דאס האם םען געזען אויף דער א׳ניעל-םארשטעלונג, און דןןס זעלבע אויך בײ דער קלאבונד־אויםסירונג. ׳ בי דארף דער אײנביקער ײדישער םעאטער ״זיך לאזן אױסן װעג סון עקסגעריפענטן-פיעסעסז צי םוז ער געבן בלויז דןןס קלאסישע, זיכערעז ם׳איז א גרױסע םראגע, אבער אזעלכע סראנן קאן םען שסעלן בײם אפקלײבן און באשטיםען דעם רעפערטואר. אבער לאחר-םעשה, װען םיר האבן םאר זיך שוין א אינטערע- םאנטע אפגעטוענע ארבעט, אח ״שװער אין אוםנױסיק *ו קופען מיט עבות, װי ס׳סוען איבט די רעצענזענסן סין דעם ,כשוף- קרײז*. ס׳איז זײער א שײנע טעאסער-םארשטעלוננ, אין בײ די שװערע באדיננונגען, בײ װעלכע די ״װילנער סרופע■ ארבעס, איז עם באפת א נס-םארשםעלונג און די םניעות בײ דער ארבעט און דער םעגלעכער אויםדויער האבן זיך ארויםבאװיזן אין דער םארשטעלונג: די ערשהע ג אקטן זענען גלענצנד באארבעט, די איבעריקע גײען שוין שװאכער, צעסארענעד. יעדנסאלס, אזוי האס עם אױסגעזען אויף דער פרעפיערע. אין דעם גאנג סון שפילן װעס אויך דער טעם■ װערן א גיכערער, אײניקע םצענישע