Literarishe bleter · 1929-01-04 · 1 (4.1.1929) · p. Seite 13

דיע 13 ל ד פ א ד ע ן (• •יק *ין םײנזז זני1נית) דװײ ײדישע שירים ״דער סאמןןװאר* אץ ,דאס פינטעלע ייד*. רײםן זיך נןןך בײ מיר אדויס םים א טיפן קרעכץ די פאר אים שוין םין סריער-אננעגרײטע װערטעי: — ײרן טאפן נןןך ארום אין דער סינםטערניש און זעען נישט דאס ליכטיקײט םון דער השכלה... ײרן װײסן נןןך נישט ןןפצושאגן דעם גרויםן װערט פין זײערע אײגענע גרויםע דיכטעד... שמײכלס נאלדסאדען אין זןןגט מיט אן אײגענער גאוה: — אויף מ ײ נ ע ײדן האב איך מיך נישס װןןס די באקלאגן. איך דארף זײ נןןר ןןפקנאקן א קנאקעכטם אין זײ באדןןלן דירה״געלט. בלײב איך זידן א תםעװאטער. ״זײן לשון אין עפעם גי פראםט... דאכס זיך, אױך גןןדנישט שײך זנום ענין׳... ןןבער ער האט זיך שוין אויסגעהויבן סון זײן זיץ. ער גײט בי צי דעם געעפנםן פיאנא, קלאפש שטײענדיק מ־ט די שפיץ־םיננער אויף די בײנדלעך, װי ער זןןל זיכן א קול םין א נגינר., אין באלד קערט ער בוריק גו מיר אין זןזגס: — נןןך װײניקער װי אונזערע ײדן װײסן אינז, זײערע דיכטער, ןןפבושאבן, םארשטײען מיר זיך אויף זײער, אינזערע ײדנם, גרויסן װערט. א ײד, אםילו א םארהארטעװעסן װי א קרעםער, איז נישם נויטיק גי שלןןגן אויף ארויםגיברעננען םון אים װאםער. חלילה. געשלןןגן איז א יײ גענוג. ם׳דארף זיך נאר גו אים גיבויגן, אים אין זײן אויער ארײנזינגען א לידל םון זײן זינט״סויזנטער יארן אנגעזאמלטער װײסיק, אים גולײגן א םלעסטערל גו זײן מכה, אים גיזיננען א סר־ילעכם םון דער האםנינג אויף דערלײזינג. ער זינגט אײך הארגיק נןןך אײער לידל. ער װערט װײך װי טײג. און ער לןןזט זיך זינגענדיק סון אײך איבערקנעטן. אדער—מ־דערגײלט אים א ליבלעך־שײנע מעשה. מיהאלט םאר אים א געטרײען שפיגל סין זײן אײגן לעבן. ער זעגט זיך אלײן אויף אײער שוים. ער הערט זיך גו מיט געשפיגטע אויערן. און איר קענט בײ אים אלגדינג פועלן... אװדאי דארף ער גו אײך הןןבן גוטרוי. ער דארף נןןר םילן, אז איר מײנט עם מיט אים גיט... און א ײד קען מען שװער, זײער שװער ןןפנארן. ער דערקענט אײך אן דער שפיץ םון אײער נןןז... מ ײ נ ע ײדן האנן מיך ליב, װײל זײ סילן ארויס אויס םײנע לידער מײן ליבשאםט גי זײ.. איך קנאק זײ אפ א קנאקעכטם אין זײ באגןןלן דירה־געלט. שוין װידער םיט .אפקנאקן א קנאקעכטס* און מיט ,באגןןלן דירה־געלט*! ןןפער איגט םארשטײ איך אים בעםער אין קיק גו אים ארױף םיס גרוים דרך־ארץ. פינדעסטװעגן פרלג איך אים שוין האלב־הכנעהריק: — פארװןןם מאכט איר אזעלכע שארםע נקידות אויף די װערטער ,מײנע ײרןיז — םײנע ײדן מײנט די ײדן אוים דעם פשוטן םןןלק, װעלכע דינען נישט גום גילדענעם קאלב, און זײערע ״לוחות* זענען נאך נישט נעבראכן אין זײערע אויערן און זײערע הערנער זענען נןןך נישט םארשטןןפט. און דןןס זענען נישט דװקא די ןןרעמםטע פון די ארעמע. ם׳געפינען זיך אויך?יסעד־&דייעע זגלעטעד גזכ׳. 1 (244) ד; ד י ש ע יד׳ ז ז י 7 ב ע ד ב ז ש א ב ר ה ם ג א זזפריל 1876. .״גןןלדםאדען הןןט שוין געװיסס, אז איך קים זונטיק םארםיטןןג גו אים. םײן חבר. װעלכער איז מיט אים שו־ן גאקענט געװען, הןןט דןןם אים אין א בריװ מודיע געװען. םסתםא הןןט נןןך מײן חבר נישס״װײניק םגזם געװען אין זײן פליגהדיקער אויסלויבעניש םון םײנע ״םעלות*. און גןןלדםאדען הןןם מיך אויפגענומען מיס גןןר א ברײסן ״ברוך־הבא*. געװוינט הןןט גאלדפאדען אין אײנעם םון די שענםטע חררים אינם דעמןןלםטיקן שענםםן טשערנןןװיגער האסעל, װןןם הןןט זיך ןןנגערופן ,גום שװארגן ןןדלער*. אײגנסלעך גװײ חדרים: א גרויס חדר םיט א זײטיקן קלײן חדרל. םארן שלןןף■ בעט און װאש־טיש, םיס אן ןןסענער טיר, װעלכע איז םאר- הןןנגען םיט לאנגע בלא־םאמעטענע פאסן. און אין דער גרוי■ סער שטוב א פלוש־םעפיך אויםגעשפרײט איבער דער גאנגער ברוק, א סןןםע, א ברויףפןןלירטער סיש מיט ארומיקע אױםגעבעםע לעדער־זעסל, און אין א װינקל נןןענס בײם םענםטער א פיאנןן און א שרײב־סיש. װען איך הןןב ארום עלף א זײגער םארמיסןןנ {ןגגע־ קלאפם ןןן דער סיר פין זײן חדר, איז ער, דאכס זיך, גע• זעסן בײ זײן שרײב־טיש.—ער הןןט מיך אויפגענימען, ןןנגעטין אין געשטיקטע םאםעטענע שטעק-שיך און אין א גראען שלןןםרןןק מיס בלןןע פאםקעלעך בײם האלז. ןןבער אויף דער נןןז א םײן געשליםענע בריל, אײנגעפאסט אין א גילדן ראמל. בײ םיר איז דאם דעמןןלט קײן חידוש נישם געװען. איך בין נישם געװען בקי אין די דײטשע םנהגים. נישם גע■ װוםט, אז װען מ׳דערװארט א גאםט, דארף םען זײן אנדערש ןןנגעטון. ןןבעד װןןס ם׳איז םיר דװקא יןן א חידוש געװען, איז—די גילדענע פריל און דןןס אזוי בהרחבהדיקע װוינען םון א ײדישן מחבר. קןןססן םיך זײן שײנע דירה און זײן נילדענע בריל א היבשע םטבע: אין םײן חםידישער געװוינהײט קודם־כל גו געבן א .פדיון*, זענען שוין בײ מיר ןןנגעגרײט דרײ עםסרײכיש־אוננארישע גילדן, אויף גו פאגןןלן אים םןןרוים םאר א האלב יןןר ״איזראעליטישעס װןןכענבלאס*, װןןס ער איז גרײט אין טשערנןןװיץ ארויסגוגעבן. איך װײם, אז ד$ם איז א סגולה װײך גו םאכן דןןם האיץ פון א רעדאקטןןר. ןןבער םאר א רעדאקסאר מיט א גילדערנער פריל, װעלכער שפאנס אדום איבער דער שטוב אין געשםיקטע סאםעםענע שסעק־שיך אויף א פלוש-סעפיך. איז דןןס. דאכט זיך, אביםל גו־װײניק. גראבל איך שוין םיט די םינגער פון מײן רעכסער האנט אין מײן הויזן־קעשענע. שלעפ איך םון דןןרם ארוים א קנאקנדיקן םינףיגילדן־באנקנאט און לײג אים אנידער אויםן טיש. — איך זןןג, אז חוץ דער גײטונג װיל איך אויך האבן זײנע גװײ סםרים, דעם ,גיגים וםרחים* און ״דןןם ױדעלע*. און כדי בײ אים נןןך מער נושא חן גו זײן, דערגײל איך, אז זײנע גװײ םסרים האב איך שוין איבערגעלײענט בײ םײן חבר, און איך לויב אץ םןןג ארײן זײנע גװײ העברעישע שירים ״יוםף בבית הסוהר* און .בת שבע*, װי אויך זײנע