Literarishe bleter · 1929-01-04 · 1 (4.1.1929) · p. Seite 4

זײע 4?'םעריארייםע בלעםער ג1מ.1 (244) יעלב א י מ ב ע ר ש מ ו א ל ב ײ טײאישע אדער װעלכע גישט איז אנדערע גרענעגן. דיכסער פון יעדער שפראך, װעלכע איך םארשסײ גוט. זענען מיר גלײך נאענט און טײער. םערזענלעך האב איך ליב גו םאר׳ קערן מיט דיכטער בלויז דאן, װען עס איז מעגלעך םיט זײ אנבוקניפן אויך רײן־מענםשלעכע, גוט׳םרײנסלעכע באביונגען. דאס איז אבער א שװערער און דעריבער זעלסענער ענין. — אבער צו א חשבון-הנפש װעגן רער ײדישער ליטע• ראטור זענט איר זיכער געקומען איבט, װען איר קענט םון דער נאענט סײ דעם אײראפעישן, םײ דעם אמעריקאנישן פליגלז — מײן חשבוןיהנפש װעגן דער ײדישער ליסעראסור איז גלײכצײטיק א זײער פרײלעכער און זײער טרױעריקער. אינזער ליטעראסור אלם א סיסע פין שאפונגען איז אין מײנע אױגן אײנם פון די גרעסםע װונדער. דער שנעלער, זעלטענער װוקס פין אונזער מזןדערנעם שאפן, די פראכםפולע דערגרײ• כוננען באזינדערס סון אינזער ליריק אין דעם נאך־מלחמה• פעריאד רופן ארוים מײן העכםטע באװונדערונג. אונזערע קינססלערישע עקםפערימענטאטארן זענען פארהעלטניםםעםיק נישס־װײניקער געװאגס, נישט־װײניקער אריגינעל און נישם• דײניקעד דערםאלגרײך, װי אין אנדעדע ליטעראטורן הײנם־זו• טאג. אבער גראד די דערהויבנריקע געםילן, װעלכע אינזער הײנסיקע װארט-קונסט דערװעקט אין מיר, זענען צו דער זעלבער צײט אויך גורם א טיםן פעסימיזם, װעלכער באםאלט מיך. װען איך קלער װעגן דעם, אז אײגנםלעך איז די דאזיקע גאנבע קינםט א ברכה לבטלה. די םײנםטע שאםינגען םון אונזער װארט־קוגסט זענען בלימען, װעמעס ריח דערםדײט נישס קײנעם. אינזערע קינםסלער קומען םיר םאר, װי םאנץ• לערער אין א שטזןט םין לויטער קרוםע, װי קלעזמער אויף א פארזאמלונג פון טויבע. די שײנע ײדישע ליסעראסור שװימס ארום אויף דעם ים פון אומנארמאלן ײדישן לעבן, װי א פארכישופטע, בלומענפולע אינזל, װעלכע די כװאליעם הןןבן אונסעדגעװאשן אינגאנבן און אפגעריסן פון דעם םעםסן בןדן. זי שװימט ארום איבער די װאםערן און די ערד״שיכט אירע װערט אלץ דינער און שװאכער. די װארבלען פון אירע אויססערליש־שײנע געװיקסן װעלן באלד נישט האבן קײן ערד אונטער זיך און װעלן ארומשװימען אויפן הוילן װאםערשסיגל. א שרעקלעך בילד — נישס אמתז שרעקלעך, װען א ײדישער דיכטער זעט עס און װאגס זײן זעונג ארױסבחאקז — ןןבעד װערט א טרויעריקער אמת װײניקער געםערלעך, װען מ־מאכם בו די אויגן און ם־װיל אים נישט זעןז אויך איך האב בלוםען פארםלאגבט אויף יענעד אפגעריסענער אינזל. עס טוט װײ ד$ס הארץ אויף די אײגענע בלומען, עם טוט װײ נישט װײ• ניקער אויף די, װאס אנדערע האבן געסלאנבט — אבער זיך אלײן בװינגען בו א ליגנערישער אױפפאסוגג פון אן אמת, װעלכן מיר איז באשערט אזוי און נישט אנדערש בו זען, — דןןם װאלס נאך מער װײ געסון. — איז דאס אפשר די סיבה, פארװאם איר זעגס אין די לעבטע פןןר יןןר קינססלעריש אנטשװיגן געװןןרןז — אין א געװיסער מןןם אםשר, ןןבער זיכער נישט הויפסזעכלעך. ראשית, בין איך נישט אינגאנבן אנםשװיגן גע• װארן. איך האב אין די לעבטע זעקם יןןר ןןננעשריבן אכט נײע לידער. אװדאי איז דאם גלײך װי גןןרנישט. ןןבער פאר סיר איז דןןס נענוג געװען. כדי מיך איבערבובײגן. אז דעד קײן װארשע איז געקוםען בופארן דער באװוםטער ײדישער דיכסער שמואל יעקב אימבעד, דעד מחבר פון ,אסתרקע-, ,רויזנ■ בלעטער- און אנרערע, דער ארויסגעבער פון פארשײרענע קעמפערי• שע בײטשריםסן אין יױן, לעםבערג. נױ■ יארק, װעלכע ער האט מ־יסטנם פון אנהויב ביזן סוף אלײן אויס• געפילס. ש. י. אימבער הןןס אויף זײנע קני אויסגעהןןדעװעט א רײ ײדישע דיכטער, װאם פארנעםען אן ארט אין דער ײדישער דיכטונג. י. * י ם ־ ע י ער הןןט שוין א שםיק שאפונגס גע־ שיכסע פון קרוב 25 יןןר. םיר האבן טאקע גערעכנט סרעפן א באיןןרםן מענסש. אבער פאר אונז איז גאר א ױנגערםאן מיס יונגע געפילן און יונגע פארלאנגען. ער פארמעםט זיך ערשט אויף א רײ ארבעסן. ער איז נוןך בײם ןןנהײב. איבס איז ש. י. אימבער ד ןן. װו ער װעס אנשפארן אין א קורבער בײט ארום, — װער װײססז הןןבן סיר אויםגענובט די געלעגג• הײס און געכאפט םיט אים א קורבן שמועס. איםבער איז פול. איבערפול םיט םיינונגען, געדאנקען װעגן די םארשײדנסטע אקטועלע ליםעראטור• און קולטור־פרןןבלעםען, ער איז אויםנע• קנזןסן מיס דעם ײדישן שאםן, און ער ענטפערט גערן. — װי םילט איר זיך אין דער ײדישער ליסערארישער סביבה אין פוילן נןןך דער ןןפװעזנהײט פון 5 יארז — דעם אםת זאגנדיק. בין איך קײנמןןל נישס געשטאנען אין א באזונדערם ענגן קןןנטאקט מיס דער פויליש־ײדישער ליסערארישער סביבה. איך בין דעריבער נישס בכח פעסטבו• שסעלן שנו״ם, װעלכע זענען העכםטװארשײנלעך פןןרגעקומען אין לויף םון די לעבסע פאר יןןרן אין דער דאזיקער סביבה. א היפש ביסל נײע נעמען, נײע טאלענטן און אײניקע נײע װערק, װןןס זענען בוגעקומען, זענען מיר באקאנט געװןןרן שױן םון דערװײטנם. די ענדערונגען, װןןם ןןט די נײגעקומענע זןןלן הןןבן ארויסגערופן אין דער ליטערארישער אטםןןספערע, הזןבן זיך םיר אין דער קורבער בײט, װןןס איך בין בוריק דא אין פוילן, נישט געװןןרפן אין די אויגן. םעגלעך, אז איך װעל זײ מיט דער בײס ארויסגעםינעןז עס איז זןבער גרײלעך מעגלעך, אז נישס. איך בין בכלל נישט קײן גרױסער סזיק אין הלכות .אטמאספערע׳, ,םביבה׳ וכדומה. נישט נאר םיט דער היגער, נןןר אויך מיט אלע אנדערע ליטערארישע םביבות האב איך אײגנטלעך קײנמןןל נישט געהאט קײן באזונדערס נןענטע םארבינדונג. די ליבםטע ליטערארישע סביבה, די װערסםולםטע ,אטםןןםםערע׳ נעםין איך בלויז אין װ ע ר ק. און דןן קען איך נישס קײן שפראכלעכע, געאנראםישע, פאר•