Literarishe bleter · 1928-12-28 · 52 (28.12.1928) · p. Seite 1031

1031 ליטער&רישע פלעםער 52 זא קריטיה. - רעצענזיעס♦ לי ביבליאגראפיע.—כרא יה. ז ז װאס מען שרײבט װעגן ביכער. איר געליבטן םאנםרעד, םארקערס: דער פחפר נאמערקט אלײן ערגעץ אויף א ששעל, אז איר ליבע צי אים איז אניםל אפנעריסן געװארן. דערםאר קיםט ארויס. נישט געקיקט אויף אלע אנ- שסרענניננען, די הױםט-העלדין גינא געסנער נלאס אין א׳משאר שסענדלעך. אויף דעם הויםש-העלד, ערװין רײנער, האט ױאסערפאן געלײגט זײער םיל מי, האש אים םארפלאנטערס אין א געדיכסער נעץ םין אינטריגעס, נעםאכש אים םאר א פין דאן זשיאן, לאזט אים רעדן נײן םאס רײד אין סיף כל סיף ארױםגעפירט אים םאר אינז װי אםענסש אן געװיםן, אםעם־םשאםעל. װאה טיט שלעכשס ביליב דער ליבע ני נעשמערן. אבער עם איז עפעס אויך נישט נעראשן. דאש נאנבע ביך דערמאנט אין א פיעכשיקע געכײדע םין געםארבסע כיעטלעך, װאס זעען אױס פון דער ײײסן װי צינל און איז אויםנעששעלם נעװארן בוליב ארעקלאמע אדער אזוי בוליב עפעס א דערװײליקן בװעק. די שפראך איז * דא אויך א הויכע, א פאעשישע, איך װאלט געזאגס א פאעסיזירנדיקע עס איז איבעריק ביבונעבן, אז דאס איז נישט דאם בעסכע ביך, װי פען װיל האבן אין דעם ארסיקל, װאס די איבערועבער האבן ביגע■ געבן אלס אן הקרםה בו דעם װערק. די איבערזעבונג איז בכללינענוםען א גוםע. אין אנדערע ערטער האש מען געדארםש אײסםײדן אזא ײדיש, װי: .נישם אײנמאל װ ײ ז א־ך םאר זיך אויסביזײן א פרעסענ- דענס אן אנהענגער״. ״װארום די ידיעה, װאס ער האש געבראכס, האס נ ע- ל ע ם ט י ק ט בו זײנע סרים־. .און דאס אויסשטײענדיקע װעזן םארשעםט םיט זײן זינע־ רישע אנװעזנקײט דעם גאנבן םאראליטעשן-קאדעקס׳ ש■ ז■ י*קןנ יומיפוו-וי מבסקעם •יי *ריײן דײניר ײד״ז-*. ריב״ן >ין י לזייק•, #6'י*נ .קןס. סזק״, װיויע• 1928ו 4ו)3 ׳*)•. די ״מאסקעס־ איז דאם םאמע כאראקטעריססישע װערק פין יאקאב װאסערמאנען, װאס בײכנט זיך דא באזונדער אוים סײ םיס זײנע םעלות און םײ םים זײנע חסרונית. װאסערםאנען באשעם- סיקס דאס פיאבלעם םין נײסטיקער ליבע, םון גײסשיקזר השפעה, םון דע־הױבנקײט בוליב גרויםע איבערלעבוננעז. דערגרײכן װיל ער עס ששענדיק דורך דער באלויכשוננ פין םענסשלעכע אםבי- ביעס, דורך דער נײגוננ בו פאכש, עשירות און בבוד. אבער בוליב דעם, װאם װאםערםאן האט אביםל בו שסארק דעם ביל סאר די אוינן,*באקיםש זיך אםש״א קײט םץ קינםשלערישע גע- שעענישן, סארבונדן אײנע פיט די אנדערע לויטן װילן םון םחבר, לויט דער נײגוננ בו אבסשראקסע אידעען. אין די םאסקעס סון ערװין רײנער האט יאקאב װאסערםאן נעװא״ט אויםהאקן דעם פאנופענש פון א םרוי א בנועה, סאר װעלכער עס נילשן נישש אלע םענששלעכע םיטלען—סיזישע און נײםםיקע, אראפבוםירן איר פון װענ. פאנם־עד דאלק־אזען. דער חתן פון נינאיגעסנער, איז געב־ײננען זי בו םארלאזן אויף אלעננערער בײט, אין נישש װילנדיק זי איבערלאזן ״אײנזאם, פועלט ער בײ זײן בעםשן םרײנד ערװין רײנער, ער זאל איר דינען םים זײן געזעלשאםם, ציליב דעם באקאנס ער פאר זײן אװעקפארן דעם סרײנד םיט זײן כלה. אין ערװין רײנערן האט יאקאב װאםערמאן געשילדערט קודם-בל א פענטש א פושלם פיט אלע מעלות. זײער רײך, א באזיבער פון אן אײגענעם פאלאץ, זײער נעבילדעט, גײםסרײך, שײן לויטן אויםזען, דערבו נרויםםוסיק, ברײהארביק און ששיבס אונטער יוננע קינםטלער א*ן װיסנשאםטסלײט. דער שװערפינקם פון דער נאנבער האנדלונג לינס, זינט םאופ־עדם אװעקםא־ן, אויף די באצױגגען צװישן איס, ערװין רײגער. און גינא געסנער. װאס איז, אגב, אויך זײער א שײנע, אבעד נישט גענונ רײן/ כדי בײבושסײן דעס נםױן םין עשירות אין נענוג געבילדעם, כדי אפצושאבן אזא מאן װי איר נײער סרײנס איז. םון דער נײער פרײנדשאסש הויבט אן ארויםבוװאקסן ביסלעכװײז א געשיל םיז ליבע *יוישן די בװײ יונגעלײט. ם׳דוכט זיך אויס, אז םירנדיק זײנע העלדן אין דער ריכטונג, װעט זיך פאר אונז ביס טױזנטםטן מאל איבערחירן דער סארראט םון דער םרוי אין אנײער װאריאציעל אבער דא קופט װאסערמאן און באװײזט אינז װירקלעך חידושים. ערװין רײנערן ניס זיך בשום אוםן נישט אײן, נישש מיט נוטן און נישס םיט בײזן, צו באזיגן דאט האדץ םון גינא געםנער, הנם ארום איר האט זיך ארומנע- סלאכשן א נאנבע נעץ םין אינטריגעם, װאם שטויסן איר פשוט איבערגעװאלם אין זײנע ןןרעםס, און הנם איר מוסער, װ>ןם אױ נישס אזא בנועה װי איר טאכשער, איז פשיש נערירט סון ערװין רײנערס םעלות אין דער עיקר פין זײן רײכן סאש, און זי סום אלץ װאס זי קען, כדי אים בוביהעלפן צו באקיםען איר טאכסער. דער םחבר האש, אויב םען קען זיך אז,י אויםדריקי, אונ- טערנעשטעלט דער נאמור א פיסל. ער פרוװט אפלײקענען די װירקלעכקײק איױםשטעלנדיק אנסקענן איר דעם אידעאל, די אםתע ליבע, די שטארקײט סון גײםט. דאס אלבדינג װאלט געװען נום, װען דאם אלץ װאלט זיך יאקאב װאסערמאנען אײנגענעבן. אבער װי שוין באפערקט, זענען אין דער נאנבער האנדלונג םון בװײםן טײל ניכר רי םםנים םון דער םי *ו בוינן די נעשעענישן לויסן װילן םון פחבר. װײל קײן םםשותדיקע סיבות, נישס קײן אינערלעכע, פסיכןןלאנישע און נישט קײן אויםערלעכע םיבות װערן םון דעם םחבר נישמ אנגענעבן. עס װערס װײניק באשאנט איר שטארקע בענקשאםט נןןך פארלאג ״ד־זעליאס״, ווארשע_ נײע ביכעו-: װיליאם שעקספיר — ןןסעללא (ראסאן) 50 5 קעניג ליר . —,5 ע ם י ל ז א ל א — פאריזער םרויען 2.80 םלחמה ראמאן אין 2 בענד —.9 /זװײםו אויפיינע) טשארלז דיקענם — בװײ שטעט —.12 (ר*ס•׳, *ױ נ ס״יו) א. סינקלער — דער אםעריקאנער מיליאנער —.2 א. ב. רןזענשטאק - ליםעראטור-װיסנשאםט —.3 (2 נסני) א. ר ײ ז ע ן — דער דעקלאמאסאר 3.50 (אײן* ןױנסן איז '*•י־װײלינגאן םים נןסן) א. גאלדםאדן - בריכיכבא 1.50 ביבליאטעקז און בוכהענדלער—ראבאש, מ־ס נסססעייננען ויך זי װינרי: ,י(־31)()1סג) .1*1 8זחזס516£>1 .(*15.84 .0.>1.<ק .15 ס^וסזו^ושחס-ו7) ס״\520זס^ ב. קלעבקין, װארשע פ א ר ל א ג שױן דערשינען: פ. דדײלפערין ש ט ע ט ר י ט ע ר כראםסןמאםיע מןרן 1װד*ן לארן׳ייןר םים ןריגיגאלא *״יכנינגאן פרײז 2,50 גילדן