Literarishe bleter · 1928-12-28 · 52 (28.12.1928) · p. Seite 1023

1023 ליטעראריזסע נלזטער 52 יוא װעגן פראפ. פ. שניאורסאנס ״מענטש־װיסנשאפט״ און ״מענטש-געזעלשאפט״ אב■ גאלדבערג נױ׳יארק םאר דער אנםװיקלונג פין דער נשסה, םין פסיכישער קילטיר, נשמה׳קילםירז םא-װאם זאל די נשמה זײן ערגער םין קערפערז ער םארגלייכם די נשמה צים קערפער. װען מען װיל הןןבן א געזונסן קערפער, מוז מען מאכן איפינגען. אויב נישס. װערן די גלידער אסרןןפירט. דזןס זעלבע איז ריכםיק מכח דער מענםשלעכער נשמה. םען מוז זי אנסװיקלען. עם ליגן אין איר םארבזןרגן אוברות, אבער מען מוז זײ אויםגראבן, דער מענםש הזןט אין דער פאםענץ קזןלאסאלע קרעםטן׳ נזןו כדי ארויסבוביענגען זײ מן הכח אל הפועל דארף ער הןןבן א מעטאדע, אלא נישט, װעלן זײ קײנמןןל די ליכטיקע װעלט נישס זען, און װען זײ בלײבן בלינד, בלײבט זײן נשמה נישס גאגץ, הןןס זי א פגימד,. דזןם װןןס די חסידים מײנען מיט דעם אויסדריק: די נשמה זיכט א תיקון, די נשמה װיל אירע אוברות אויםדעקן, נןןר ןופס לןןזט דער מענםש אלײן נישט זײן נשםה קומען בים אױסדריק. די שםודיע םון דער מענטשלעכער נשמה האט באװיזן, אז מען םוז אויך םאר דער נשמה לײכטער מאכן דעם װעג, כדי זי זןןל קענען זיך באװײזן אין איר גאנבער רײכקײט. .ביליב דעם איבסיקן לעבן איז דער מענטש אזוי םאר• ראשט, אזוי פארטומלט, אז ער קען נישס הערן דןןם קול םין זײן אײגענער נשמה. למה הדבר דומהז עס שײנט די זון אין דרויסן. ד ברענגם ברכה און גענעזונג, זי העלםם גארנישט דעם יעניקן מענטשן, װזןם הןןכ זיך םארקליפן אין א הײז מים םארמאכסע םענססער, םארהאנגען מיט םןןרהאנגען. אז קײן שטראל ליכט קען אהין נישס ארײנדרינגען. װען א מענטש װיל הנאה הןןבן םון דער ליכט, מוז ער* עםענען די םענםטער ברײס זןםן, םיר און םענססער, מוז ער ארײנגײן אין זײן םארלאר, ןןדער גזןי ארויסגײן אין דרויסן. יעדער םענבש הזןט א זון בײ זיך אין הארץ, נזןר מען ער םארהאקס די םענסטער, קען איר ליכס גןןרנישט פועל זײן. דער מענטש מוז זײן גרײט םאר דער זון, װען זי שײנט אויף. יעדער מענטש קען זוכה זײן בו הױכע מןןמענטן, װען ער זןןל זיך דערםאר גרײסן. די ,מענסשיגעזעלשאםט׳ םלײסט זיך בו ברענגען אין הארםןןניע די מענטשלעכע כחות. זי םארנאכלזןזט נישס דעם גוף. זי װײס, אז דורך געװיםע קערפערלעכע פרןןבעסן װערט דער װענ לײכסע־ םאר דעם אויםגײן םון דעם נשמה-ליכט. דער אלטער פארגל״ך סון א נשמה בו א_ליכס איז א ריכטיק בילד םון עבם םון דער נשמה. נעמס א ליכט אײדער מען הןןט עם זןנגעבונדן. איז עם נישט מער װי א שטיק חלב. אין דער פאםענץ איז ןןבער אין דעם חלב דןן ליכט, װאס װען מען בינדם עס אן, פאלײכט עם די פינסטערניש, װײזט דעם מענםשן זײן פלאץ, זײן װעג, מאכס םאר אים מעגלעך נישם נןןר בו געניסן סון די זאכן. װזןס ער קען םאר זיך טון א דאנק דער ליכסיקײט, נןןר םון דעם ליכס אלײן. די נשמה איז א ליכט אין פזןטענץ, װען מען בינדס זי נישס ןןן. איז עס פארנליװערט חלב. (יײף> ב) -מענםש ־ געזעל־ישאפט״ .םענטש״געזעלשאםט* איז די רסוןןה, װןןס פרןןם. ם. שניאורסןןן שרײפט םזןר דעם מענטשן, כדי ער זןןל אויסמײדן די נערװעזיטעט. די .םענטש־געזעלשאםם׳ װיל העלםן דעם מענטשן אויםבילדן זײן פערזענלעכקײט. זי װיל פרענגען בום אויסדריק זײנע העכערע םעיקײטן, לערנען אים, װי בי זען װײטער אין םיםער, װי בו הערן םער און שארםער, װי בי םארנעםען הימלישע קלאנגען, װןןם די לוםט איז םים זײ םול, נור דןןס אויער איז פארשםפאם און הערס זײ נישט. זי װיל ברענגען דעם םענסשן נזןענט בו די הויכע הויכקײסן פין זײן נאםור, םין זײן אײגענער נשמה. די .םענטש׳װיסנשאסם׳ באװײזט, אז דער מענטש איז מםוגל אויף גרויםע זאכן, כמעט יעדער םענסש. נאסירלעך זענען דןן פדרגות. די גרויסע נשמות זעען שסענדיק, לעבן שסענדיק אין עקסטאז, עס איז א גליענדיקער פײער, װאס װערס נישס םארלןןשן, םאר זײ שטײען די הימלען ןןםן. זײ הןןבן געםרונקען סון יענעם נאםירלעכן געטראנק, םון װעלכן זײ קןןנען זיך קײנםןןל נישס אויסניכטערן. זײ זענען גןןט• שכור. װי עס איז געװען שפינאזא. םאר אים גילם עס דער .םלא כל הארץ בבודו׳, ער זעס אומעטום דןןם אײביקע, דאס גלןןררײכע אין דער נאסור. זײ זענען כביכולם אויג אויף דער װעלט. יעדער םענטש קען אבער, אין געװיםע בײטן, כאפן א בליק םון יענער גלזןריע, װןןם רי גרויםע הײליקע נאטורן זעען שטענדיק. קאנען געניםן םון יענעם עקסטאז, װען עם עםענען זיך אויף קװאלן ליכט אין דער נשמה און מען דער• םילט, אז מען איז א םײל םון דעם װעלטאל, םון דער גןןט• הײס. די חםידים הןןבן דערום געזוכט התבודדות. הןןבן גע• שאםן בײס םאר די גרויסע איבערלעבענישן. געמאכס פלאץ םאר זײ. דען עם קען טרעפן, אז אליהו זןןל קומען בו דער טיר, זןןל אםילו קלאפן אין איר, נור דער מענטש, װאס זיבט אינװײניק, איז םארראשט םיט נארישן שפיל, אדער שלאסט גןןר, און אליהו זןןל אװעק און םער נישט קומען. דער גלוי• אליהו איז םארלוירן. שניאורסןןן װיל. אז דער מזןדערנער םענסש זןןל זיך אויך נרײטן פאר די אנםפלעקונגען. די מענטש• װיסנשאפט האס אים באװיזן, אז נישס נור װןןס יעדער סענסש קען דורכלעפן אזעלכע עקסםאזן, וישט נאר װאס ער קען באקוםען גרויםע זעלישע איבערלעבונגען, נןןר אז דןןם איז א הכרח םון זײן נשםה. װןןס מערער ער פארהוננערט זי, נעםס זי דערםאר םון אים נקםה און ןןדער ער דעגענערירט, און ער װערט חיה, ער םארשיכורט דעמאלם זײנע נשמ)ז• אוברות אין אלקאהאל םון חיהשע איפערלעבונגען, ןןדער ער װערם א בערודערטער, א נישט־געזונסער, א נערװעזער מענםש. שניאורסאן װיל דערום שאםן אזא באװעגונג, װאם זאל געבן דעם םענסשן די מעגלעכקײט זײנע העכערע שסרעבונגען בו פאםרידיקן. ער װיל שאםן א באװעגונג םאר נשמה^קולטור. מיר הןןנן הײנט אין דער װעלם קרײזלעך, װעלכע גיפן זיך אפ םיט פיזישער קולסור, קערפער׳קולםורז םארװאם זןןלן מיר נישם הןןבן אויך קרײזן םאר די םענסשן, װןןס װילן זזןרגן