Literarishe bleter · 1928-12-28 · 52 (28.12.1928) · p. Seite 1021

1021 ליטערארישע פלעטער 52 זא אזעלכע סןןלקםטימלעכע זאכן, װי םריגם .לןןקשנבדעט׳ ״זאמד אין שטערן״, .ליד דער ארגעם״ — קלינגען אין זײן ײדיש גאר אנדערש, װי אין רוסיש. דןןם .ארבעס־ליד״ םאר■ דינט, ם־זאל װערן געזונגען סון םןןלק, אזוי װי בערנם ןןדער טןןםאס הודס לידער בײ די ענגלענדער. אויף מײן טיש ליגט איבס א נײ־דרוק סין סרוגס ײדי• שע שריםטן״. און איך געםין דןן א מעשהלע סון א נעװעזע• נעם ערד־ארבעסער, װאם איז מיר םריער געװען אימבאקאנט: .* דן־םי איז םא־*נען, ןם הייםטיאאברןןדע-קום, אםא• איז דאדם נןשםאנען ם־ן װינןלע.. עם האדעװען דא־ט *דן *ון קןנדװרז ביזן םיים, אין עםן ראדט אין *רידן אן א־נן שםיקל ברויט. *ארנאננען זענןן יארן, איך *ין םין דארם אװעק — בין צינענרלט נעװןרן נאר צו אן אנדער אװעק: נישם ט־ט דןר םאכע נין *ין א־עםק־ט אין נוים, אין אקעדן אין י-ןן אלץ *א־ן שטלקל ברוים... ם־ן סא*ע איז די *עדער. ם־ן *ןלד איז דאס ***", אין װאס *אר א םזל־ב־כה איז אננענ־יט גאר םי.־! םען לעקט *ין טיר די *■ננער,ןם קליננם פיט פי־ א װןלם. ׳א, א-ך טענ זין *יםריד■. ניש* ןרנןר ביזן פוי*. א־נם *ןלט נאר, ליבע ־ד;, נא־ א־נם: דאם שםיקל ברוי■ * װײסט איר. װער ם־איז דער דיכטער םין בןןבראװע-קוטז ייט אים האט געקלונגען א װעלט - אין געשסזןרבן איז ער אין נויס. און אםט הןןט טאקע געםעלט ד$ס שסיקל ברויס... אין זײן קבר ליגט םארװןןרםן אויסן ןןדעםער בית־עולם. אםילו ןןן א מצבה... דארף אזוי זײןז... נאויאדניר, 1928. •> * סיננװװ )וייסגאב* (ריננ 1928) ןן דאסן *ון *נפארקוננין ײי ניאנראמ יאזס ארינן זוסארנן ניאס *ין אר?ס, נאר *ין *קסערנורנ. א־ן הילוקע, נרויםע נקםה1... נעקוםען די *לם בו *אלן אןן שטריט, נאר *אלן — װל שםשון הנבור!.. די םוטער־שפראך. בו װעלכער דער קראנקער דיכטער האט זיך גוגעטוליעט אין יענע יזןרן, האט אים אלץ מער ארײנגעגויגן אין די סיםענישן פון דעם םןןלקס־גײםט זיינע נאביאנאלע לידער אויף ײדיש זענען גןןר אנדערש. װי די זעלבע אויף רוםישז ןןריגינעל, עכט־ײדישלעך. נעמס זײן םאדערנע תחינה: ״אביםעלע װײניקער ברותז״ — װי אויסגע• האלטן איז זי אין דעם אמתן םןןלקם־םטיל. דןן איז אי הומןןר, אי אביסל איראניע. אי קינדישע. הארביקע װערטער: ,־בונו של קולם. *ױ האטםי * *אלק!... נ*ױ דםראף טיך נישם — ם ף *־ננעבױנן םוט שםין דין א־עסער, עלנםע־ קנקכם, **ר ד־נן ליםזןליקן *וינן — *־נם בןם *יך בי דיד, בארםהא־ביקע־ נאם. באשיץ *ין באהיט שו־ן *ון שאנד *ין םין ש*אט, דין עינםעם ביםןלע -ין. נןנינ כױן, יבונו *י עו־ם. נ״נינ םים יעקבן שיאנן בסיוהי. *ױ. נאטןניי! נחת *ביפעין פןר, אביםעלע .װיניקער *ױר.!. .י װער װעס גלויבן. אז אין אזא רײנער פשוכער שפראך, אן ןןפקלאנג םין אלםע ײדישע דורות, האט געשריבן דער מײססער פונם רוםישן פאעםישן כטיל. דער גרויסער רוסישער װערםיםיקאטארז דעם דןןזיקן װונדער הןןט געמאכט די מיטער. שפראך, װעמענס קלאנגען דער דיכסער הןןט װידער דערהערם אין זײן נשמה. פרצעס ״בײנאכט אויפו אלטו מארה״ (אײנפלוסן. אנאליז אין אײסםירונגען) לעא פינהעלשטײן׳װארשע דער בדחן םיעגט די אלטע קשיא - ניליב װ א ס ל ײ ד ן? אויב גןןט הןןט באמת אויםגעװײלם די דאזיקע קרושים אלס זײנע. טןן םארױאס זאל ער אםאל נישט זאנן גענוג• בי .האבן אים װינדער סארםעלםי״ אזוי אויך פארמעםט זיך מיגקעװיטשעס קאנראד אקעגן בורא, ער זעט, װי זײנע ברידער קדושים בײכענען םיס בליט די װעגן קײן סיביר אין םןדערט דעריבער ב״ם באשעםער, אז ר׳זןןל .באװײזן א נם׳. בוליב דער דןןזיקער בונכארישקײט פאלס טאקע קןןנראד. אין זײן ןןרט פארנעםט דער הכנעה• דיקער גלח פיאטר, װעלכער קריכס םאר גאט אין שטויב און שעפםשעט אונםערטעניקע תסילות. דער סלאכיםיכאר שפילט אים דערסאר בי מיט ןןנערקענינג. אן ענלעכן אפשניט באקוםט אויך דער בונסארישער בדחן, װעלכער םארלאנגס אויך םון גאט א נס. פארװאם זןןגט ער נישס: האלםוי עס קוםט דער םקארבאװער הכנעה־ענטסער םין דער פאדגליװערטעד םרימקײט. די שול זןןגט דעם בדחן ביטערע שטראף־רײד. אין אפשר איז גערעכט דער ״װאנדערער״, ער װיל נישט פרענן קײן קשױת, ער װאנדערס איבער דער גןןרער װעלט. װערס עלטער, ןןבער נישט קלוגער. דער הימל גיט נישט קײן ענסםער אויף די פיל שאלות. *!־יף דאס ײדישע װעלטל איז אויפגעטרײסלם געװארן. דער דיכטער ריסד: .;ם נ־עז *ענ, נ־ויסע *ענ... הנה יםים, יכים ב*־ם. נ־ױבן העיד• שױן *ין װעי * דער בדחן נישטערט אין יעדן װינקעלע. ער װיל דער• גײן. בי זענען אמןןל ערגעץ-װו נישט םארהוילן קערנדלעך סון ײדישער אקסיװיסעטז ער שפאנס איבערן בלאסיקן מארק שלײכט בװישן די פארקרומטע געסלעך פינם שטעסל. מארשירס דורך די רײען םון דער .אײסגעקוםענער׳■ םחנה. ס׳זענען נןןר .מןןדערניזירסע״ אויםבלאזענישן. ם׳גרעגערן הײזעריקע קולות סון סײמיסטן, גױניסמן. םארהונגערסע ארבעסער, בלינדע זעבערין... דער בדחן זעס די בעסארנקײט. נאר גי קנאפ א־ז דער כח פין די .נײע״ אקעגן דעם אלטן ײדישן שטײגער. בו בלאס זענען די םענער קעגן דער ײדישער מארטיראלאגיע. פרץ שלײדערט דער אויםנװײניקסטער װעלס די בארןיװערטער פון די קדישים: ■•נעריםן *לע רי*ן *ין גע־ן־ערט װי די זי*ן ■יר בױכענען םוט בלוט דעס װענ. —