Literarishe bleter · 1928-12-14 · 50 (14.12.1928) · p. Seite 988

$0 *א ייסורןריזן ני*ס*ר 0^0 ססד סיכלעך, גענערעװעס זןןקן, סון שסויק און סאסקעס נעםאכם א ראניעץ. אין דער בװײםער שםוג הןןס די םוםע בעװאשן װעש, געכליאסעם םעס הײם װאסער אין דער באליע, געערים זיך אין סארע. א גאנבן טאג זענען ארײן און ארויס שכנסעם, ם׳הןןם זיך געקריגם בוליב א בוידעם, געװאלדעװעס. סװירםקי הןס דןןם ערשסע םאל נןןך חדשים גענוםען םינס־און־סעדער, םיס אן;ןסגעװויגםער האנם געשריבן א בריװ קײן ארץ־ישראל בו אן אלםן חבר, א האלב-םארגעסענעם. װןןס אײן גןןס װײס בי ער לעבם נאך דאדסן ערגעץ אינם דארף הינםער יריחי: ...ואני אקח מחר עם עלות-השחר את מקל נדודי... אלך ולא אשוב עוד... אבדנו, אחי... אין םקום לנו לא בארץ ולא בגולה... בײנאכם הןןם די מוםע ארײנגעםרןןגן אים אין אײלעניש א סעלער רײז מים מילך, עסעס געזןןגס א בעפלןןםענע און א לויסנדיקע. באלר נןןך זיך סארםאכם די םיר. סװירסקי הוןם ןןסגעגעסן, אויסגעבויגן דך אויסן םאססשאן םיםן םנים ארןןס. אײננעשלןןסן שװער און הארם. סארסןןג הןןם אים אויסגע׳ װעקם די קעלס. סװירםקי הןןם זיך ןןנגעטון אינדערגיך, סעסם םארשנורעװעס די שיך, הנאה געהאט םון די גאנבע םלבושים, װןןס װעלן לאנג-לאננ האלםן און םון דעם װאלענעם קןןץ. דער םאסע איז שוין נישם געװען אינדערהײם, געהאם אװעק אין א דןןרף נןןך אביסל תבואה. די מוםע איז געלעגן אײנ• געבאבלם אין א גרוים שמוביק איבערבעם. די שלןןף״קוסקע האם זיך איר סאררוקם איבער די סרעסיק־געשױרענע הןןר, אויסן שםערן און אויף די אײנגעםאלענע באקן זענען גע• שםאנען רויםע סלעקן, סײכםע, אומגעזונסע. סװירםקי הןןם זי נישם געװןןלם װעקן, ןןנגעשריבן סים קרײד אויםן שענקל, דארט װו ס׳שטײען סארשריבן אלע חובות: — א גוסן םןןג, איך סןןר אװעק... זײם נעזונם, סון װעג װעל איך שרײבן... אינדרױסן איז געשסאנען א םרןןסם און א לײכםער נעסל. אויף הארםע גרודעס בלןןםע, שרןניקע און גלעזערנע. זענען ארוםגעגאנגען קרןןען, אוםןןסגעשרןןקענע זיך געװיגם אױף די בעשסרײםע םיס, קוסעםװײז געקראקעם און געסיקם םים זײערע שװארבע שנאבלען אין א געסרוירענער, שםײפער קאץ. א זקן אין אםארפעדערםן םוליס, דער קןןלנער אויםגעשסעלס, איז געקראכן אק אסןןר גרויסע, בעריםענע װאױלאקעם םיס הױכע כאליעװעס איבער די װאטןןװע הױזן. אן אײננעבויגענער, אין א שעססן היסל םיף ארןןסגערוקס ביז בו די רויםע אויגן,— האס ער זיך געשארם *וקלאסנדיק מיסן שםעקן אין דער רעכםער האנס. אין דער לינקער האנס הןןם ער םעםס בוגע• האלםן א םעלענעם םלית־זאק. א םײדל אין א שאל אויםן קןןס. אין א סןןר װײסע. טאסישע שםיװל, הןןט געכריבן א דארע קו, געקלאסס איר םים א שםעקן איבערן רוקן. נאכנעשריגן: — סרןןסםןן, סי כןןלערןןו סראס-סןן!... םװירםקי איז געגאנגען קײן בישסש, געלןזס זיך אױסן װעג קײן ביװקעװ, זיכער געװען, אז דער םאפעס קרובים װעלן אים העלםן ערגעץ אװעקבוםןןרן. אויםן שןןםײ הןןבן זיך סאמע• לעך געשלעסט אײנביקע לײדיקע סורלקך, שקבים אין םאד• קנעסלםע קורטקעם ביז בום קין זענען נןןכגענאנגען בו םים םים רויסע, פארטאגיק־בלױלעכע סנימער, געקוקס ערגעץ ברוגז און שארף װײס פאר זיך, בוגעםײםם, געפןןכעם םיס די בײסשן. אײנביקע שנײעלעך הןןבן נענוםען םאלן םון היפל י שיטער און עסעם װי על-פי־טעות, בעגאנגען אױף די הענם און ארבל. קאלט א שנײד געטון אויף די װאריםע באקן. ביסלעכװײז איז תײם געװןןרן דער גאןבער װעג סןרױס ײד אױסגעבונדן און זענען דם-שונאים הלםאי ס׳זענען דןן, אין באביעניסשע. נישס געװען קײן סןןגרןןפען און הריגות... באביעניםשע איז געװןןרן קלענער, שיסער, ןןרעם, ןןסגעברענס. די נײ-אויםגעשסעלםע הײזלעך, בענויסגעקלאסם אינדערגיך םון סארםוילטע ברעםער און ןןסגעםםאליעטע קלעבער שסײען אלע קרום. שסיגלען זיך אין דער םוסנער בלןןםע מיס אלע לעכער און לאסעם אין די םארםוילםע דעכער, קײן סןןדלאגעם זענען נישסאו םון גרױס ןןרעםקײם שיקס םען נישס קײן קינדער אין חדרים, ם־לןןזם זײ ארומלױםן װילד און אין סוילישע קאשקעסלעך, װןןס קןןסטן ביליק... די עלםערע יונגלעך, אין אלסע זשאקעםן, אין נרױםע, טאטישע שםיװל און מיט שניססלעך אויף טןןװל אין די שמוביקע, בעקנײםשםע קעלנער, זיבן בײ די פענסםער, לערנען זיך שרײבן קלײנע, סיבעלעך םזוזותלעך םאר אםעריקאנער און סתם-אױסלעגדישע ײדן, האבן אלע רויםע, בלוטיקע אויגן. זײ שיקן אװעק זײער םחורה םיםן שפיליטער קײן לאכםשעװ, באקומען עסלעכע דןןלאר םאר א .םאה״ און מ האנדלם בװישן זיך, מ׳םוישט זיך און ם־װעס זיך: — עך םארליר א םוץ מזוזות. בי כ׳הןןב דיך נישט געזען אױפן שםראז נעכסן לויםן םיט דער סטאשןןװעם שיקםע... א ס־װןןר זאל עך נישט םשיחן דערלעבן!... םװירסקי א־ז געװען אין ברײ־הויז פרעגן װעגן ארבעם, נןןר דער באלעבאם םון ברײ-הױז איז געזעםן םארםראכט בײ א גרויס בוך מים א בלײםעדער הינטערן אויער, האס םון ןןנשםרענגונג געבוסם אײנביקע הןןר פון זײן בןןרד, אז די באק איז רױם געװען הןןס אםילו נישט אויםגעהויבן בו סװיר• סקין דעם בליק: נעסענהם. אז קײנלר טרינקם הײנט נישט קײן ב־ער, אין גאנבן לאנד איז א מוראריקער קריזיס. אין אלע פאבריקן װערן ןןסגעזאנס ארבעטער און סון קײן נײע איז נישםןן װןןס בו רעדן. — אין שםוב איז געשסאנען דער טאטע אין די װײםע ארבל, הןןט לאנג און פינסםער געקוקס אױסן ביםערבלאט סון אלםן זײגער םיס די אײזערנע געװיכטן אויף די דינע. םארזשאװערסע קײסלען. די לעבסע װאך איז דןן גע• װען װײניק ארבעס. בו אלע ברות האם זיך ארײנגעבויגן קײן באביעניםשע א גײער בעל־םלאכה. קאליע געמאכט דעם פדיון. דער טאסע האט זיך געגרײם איו םבופארן בו הײמישע סויערן נןןך אן הלװאה. גערעדט װעגן דעם. אז בײ הײנסיקע בײסן װןןלט עי■ זיך נישס אסנעזאגם םון אביםל קןןרן אדער רעטשקע און אז פ־דאי־ף אויםםארריכסן דעם אלטן זאק — װעס ער אים מיטנעםען... אין װ־נקל םויל האט געשםעקם קרום א לאנגע, פארריםכע, אויסגעל^שענע פײקג: געזעםן אין די געלע בײן פעסס און פרןןביק... דערזען דלם זץ — הןןס ער דך ןןננע• רוםן זויער און הינסערװײלעכץ: — אנו, װי האלט עס םיט דײנע געשעפםןז — א. זןןל עם דער רוח נעםען! — האם םװירםקי זיך בעםישט. אוםגעריכט סאר זיך אלײן רויט געװארן. — מןןרגן שלןןג איך שוין כסיה םיט גא:ץ באב־ענ־סשעז... דער סאכע הןןם אינדערגיך ארױסגענוםען די ם״קע פון סויל, געװןןלס זןןגן. אז סתם פןןרן אין דער װעלם אדײן ןןן א גרןןשן איז אויך נישס קײן שכל. א מאך געטון מיט דער האנם, װי אײנער זאגס: בװײסנם — םי־נססאלבן, קײן לײם װעס םון דיר סײ-װי-םײ נישט זײן... םװירםקי איז אװעק אין אלקיר, תיפף גענוםען מאכן הכנות. אסגעזעסן דןןרסן א גאנבן סאג בײ א םארמאכםער סיר. דער יוננ הןןם ןןנגענײם קנעס אין דעם םאםנס אלםן םאנסל, אױםגעריבן די סלעקלעך םון די םריש״םארראכטענע שיך, געלאסעס העסדער, געװאשן אלײן