Literarishe bleter · 1928-12-14 · 50 (14.12.1928) · p. Seite 987

087 50 זא ייגזרןריון *י*מ?י צ ר ר י ס ר ו ע ג ס יצחק באשעװים/ררארשע — אני, װי זענען מיר געװעןז — אפי געריסן די שיך, העז... — העלדישער חלוץ!... סװירםקי האט נישס געענסםערס, םארקראכן אין א װינקל, צינעה״רט זיך זנו דער אנגעלאדנקײט אין דער שטוב, פארנו■ מען הײטע, י אפגעהאקטע שארכן. אין םארריסטן. בלןןטיקן דרויסן איז געקראכן אן אײםגעבױגענער װאיער-טרענער מיט צװײ הילבערנע קיבלעס אױף די נאשעס, א םארםארגעטער ביז ארױף און אין א היטל >ןן א דאשעק. א שכנטע האט געעםנט די טיר, גערעדט װעגן דעם גאםט, װאס איז דזן םאראן. געװןןרםן אויגן בו סװירםקין אין װינקל און געזאגט: — ליב אײך אײער גאסט... שבת מערטשעם װעלן מיר נאסע און שנײאיקע טעג אין באביעניםשע, דער װעג איז קאליע, די טעג זענען קורצע. םארנאכטיקע; אײדער מיבאװײזט אפצזעסן די הײסע גריץ און א קיק צו סין אין אן אײערנעכטיקער, לעמבערגער צײטונג. װ>ןס קומטיאן אהער אויםן דריטן טאג, םאלסיצו די נאכס. אין אקעגנאיבערדיקן הילצערנעם בית-המדרשל צינדט מען אן ליכט אין ששה נרות, די געצײלטע עטלעכע געװעלבלעך, װײט זןפגערוקטע אײנם םינם אנדערן. זענען םארמאכט אויף האלבע טירן, אויף די בוםעטן ברענען גראשיקע ל כטלעך. אין דער צײט קומט קײנער נישט םון די ארומיקע דערפער, ם׳םירט נישט קײן בעלקעם צים סאן. בלויז אמןןל םארבלןןנדזשעס א פויער אין א ברוינעם שעפסן פעלץ, אין לאפששעס אין מיט א םארברענסן, געלעכערטן שטרוי-הוס איבער די ב״אסיקע קודלעס, װי נ$כ■ הענגענדיקע שטיקער טןןרף. ער קויפט נאםט אין א בלעכענער באנקע, דינגט זיך זשעדנע אין מיס םורא נישס אפגענארט צי װערן, קוקס זיך אים מים סעמפן חשד צי ס לאזט זיך דא גןךנישט ארונטערנעסען הינטער דער פןןלע און ער זידלט ײדן, שילט און דרןןט מיט געשלעגן און רציחות: — דא. אין איקראינע הןןט מען די זשידעס געקױלעט, װי די חזרים... צוזאמען מיט די לאכעס... אט װא... באביעניטשע איז ןןפגעשראקן. אמאליקע צײםן, בײ די עםטרײכער, הןןבן ד* געװוינס די גרעםטע נגידים םין דער נאנצער געגנט. ם הןןט דןן. אין באביעניטשע, געםירם בענק, גענוםען גרויסע פרןןצענטער, םארקויםט פויערישע םעלדער אויף ליציסאציע םאד געבןןרגטן בראנפן. צװײ פרעמיםלעד אדװןןקאטן זענען דןן געזעםן, געםירט פרןןצעסן אין םאקי■ טשויװער געריכט. געמאכט קאמבינאציעם. דער גוי הןןט גע• ציטערט םארן ײד, געהויבן דעם היס, באלעבאטיס םין צען םארגעם ערד םלעגן קומען אײנהײצן שבת אין אויװן, י אויב דער אלטער ״זשביקי הןןס זיך גרןןד ןןנגעשיכירט אינם בןןד אין זיך נישט געקענט רירן סון ארט... אבער אין |?דעי מלחמה איז אלץ איבערגעקערט געװןןרן. זינט די .מןןסקאלעס• זענען דןן ארײן, — האס מען נישט אויםגעהערט ראבירן. האלב באביעניסשע איז םארטריבן געװןןרן קײן סיביר אין רוסלאנד, קאזאקן האבן צוגענימען קירהשע טוליפעס אין צירונג, הןןבן אויסגעגרןןבן קאםסנם םון אונטער דער ערד. געשלאגן, געקוילעט, געשטעלט בדלות דןןם גאנצע מקום. דערנןןך הןןבן דןןס אײגעגע געטון די יװנים, װןןס קעגען יעדן (סוף) דער ײד האס חװקדיק געעםנט דןןס מויל, געװאלס׳ אפנים, זןןגן א גלײכװערטל, א מאך געטין מיט דער האנט, װי אײנער זאנט: זןןל ער קומען אויף אנדערע הענס—אװעקגעדרײס זיך און געטין א װײםן שפײ... סװירםקי איז געגאנגען אהײם דורך נאסע לןןנקעם, אויםנעדרײס זיך ציריק אין שטעטל, גע• זען, װי םון אלע םענםטער קוקן אויף אים נײגיריק ײדן אין יארמלקעם און אין װאטאװע שפענצערס, דערשרןןקעגע םײדלעך, באלעבאטישע קינדער, װןןם גײען שבת גןןר מיט חברםעס אין אין די שפעטערע יןןרן טוט םען מיט זײ באין-ברירא .פוילי• שע״ שידוכים״ צום װיסלםטן מאל הןןט אים ןןפנעשטעלט אין גאס ברוך, דער שטעטלשער ציוניםט, חשיבותדיק און פײערלעך דערלאנגט די האנט, א סך מןןל זיך אנםשולדיקט, גערעדט דײטשמעריש ם׳איז געװען א נידעריקער בחור, א ברײסער, א נעליהאריקער מיט איבערבלײבענישן םון קלײנע. געדרײטע פאהלעך. א פאלטןן הןןט ער געםרןןנן א קורצן. אן אויםגע• װאקסענעם ביז םאר די קניען. אויפן קאפ בײ אים איז געזעסן א מין חםידיש־יןןלדישער קאפעלאטש מיט ברײטע ראנדן. ער הןןט זיך נישט אויםגעהערם קלןןגן אױף באביעניטשע, םאר• רעכטנדיק בשעת־מעשה די געגילדטע. זשאװערנדיקע בינןןקלען אויף זײן לאנגער, שוטהװאטער נאז. — אז אלץ םוילס דןן פון פאנאטיזם... דער בעלזער רב םירס דןןס רעדל און ר׳ בײניש, דער דיין, העלםט־צו... נישט קײן לעבן און נישט קײן פראגרעס... םװירםקי סלעגט אװעקגײן פון אים א מידער. א שלעסערי■ קער, איז געזעסן דערנאך לאנג בײ א בוך און געלײענט מיס אן אויםגעהוילסן קאפ פון זארגן, נישט םארשטאנען, װאס דןןרטן איז ןןנגעשריבן. געהאט א געסיל, װי ער װןןלט ערגעץ אין דערםרעמד געװארט אויף א םור... םװירסקי האס אװעקגעשיקט אן אנאנס קײן לעםבערג. זיך דורכגעשריבן םיס אן אלטן באקאנטן פון פרעםיסלע װעגן א פאסטן, װן*ם יענער זןןל אים שאפן אונטער די אויגן. נןןכנעםרעגט זיך בײ שכנים צי זײ װײםן נישם עפעס פון קײן ארבעט... אלץ אײנס װאס, אבי ם׳זןןל זײן אויף״צו לעבן... די סעג זענען געװען קורצע, קאלטע. די מומע האט געהײצט דעם אויװן, ארײנגעברענגם האלץ פון דרויסן און געלײגט צו טרוקענען אונטער די בעסן. דערנןןך הןןט זי זיך גענומען אויםפוצן ם׳לעמפל. אפשנײצן די קנוים. די מוםע האט גערעדט שטילערהײט, דער טאטע זאל נישט הערן, דערצײלם. װאס מענסשן שמועסן, אז דער הײנ• טיקער וױנסער װעט זײן זײער א שארםער... אזעלכע װינטערס טרעםן זיך בלויז אײן םןןל אין אכציק יןןר... בשעת־מעשה הןןט זי נישם אויםגעהערם קרעכצן, דערצײלט מיט יסורים, אז זי לײדם שוין עטלעכע יןןר אויף דער לעבער, עםט נישס גאנצע טעג און הןןס קאפ״װײטיק. אין דער טונקלקײט האט זיך דער טאטע געדרײט אהין און צוריק איבער דער שטוב, געפאפעט זײן םײקעלע, אינדערגיך אפנעפטרט א מנחה, יעדעס םןןל א ברום געטון, װי םון טרוקנקײט אין האלז, אויסגערעדט אין סיטן דאװענען און געסענהט צום װײב, אז זי מאכט ןןן א פײכטקײם אין שטוב... זי װעט נאך ברעננען דערצו, אז ם׳װעס דןן אנהויבן װאקםן א ,גזשיבי אויף די װענט, — װעס מען מעגן אנטלויפן מיטן לעבן.. דערזען דעם זון. הןןס ער זיך ןןנגערופן: