Literarishe bleter · 1928-12-07 · 49 (7.12.1928) · p. Seite 966

49 זא ליסלרורימע נלןסזד 966 צ ו ר י ס ו ר ע ג ס יצחק באעעװיס/װארשע — ם׳איז מיר פאלד אײנגעפאלן... װארט א מינוט, װעל איך אײך גוםירן... כ׳װעל נ$ר ארײנפירן די קןןזע... דער פארשוין איז אװעק אינדערגיך, באלר דוריקגעקוםען, אנגענוםען סװירסקין בײ דער דיאנס, גענוםען דערפײלן םים פחדנותדיקער, דארפישער דוגעלאזםקײט, אז ער אלײן סראכט שוין לאנג װעגן פןןרן קײן ארץ ישראל, הןןם דןןרםן א קוזין און יענער װיל אים שיקן א סערםיפיקאט... דער פארשוין הןןט געמאכט מיט די .גרןןבע הענס, אלעםןןל ןןנגעכאפס סװירסקק, ר׳זאל זיך נישס אויסגליטשן, גערעדס מיט גרןןב־ױנגישער עו• סרוילעכקײט װעגן דעם, אז זינט סראנץ-יןןזעף הןןט נישס צו שאפן. זענען די ״גײעם״ געװארן חוגפהדיק, לןןזן נישם אין דןןרף קײן ײד פאר די אויגן. און ם־קומם־ןןן מ־ם יסורים, ביז מ קריגט גו קױסן אביםל םלאקס, ןןדער חזיר הןןר. *ו אלע ברות איז נישש אויםבוהאלטן םון די ששײערן. אנימלס האם דער עקזעקוטאר בײ זײן מאמען בוגענוםען ס־גאנגע ביםל םחורה אין געװעלבל און די טעכטער האבן זי געםוזם נעםען בו זיך. סװירסקי הןןס געדעפסשעם אין דער בלןןסע, געשפירס, . אז די כחות גײען אים אויס מיט יעדן סרים, אײנגעטוליעס זיך, נישט געװוםם, בי ם־דערגײען אים אזוי ײדישע ברות, אדער די אײגענע אויסגעםוסשעסקײס. דןןס םויל — אן אפגע• װוינטס פון רײד — הןןט איבט גערעדס אפגעהאקטע װערםער, מיס א געםרוירן, פארענדערס קול: — דןןס... כ־װיל זןןגן... אין פאלעםטינע איז אבער ערגער... א םך ערגער... — װןןם הײסס, ס׳איז ערגערז — האט דער יונג נישט פארשטאנען און זיך פלובלינג אפגעשסעלס אינמיסן װעגס, װי סװירסקים רײד זןןלן אים זײן אויםפאלנדיק און דערװעקן א חשד.—אז ם־װיל ארבעטן שװער און ביםערז אז כ׳בן אסילו גרײט בו הונגערן, װי איר זעט מיך א ײדז.. — נו. און קראנק זײן... איר װײםס. גאנץ ארץ־ישראל איז קראנק... משוגע... — הןןט סװירסקי תיכף חרםה געהאס — ם־דארף קענען אויסהאלסן —װען נישם, װעים מען בעברןןכן... דער יונג איז םארשװיגן געװןןרן, געםורםלט, אז ר׳װעס מןןרגן קוםען זיך דורכשמועסן, דערנאננס א גרןןבע, שװערע האנט, הארס, װי בלעך. םװירםקי איז אדורכגעגאנגען דורך א םינסטערן קןןרידןןר, אנגעשסויסן זיך ןןן א קויש, דערהערם א קװןןקען םון אויםגעװעקטע הינער, ארײן אין א קלײן הײםל, װו ם־הןןס געשמעקס מים מיםט און שםאל. אין דער גרויסער שטוב האם געברענט ארײנגערוקט א לעמפל הויך אויםגעהןןנ• גען בײם סאמע פארריססן סופים. ס׳איז דןן געשטאנען א בו■ פעט באלײגט מיס לעדער, םןןװלען, קןןפיטעסן ם׳הןןם זיך געפילס פון םארב און קלײסםער. בײ דער קיך איז געשסאנען א הויך װײבל, בןןרװעס, מיט א װײס סיכל אויפן קןןפ און זי האם געװאשן געפעס. נישס װײס פון םענםסער אין דער סונקלקײס איז געלעגן אין בעט דער טאסע און איז געשלןןםן. םװירםקי איז ארײנגעקוםען שסילערהײט, םים הארבקלאפעניש דערםילט, אז דאס איז םסתםא זײנם א שםיםםוםער. געבליבן שטײן אין דער שװעל אן אויסגעפאסשםער און שולדיקער. ם׳װײבל האם זיך אומגעקוקט, ארויסגענוםען דעם װיעכעםש פון דער שיםל הײם װאסער און זי איז אזש שװארץ געװןןרן (הם*ך) — הײסס עס, איר זענס שוין אין ברײהויז א גאנץ יןןר, עז-הןס ער געפרענס דעם ױנג — אויף א װןןרז — אװדאי. — כי־כי, א שײן ביםל װעס ער זיך דאס דערפרײען, ר׳ גבריאל םרגלית. אז ר׳װעס מעך זעןז אן א שיעור זןןג עך אײךן-ברןןנםן מאכס מען אויך בײ אײךז — דאס נישט. — און אז ם׳װיל טרינקען לחײם, העז איז װאס־זשע טוס מען דאםןןלםז — ם־קויפט. — א, אזוי נארז א שאד: עך םײן בו זןןגן: א שנאפס קומט סײלםאל מער״ בו־נוץ, װי א גלאז ביער, העז װי מײנט אירז נישט״ אײנמןןל הןןס ר׳ גבריאל אײך געםוזט דערבײלן װעגן מיר, אז דער ײד האס םיך ליב סכנת־נםשות... איר װעם עפעם זען א קבלת־פנים!... ער האם נישס פארםאכס דאס םויל אויםן גאנבן װעג, געהוירעט זיך ארױף און ארןןפ, אויסגעזוכט קערנדלעך אין שטרוי און זײ געקײם םיס זײנע געלע בײן, גערימם זיך, אז ר׳איז אמאל געװען א גרויםער נגיד און אז אין יאװעראװ האט םען אים נערוםן משהל חכם... םוױרםקי האם זיך אײעק• געדרײיז םון אים, קוים זיך אײנגעהאלסן אים גישט בו לאכן אין פנ-ס ארײן, אײנגעטוליעט זיך פון קילקײט אין לײב. די רעדער האבן זיך געשניסן שװער אין לײמיקן, םארהארטע• װעםן װעג, געשלעפט זיך בארג ארויף און אראפ, נעסרעסעט און געבויגן זיך אין א *ײם, װי ארויםבוװארםן סון זיך די גאנבע משא. אין ןןװנט האם אױפגעשײנם א װײםע, פרןןסטיקע לבנה. ס־הןןט גענוםען בװיקן אין דער נןןז און אין די אויערן• הינט האבן געבילם פון םארםאכטע. באלעבאטישע הײף, דער בלויער, שײניקעד היםל הןןס זיך געבונדן םיט שטערן, דער■ מאנט אין ערשפע נעכט פון ױםיטוב. ארום זיבן א זײגער איז סװירםקי ארןןפ םון סורל, געגאנגען, װו ם־האט אים גע• װיזן, אויף א לאנגן װעג אויסגעשסעלט אין בײדע זײםן םיס םןןפןןלעס, דיקע, מיט ןןפגעריםענע שטיקער פון דונערן, און מיט הײלן. אין דעם האלב־שטעםל־האלב־דןןרף זענען די הײז• לעך געשטאנען בעריקסע אויף א גרויםן שטח מיט םארזײעטע פלעבעד אינמיסן און מיס ברײסע גדיבער װאסעד, סטאװן — םיט גארנישט ארומגעבויםםע. אין קלײנע סענםטערלעך קרום םארזעבס אין בעװןןרםענע כאםעס, אונטערגעסויערטע מיס שסײנער, האבן רויט און םונקל״ארײנגערוקט געסליעם נאםט• לעםפלעך. א הויכער יונג אין לאנגע שטיװל מים א שפיביקער יאדםלקע אויםן קןןפ הןןס געשלעפט הינםער זיך א װײםע קאזע אויף א שטריק און געשפאנס םיט ברײםע שפרײזן. סװירסקי הןןם עטלעכע םאל אים געםוזט רוסן, ביז ר־הןןט זיך ןןפנע• שטעלס. דערהערט, אז ם־סרעגט זיך בו לײזער םװירסקי — הןןט ער געזןןגט: — בו דעם, װןןם םארקויםס קאםאשןז — נײו ־ ין• — א ביװקעװער, װיז ־ '*• — א, זענם איר דןןס, װןןם קומט סון פאלעסטינע, העז