Literarishe bleter · 1928-11-30 · 48 (30.11.1928) · p. Seite 951

951 ליסזװרי•? נליםער 48 זא דורכגעניםען פיט סיפער פשםות (שיל אץ קיזם־- אלםע הײזער, * יאריד). אין פיגקם װי זײן פינזל, איז אויך אזוי זיכער זײן גײכן• שסיסס. זײנע עײכעניננען זענען ש־וינגסיל אין קןןרעקס. עיקרדיק אין שארף. זײ דערמןנען דאס נעםסע, װאס איז עאשאפן נעװארן אויף דעם נענים. װעס נאך זיכער װאנדערן דער ױננער זלמן לאנדוי אינער די םארשײרענע װענן אין איםװענן סין דער םאדערנער קינסט, אנער ער װעס תסיד קיםען עי זײן אײגענעם סארחלוםםן איך, עי זײן אײגן־סאנסאםסיש װעלםל, װאם איז שסענדיק אײנגעהילם אין ראױקי. נאים-קאלירנדיקן סארנן־נעפל. די דײטשע ״יד־־יטערארישע װעלט״ װעגן אפאטאשוס ,איז פוילישע װעלדער״ אין בערלינער .װעלם־סארלאנ־ איז ד# נישם־לאנג דערשי- נזן י. אפאםאשים .אין פוילישע װעלדער׳ אין א דײסשער אינער זענונג. אין .ליטערארישע װעלם־ איז אפנעדרוקס אז אפהאנד• לוננ, סון װאנען םיר נרעננען אײניקע אויםנונן: .א קילםור־היםסארישז דערנײלונג, װאס שסעלט אונז םאר דאס פוילישע ײדנסים פון גאר אן איםנאקאנסער זײס. װער האס דען געװוםס, אז די ײדי. װעיכע ם׳האס זיך אופעטום סארגע שסעםל אלם שװאכע, םיס אויםנעקרוםסע רוקנם, נישם זעלנםט־ שסענדיקע אין אינםערדרוקסע, תעיכע זענען אן אניעקם סין שפאם םאר יעדן פויער, — זענען נאך אין סאריקן יארהונדערס געװעזן דורכיויס שסארק און אורװיקםיק. קאפישל נאך קאפיםל אנםשסייען נײע בילדער, ס׳דערשײ-, נען געשסאלםן, װאם שנײדן זיך ארוים שטארק און נײ. ס׳בא- װײזם זיך אן איבערראשנדיקער קלאסן גײםט, װאס בי׳לסשסרענג סינאנדער די םאביאלע שיכסן; די באבױננ בװישן ײדנםים און דעם פוילישן סאלק. סארן פוילישן, רײכן פריץ, דעם גוםבאדנער, איז דער ײד נאר א פויער, דאגעגן סארן פוילישן פויער איז דער ײד א .פאן*, אנער אין ארתן שםײס ער בװישן דלם ערשסן און בװײסן. די אײנסלוסן סונם פוילישן לעבן אויםן ײדנסום זע- נען אױי ראדײדנד, אז נעבן דער שםרעננסטער ארםאדאקסיע, באםערקם זיך אן אםימילאביע אץ *לע נױאנסירונגען: סונם פא־ ליכישן ביז בום רעליגיעזן, ביז בו סאיברודערונג םים די פא- ליאקן אין אויסשטאנד קענן די רוםן. גלײכנײםיק װערט אנםװיקלט אין בוך די שםארקסםע אינערלעכע ײדישע באװעגינג םינם סארנאנגענעם יארהינדערס: דער חםידײם, אן אירשפריננלעך, נעזונםע, שװונגס לע רעליגיעזע קראםס, צוס םוף אבער — נאר א פ םסע םארם, װאס װערס פארענדערס אין םיםסיק און אבערגלױבן. םוסין, םײ קאקאשקא און סײ םאסים האבן אים נישט איבערגע• לאזם אוםנארירם. ער װאנדערט נאך װי א ױננער זיכער, אבער ער װעס זיכער געפינען זײן װעג סון אן אויםנעשפראכענעם םא־ דערנעם קינםסלער. שוין איבט באהערשם ער זײן פאליםרע םיס א זעלסענעד געשיקסקײס. זײן פינזל לויפס פרײ. ער סארארבעס נישם די סארבן. ער לאזם איבער נולסע סיםנים פון יעדן קאלירן־שםיר. יעדער סארבן םלעק לאזס דײםלעך זען די סיפנים םין דער אופ- זל*; י*נד1י *ײן זרע-זי י' רויקער סרײד, אדער סרײדיקער אומרו, םיס װעלכער דער קינסכ- לער איז געװען אנגעשםעקס בשעת דער ארנעס (קאפ סון א ױננ םײרל, רוענדיקע םײדל). זײנע באזונדערע, םארשײרנארטיקע םאיבן-ליניעם גיסי זיך בונויף אין אזא ה׳זיסאנישער, םאלערישער קאלירן-שסיל, װאם דערבײלם םון אינערלעכן אויסברױז איו נשםה■ דיקער התפעלות. ם׳איז די סעםפעיאםענםסולע התלהבות סץ א פאעם און סרויםער,סון אן אײביק שײנקײס דורשםיקן. אםאל בארויקס זיך דעפ קינםטלערם נעמים. םיס פילדע, װײכז אױגן קיקס ער אויף גאזם װעלם, דעמאלס װענדם ער זיך בו די הײםישע, שםעםלדיקע אידיליעם. ליגם אזא נחתדיקע שלװה אויף זײנע םארק-סבענעס, שול־בילרער און פײואזשן. םארםאנן אסשר זײנע שםעזל-בילדער נישס די באםליגלםע סאנסאסםיק סין א שאגאלן; זענעז זײנע גאסן סײזאזשן נישט דער- גאננען נו דער נליקלעכער קינרישקײם סון אן אוםרילאן, קרײזלט אנער אזא בארם-סאדקלערםער היםל אינער זײ. זיננען זײנע קאלירן און םאיק-נרופעס י אזא אײדל, שסיל געזאננ. זענען זײ ר־>ו ~>.ו^ו_<־ור;ו<^(ו~אר־ו,1־ור( ר וו־*ו.*~ו_ו־ד-(-\ו •־־ ו.ר/ - ־ ■* ~ן■ ו ■ן ײ •■* ~ * י ■ ײ - ■ ■ ײ ל. מלאך — ,הערצער צר פארקו־יפן״ (איבערגום) אין װארשעװער,םקאלא״• < ׳ילז - 'ןתנ;ן) ב*ר5 ת׳ף (וור יעוזרםיס גענײננ• םועניעי •*ר יי ,ייטעראריעי ניעסער־ ם. # ר י ד פ * ן ר״ר סיימי* (רײ*יף ז*סי*װיקי)