Literarishe bleter · 1928-11-30 · 48 (30.11.1928) · p. Seite 948

48 (׳!וזװויוו ולוסזו 948 לזןפן םון אײן װאסןן צום אנדערן, געלאדן סחורות, גנבהיש עפעם צוזאםען געשמועםס און געםודעט זיך מיט א הויכן, לאנג״קעפיקן, ליסן גוי אין א פריצישער בורקע ביז גו דער ערד און מיט א הארם קאפעלושל אין דער האנט. א חברה ײרישע סקויטן אין בלוזעם פון גרינער, ןןפגעבליאקעװעטער לײװנט, אין קורבע הײזעלעך, אז םיה$ס ארויםגעזען שםיקער הןןדיקע לידקעס, און^סיס לאנגע שסעקנס אין די הענס, הןבן דא געװארט אויף א באן, זיך אויסגעשטעלס, געקוקט םאי זיך מיט מןןגערע, טעמפע, באװאקםענע פנימער, געזונגען אויף פויליש לידער לבבור ארץ־ישראל און יהורה, געטופעט מיס די סים. םװירםקי הןןם פארבויגן די ברעמען, געשעמם זיך זײ בו קוקן אין די פנימער, זיכער געװען, אז די דאזיקע רײכע זינדלעך װעלן פריער בי שפעטער עפענען געשעסטן אין לעמבערג און פארן אויף בױניםטישע קןןנגרעסן, כרי ןןפבו• טרעטן אין װארעם־בעדער, געפילט מים שרעק און בושה, אז אײגנטלעך גײס אים מער קײן שום זאך נישט ןןן און אז ס׳איז אים קײן שום נםקא-םינא נישט, בי דער פלל׳ישראל װעם זיך אויםשמדן, ןןדער בלײבן זיגן אזײ װי הײנט, קויםן שקלים און לעבן מיט דער אײנרעדעניש, אז זײ האבן אן אײגן לאנר... אין א טײ־הויז אקעגנאיבער דער םטאגיע איז געשטאנען א נירעריקער, ברײםער ײר אין א מין רבנישן םאמעסענעם קאפעלאטש, אין א ריפסענעם׳ שײן־ײדישן שלןןס־ רןןק און מיט א ברײטער, שװארץ־ברוינלעכער. װאלדיק• קאלטאנעװאטער בארד אין די סאמע בוימלדיקע אויגן ארײן, װארעם־נעבלישסשעטע פון .פרױן׳, איבערגעדעקט מיט בערשםל־ דיקע ברעםען. דער ײר האס קןןמאנדעװעט םיט אלע זײנע זין און שנירן, גוגעיןןגט, מ׳זזןל װןןם־גיכער דערלאנגען די געסט דזןס זײעריקע, מים דער לינקער האנט סארשריבן אין א בוך, געטױשט דןןלארן, געכאפט אלעמ$ל א קוק אויםן גאלדענעם זײגער אין אטלעסענעם װעםםל, אויםגעשטעקם אין אײלעניש אן אויער םאר א הײםישן סענםש, כדי עפעם גו הערן אין דערשטיל. געשמועםט חסידות מיט א רבילע, װןם איז געשטאנען בײם בופעם אין זײן אלטן זײרענעם איבערגיער און אין װײםלעכע, נעריםענע שסיװל און גערויכערט א ביליקן פאפיערןןם... דערהערט סון םװירםקין, אז ער זוכס א סור קײן באביעניטשע — הןןט ער כאפנריק גענוםן דזשאםדזשען דורך די װןןנםן: — עבן, ענן, גרןןד הײנט איז דןן א באביעניםשער םורן לויף, װײל זי גײט אװעקו דןןרטןן םװירםקי האט דעריןןגט א םור מיט לײדיקע םעםלעך סון ביר נוגעשפאנט נו גװײ שײנע, נגירישע שװארגע פערד, אזעלכע װי ס׳זענען נןןר םאראן אין גיטער בײ פריגים. אנירעריקער ױנג אין ש׳ך מיט שסולפן און מיט באקן■ בערדלעך האט זיך געפןןרעט בײ די לײנן, געקײט עפעם אויף דער לינקער באק. אויגן הןןם ער געהאס קלײנע, װײט ןןפגערוקסע, װײסלעך־אויםגערונענע, א נעזל — א קלײנם, א פלא■ סשיקס. נעבן אים אויף די קןןזלעם איז געןעםן א קלײן לןןם ײדל מיט א געל בערדל און מיט לוםםיקע, נארישעװאםע, בלױע אויגן. דער טוכענער קאפעלױש זײנער איז געװען נא• װאקםן סיט שיפן בלןןטע, וױ די היסטן םון אםארלןןזםער קו, דןןס ןןפגעחומלםע קירהשע סולופל איז געװען םארסאדגעס ביז ארויף, דער קענענער קןןלנער-אויפשסעלט םים הײטערער גרײטקײט, די ארבל - אײנער אין גװײםן. נעבן אים איז געלעגן א קולע אויסנעבעס מים פלױש. דער ײר האם קײן י ' אײן רגע נישט אױםגעהערס רעדן און נושםײכלען מיס הנאה און שוסהװאםער תענוג: (הםשך קוםט) עם אים?.״ דער םעטער איז אויםגעשטאנען. אפגעװישס דעם שװײס םיס דער פאלע און א זןןג געטון, װי גו די װענט: — יםוריםז — דערויף זענען סיר דאך אראפגעשיקט גע• װןןרן... יסורים דארף םען קענען םארשטײן... ער הןןט זיך גענומען פארקען בײם אײזעונעם בעטל, עם אױםגעשטעלט, נישם געלןןזט םיזןןל אים העלפן, אנגעלײגט דןןרסן שטרוי און אפלאכסע, זארגעװדיק געסאפט ני ס׳װעס זײן װײך, אװעק אין קאמער און געברענגט א פול ניכל הײ, געסון אלץ נישס־געאײלם, טרעטנדיק כםעס אויף די נעגל. דערנאך האט ער געװאשן די הענט, געלײענט קריאת־שמע שטײענדיק א גוגעקלעפםער נו דער װאנט, נישט גערירט זיך םון ןןרס. אויסגעזען פון דערװײםנם װי א פעקל מלבושים אויםגעהאנגען אױף א הענגער. םװירסקי האט זיך שטילערהײס געלײגס אין בעם ארײן, פארםאכט די אויגן, פון גרוים מיד• קײט נישס געקענט אײנשלאפן, געהערט דןןס גרילנן פון גרילן און דןןס כסדרדיקע קראנן םון מײז הינטער דער פאדלןןגע. אין א שטאל אין יענער זײט שסוב הוןט געםאפעם א קו, געריבן די הערנער אין דער װאנט און גע• םרוקעט פארבענקט און אויסגענױגן. דער פעטער הןןט אוים• געסון די שטיװל, א הןןרך געטון נו סװירסקין, נוגעשטעלט א לײטערל נום פיעקעליק און ארויסגעקיאכן: פארשװונדן נע• װןןרן גװישן די שמאסעס שטיל און םארזיכטיק, װי ער װןןלט זיך סאר עמענן באהאלטן. דןןם לענטע םןןל הןןט מען נע■ הערס זײן קדעכץ םון דער פיגססערער פארטיפסקײס: — אי־אי, טאטע — אי־איז... 111 סװירסקי הןןט ןןנגעלײגט װעג, כרי נישט אדורכגופןןרן דורך ניװקעװ. בשום אוםן נישם געװןןלם זען זיך מיט די אמןן־ ליקע חברים. איז םארםןןרן מים דער באן קײן ראװא-רוסקא און דןןרט געדארםט ןןפװארטן א פורל קײן באביעניטשע. דער סאג איז געװען א קאלטער, אויף שינדל-דעכער איז געלעגן א װײםער, שיםלדיקער םרןןסט, טעלענראף־דראטן הוןבן גע• גלאננט אײזיק און ם׳הןןבן אויף זײ ארומגעהיפקעט קלײנע, שװארנע פײגעלעך, הוננעריקע און דערשראקענע םארן װינטער. קאלוזשעס אויף שװארנלעכע לןןנקעם הןןבן זיך םארגויגן דין מים אײז, װינטםילן הןןבן זיך געדרײט אינדערגיך< שסורםי• שער און דורשםיקער װי אלעםןןל זענען געלאםן טונקעלע טײכן אונסער אײזערנע בריקןז סון הינטער רויכיקע, האלב• נעגאנגענע װןןלקנס הןןט ארויםגעקוקט א קלײנע, נעגןןסענע זון, װי אפגעשפיגלט אין םוטנע װאםער... םװירםקי איז גע■ פןןרן םון םאדסןןנ ביז םיסןןג־נײט, נוגעקוקט םון דער האלב• פארהויכטער שויב נום לוםטיקן, םארפלאנטערטן םאנץ םון ױנגע םןןסנע־װעלדער, נו ברײטע, גרױע פלײנען, באזענט שיטער מים קוםסעס אויף םײלן-װײס, געזען, װי דערפער בײגן זיך אויס אין א בויגן, גלײכן זיך אוים און רוקן זיך נוריק דערשטוינטע, מקנא געװען אויף רי נעאקערטע, שװארנערדיקע םעלדער און בהםות, װןןס הןןבן זיך געפאשעם און געגריזשעט תמעװאטע די װײםע, לענטע װןןרנלען פון גרעזער. אין ראװע זענען געשטאנען אין דער ברײס םון טןןר א סך עלעגאנםע, עםםרײכישע נוגן גרײםע ןןפנוםארן. אויםן פעראן האבן זיך געדרײט גאליניאנער תקיםישע װײבער םיס ברײטע היסן אויף די שװערע שײטלעך, בײכיקע, בכבודיקע ײדענעם, מיט פולע, נןןכהענגענדיקע גוידערם און מיט כיטרע, בײזע פנימער, גרײ■ טע נו םןןגען רעכט און זיך נו בײזערןו יונגעלײםלעך אין שפיניקע קאפעלאטשלעך, סלינקע, אין געהאקטע קאפןןטעם מיט לאננע, דינע יאהלעך און אױםגעניפסע בערדלעך, זענען גע•