Literarishe bleter · 1928-11-30 · 48 (30.11.1928) · p. Seite 946

48 וא ייסורןרינן נ י י ס י ר 946 צ ר ר י ה ר ו ע ג ס װיס/װארשע םװירסקין אין דער פלײגע און שרײט: — דו אײנער. רײװיץו אראפ! אין טונקעלן דרויםן בלןןזס א הארבער װינם. אין נירע• ריקן. םארקאעטשעטן װאקזאל זענען די װענט דיקע, װײס־נע• קאלכטע און פוםטע. עסלעכע אוקרײנער .יװנים׳ א־ן װײסע זשיפ־בעם, אין היטלען בו םיר םראלנן אין יעדן עק און אין כאדאקעס זיגן אויף גרויםע זעק תבואה, רױכערן מאכןןרקע פון קלײנע סײקעלעך, קראבן די פעפערדיקע, םארםאבאקםע בערדלעך. זײ שנײרן אלע בשותפות דיקע שטיקער סון א־ין גרויםן קעז, בײסן-בו קעלבאס און םארטריגקען םיס שנאפס פון א גרויסער, גרינלעכער שפירטוס־פלאש. בװישן די מאנס־ בילן דבס א סארריססע באבע אין א געלער פאטשײלע איבערן קאפ און םיט א גרויםן קויש בוגעבונרן בו די פלײבעם און א־בערגעבויגן מיש א שםוביק לײנען םוך. א־ר פנים איז אלם, געקנײטשם, סון אפענעם םויל קוקן א־וים דרײ לאננע, םאר־ זשאװערסע בײן. זי דערבײלם עפעם םאד אלע, שםײכלם׳בו חניפהדיק אין אלע זײטן, כאפט יעדער מןןל א שליק. דןןס קלײר איז בײ איר פארהויבן ביז בו די קניען און סישטארן ארוים א פאר גרןןבע, בןןרװיסע םיס, סארשםירסע, מיט ברײםע הוןריקע לידקעס. אז זי דערזעס סװירסקין, — גיט זי אויף אים א װײז מיט א פינגער סול מיט חוזק און הינםישן חשק געפעלן בו װערן: — אט איז א טײװל... בײ דער םיר... א קלײן גויעבל מים א ריזיקן שעפסענעם הום אויפן קאפ שסײם או־ף. זײנע שכורע, גרינלעכע אוינן זענען םוטנע• כעסיק, קוקן בו םװירסקין פינטלענדיק, גרײסע בום געשלעג... סװירםקי גײם בוריק ארויס, קוקם-אױם א בעל-ענלה, װןןס םארט קײן קוםשםןןװ. אן אלםער פוילישער ױיער מיס א װײס• געשוירן בערדל, אין א האלב-פארברענםן שטרויענעם קאפע• לױש מיס ברײטע ראנדן, גײם אדורך מים א שטעקן אין דער האנט און אין א לעדערנעם פעלץ. ער שןןקלם בו דעם קןןפ, םאררויכערט א סאפיראס. דערהערט׳ אז יענע םרענט זיך קײן קוטשמןןװ — רוםט ער זיך אן: -װסטײטש, איך גײ דןןך אהין...*בו װעםען דארפםסוז - — בו מענדל סקאטש... — אנו, קום םיט םיר... זײן פןןטער, דער געשטןןי־בע• נער — א ״קום׳ איז ער געװען און א מענטש א באגלויבטער... א אכט װיערםםלעך אינגאנבן... דער גוי הןןס עפעם ןןננעהויבן מורםלען בו זיך אלײן. אנטשװיגן געװארן און מער אזוי נישס אויםגערעדט קײן װןןרט ביזן סוף: געגאנגען פןןדוים אין זײנע יןןכסענע, ברײטע שםיװל. געבויגן זיך פאר יערער הילבערנעם בלם, בװײ םןןל זיך גע• שטעלט מתפלל זײן בײ א ,קאפליבע׳ און אנידערגעקניס... סװירםקי איז נןןכנעגאנגען פון הינסן אויף א שמןןלע םטעזש• קע בװישן ברײסע, בערגיקע פעלדער, נאס געװען פון דאסע. שסיל און ןןנגעלענט זענען געלעגן די נידריק־הויערנדיקע װןןלקנס איבער דער חשכותדיקער ערר, בלױז אין םערב הןס זיך געזען א פאס היםל, רןןז און פארסןןגיק־רויםלעך, װי א פרימןןרגן פון א װײסער, ליכסיקער מדינה... א־ן א דןןרף האבן געבילט הינס און ם־הןןבן געהירזשעט געפענסעטע םערד, װאם נעכטיקן נןןכן שניט אינדרויסן... קײן קוםשםאװ זענען זײ ןןגעקופען ארום אײנס אזײגער. אין דעי םינססערניש הןןס י צ ח ק ב א ש ע 11 (המיך) זוניקע סעג, קאלטע, חשװנדיק העלע. םון בײמער סאלן בלעטער מיט שארלאך־רויסע, ברױן־האריקע פלעקן, װי א מין אויםגעשיטער ברעתו אויף בענק אין אסװאבקער שמאלע, קור• ארםיש פארפובשע געםלעך זיבן או־סגעזעבט אייטע, אמאליקע נגידים מיס האלב-אויסגעקראכענע, געל׳ױי־םע בערדלעך. מיס בלויע נעז, אין סאררוקטע. שטײפע קאפעלױשלעך איבער די םארשװיבטע שםערנס און אין געםלעקםע, געהאקםע קאפאםעס מים אויסגעפעבטע זײרענע לאבן. נאכן זוםער קומם בוריק דער הוסט און דןןס דישען א־ן דער ברוסט, מ־שפײט אין בלויע, פײכטע פאסשײלעס און מיקוקט אויף בלוטיקע, רןןזע קןןלירן אין דעד ליחה. פאנאנדערגעשפדי־סע פונק־נײע בײ• טונגען ביטערן אין שלאםע הענט, בלןןזן זיך ןןן בײכיק םונם לויםנדיקן װינם, סליען אװעק שסיםעריש מיט א קנאקן און בלײבן הענגען אינדערהויך אויף סןןםנישע בװײגן. אלע רײר און סעשױת פון אם^ליקן רוסלאנד און פון װינער פראסע• סארן :ענען שוין לאנג אויםגערעדט און איבערנעקײט געװןןרן. די טעג זענען נאך גענוג לאנג און די װײזערס אויף די גןןל• דענע זײגערס, איבערבלײבענישן פון אמןןליקע גוטע בײטן. שסײען כשעס אויף אײן ןןרט. א גרויםער, געלער הונט גײט אדורך פאםעלעך, קוקס אויף דעם אויסגעזעבטן עולם מיט מרה־שחורהדיק סארבעלמעטע אויגן, איז זיך םײשב, בי סיאיז כראי בו טון א ביל און ער שאקלט םיטן האריקן װײדל מעשה תקיף, װעלכן סילוינם אםילו נישט ןןנבוהויבן םיט אזעל• כע פחרנים. אן ןןפגעריסענער ביגײנער אין לאקירטע שטיװל, םים א שװארבער, ברײםער כאיד און מיט א גרויםער קודלע הןןר פון הינסן, טרןןגט אױםן אקסל בװײ פאנען, סרונקט אלע• מןןל אנאדינע סון א קלײן םלעשל, װאם שסעקס בײ א־ם אין קעשענע און רוםט מביהלדיק, סתם אין דער װעלט ארײן: — ראנדןןלעז רןןנדןןלעז סװירםקי גײט בום װןןקזאל מיט א קלײן זעקל אויםן אויסן אקסל. אין םשך סון בװײ װןןכן האם ער דןן ארומגע• סראגן קוישן םיט קוילן און האלץ בו בעלי׳הבתים, אין דער פרײער בײט געשלעפס פעקלעך םון פאסאזשירן, באקוםען גע• שלאגן םון די סרעגערס, די שקביס. דער יונג האט סיט די אײגענע םינגער אויסגעארבעט אויף הובאות קײן רײװיץ. פון דןןרטן איז נישס ח״ם קײן קוטשםןןװ בום פעסער שמואל. ער םרןןנם אויף זיך א נײ, בלוי העמד. טרעט פאמעלעך און נישס־געאײלס, םײםט-בו א חלוביש לידל, װארט הארס סאמע בײ די שיגעס אן אויםגעגלײכטער, װי א זעלנער. אין בוג גײם עד ארײן ערשס נאך דעם דדיטן םײף.דער װאגןןן םערטע קלאם איז לײדיק. די פןןדלןןגע איז באשיט םיס זעגעכץ. א גאנבן םאג גיסט א רעגן, דער הןן• ריק־געלבלעכער היםל הענגס נידריק בײ דער פלאכער ערד, װארפס א גרעלע װאםערדיקע שײן. סװירסקי לינס אן אוים• געבויגענער אינדערהויך אויף דער שטריקענער שאטקע, דרימלט װאך און םיטן רוקן ארויף, שנןןרכט שװער. זײנע אנטבלויזטע הןןריקע םיס האלםן זיך שםײף אין דער לוםט, זענען בלוילעך פון קעלט, װי טויס. פארנאכם װערם פול דער װאגאן פון ײרן. אינדרויםן שטײס א רעגנבויגן, םירינען אײנביקע טרןןפנס, גראבע, ליכטיקע. א ױנגערםאנסשיק אין שװארבלעכע ברילן הײבט אויף זײן דין, אײזערן שסעקעלע, שםןןרקעט דערםיט