Literarishe bleter · 1928-11-30 · 48 (30.11.1928) · p. Seite 943

ייפערזר•** וי;סןו 48 ןא 943 מ י כ א ע ל־־י־ ם,. (שטריכן <ץ א כאראקטעריססי?) (9? נחמן מײזיל/װארשע אםות םון קיך. אן ענגער גימער, קארגע רײד, װײניק האנדלינג. דערװײל דער םײססערישער שטןןף-די נײרע הענס, די אויגן, דןןם מויל. און א טעננל, װןןם װערט אינמיטן איבעד־ געריסן. ןןבער שוין אץ דעם געשטאלם— ארױסקוק אין װײטע מײסטערישע הויכן, ןןנזוןג אויף גרויםע ■ןןסענציעלע קינססלערישע סעגלעכקײטן. מ נ ח ם מ ענ ד ל.—נײער סארנעם. פאנאנדערגעפראלםע װענס. אויםנרויזנדיקע םרײהײט. דער פןןדן נריס אונםער די םים. עס סדאגס אין דער ליםטן תנועות האװאיעס אויסגע• כןןװעט דורך דורות לוסם-לעבן. געװאלטיקע ענערגיע, װןןס סליסס, שסרןןסט און רײםט־אויף. אין מיכןןעלס סרןןגט זיך םיט זײן אימפעם און קען זיך גןןרנישט ןןנזעטיקן מיט דעם לויםן, יןןנן, םליען. ער יןןגם־אריבער שלום־עליכםס םנחם• מענדל, ער קניפט און םארקניפט. דרײס אין םארדרײס. אין ס׳איז אים אלץ װײניק. ער איז אויף א הויכן טירעם, אין ם׳װילט זיך אים םיס זײנע פאלעס אװעקלןןזן זיך אין רוים. אין װײסקײסן. אין ןןס כאפט ער זיך אויף —אן ןןרעמע װירקלעכ• קײם. קבמות, ליםט־געשעשטן, קלןןג אין פלןןג. װאך, װןןכע• דיקײס, שײנע־שײנרל, װןןס דארף א פאר קארבן, די שװיגער, װאס איז א מב־ן אויף אים. אױסניכםערינג פיז א װײסערדי־ קער פארשיבורונג. אויםשטראלונג בעתן םאנטאזירן, םרוימען. און דערשלןןגנקײט, כלו פל הקציםדיקײס בעתן םרעטן אויף הארבער־הארםער װןןר. שיםעלע םןויןן ק ע ר. — א גרויס, ןןריגינעל מײסטער־װערק סונם ןןגהויב ביזן סוף, מיס אזוי פיל איבערגאנגען אין ענדערונגען. א רירעװריקער סוביה. עפעס א געמיש םין מנחם םענרל אין םוביה. אוםגעריכסע מע־ סאמןןרפאזע. סין א קבבן, א דלםן, אן ,עמך׳־םענטש — ביז .הויכער אריםטןןקרא־ טיעי. ברײסער רוים. סביבה, מענטשן. א געראנגל פין זײן .איך״ מיס סרעמדער אט־ מאסםער. חוזק. ןןנשטעל אין עדנסס. בארנ אדייף אין בארג־ארןןפ. ןןן א שיעיר נױ־ אנסן םין אײן גאנבער שפיל. שטריכן־װעלן, װןןם לויםן־ןןם און קימען זיך װידער בונויף אין איס. ער איז דןן א װיל• דער פזרן, װארסם אויף רעכטם אין אויף לינקם םון זײנע םײםטערישע אוגרות אין םארבלײבט אלץ ער. שטעקט ןןן אלעמען םיט זײן טרויער, צװײםל, שט^לץ־ (ס״דעיםם .םם״ח נניפ־ז ה׳זײפי־) מיכןןעלם איז דער הויפט ארטיםס אץ מאסקװער ײדישן םלוכה םעאטער. ־ אבער נישט אר־ סיםם אין נישס שוישםילער אין אויך נישם קןןמעוילונט (װי ער אלײן האט ליב זיך און זײנע םיטשפילער ןןנרופן) זענען גיגעפאסטע באב״כענינגען םאר אים. ער איז קינםט־ לער, ד־כטער, שע־ םער. נישט ער שפילם, נישס ער ם־רס אויף רןןלן. נאר ער שאםס, דיכטעס. די אננעבײכנסע רןןלע אין דער פיעטע איז אײנם. אין מיכןןעלם אין דער ראלע איז עפעם אנדערש, ג ןן ר אנדערשס. אויף װעמען איז ענלעך מיכןןעלם אין זײן שפילןז װעםען דערסאנט ערז װער זענען זײנע םןןרגײערז אוםמעגלעך בו זאגן. ער איז דער חד־בדרא. עד איז אנהויב. ער איז םיכןןעלס. איך קען בלויז זײנע םינף מײםטער־װערק (װידעראסןןל נישט ר ןן ל ן, נןןר װ ע ר ק ז): רי א ל ט ע ר (שלום־עליכמס .םזל טוב*), שימעלע סןןראקער (שלום עליכמס ,ססס,200*), מנחםימענדל (שלום * עליכם ם־לם ,ײדישע גליקז*). ד ע ר ב ד ח ן (פיגם .בײנאכט אויםן אלטן םארק*) און פ נ י מ י ן (מענדעלעס ,סםעות בניםין השלישי*׳. די אי־ בעריקע איז מיר, לײדער, נישט אויסנעקומען צי זען. ןןבער שוק די אנגערוםענע םינף װערק זענען םין א נןןר־גרויםן אײגנארםיקן ק־נססלער־מ״סטער. א ל ע ןןריגינעלע, םארגאנצטע, םארשטײססע, און יעדע אײנע אויף איר שטײגער און אין איר כאראקטער. א ל ע םים דעם באזונדערן םיכןןעלם• שסעמפל, אין י ע ד ע א ײ נ ע םיט אירע ספעציעלע אײגנ• שאפסן און שסריכן. אין סין אײן װערק צום צװײםן — װאנד• לונגדן. גילגולים אין מדרגות. נישט אויםנװײניקםטע. נןןר אינעװײניקסטע איב;רװאנדליננען. געװאקסן אין זיך דערהויבן ציזאמען מיטן געשאפענעם װערק. דערהויבן נשםהדיק. נשםה, װאם זיננט ארוים םין אים, םאנצט ארוים סין א־ם (די העכסטע םדרגה אין זײן שאםן א־ז טאקע דןןס טאנצן, םונאינעװײנ־ק• ארוים טאנצןז). און אז סאנגן, ײדן, זןןל טאקע זײן געטאנצם. ז״נע קינםטלערישע װערק: ר־ א ל ט ע ר. — דער ערשטער ארויסםןןר. א םײן גע• שטאלט. ק$נצענסרירט נןןך אין זיך. םיליגראן ארבעס. געםןןסטן׳געװויגענע באװעגונגען און רײד. הויבן זיך ןןן אין ענדיקן זיך אדום אים, אין אים. דער קרײז — דערװײל ד־ ס י נ ן ז י ם