Literarishe bleter · 1928-11-23 · 47 (23.11.1928) · p. Seite 931

931 ליטערארישע בלעטער 47 זא א פאטאלער סארלוסט פאר אונזער ליסעראטור, װאכ די קא• פיטאליםסישע אמעריקע, — די סילאזאםיע םון עגזןיזם און פון אינדיװידואליםטישער גיריקײט, - האבן אװעקגערויבס די נשמה םון דעם מענטשן םיט זײנע אלע דערהויבענע נאגאבונגעןז ער איז דאך אזוי קיןןר נעװען אדורכגעדרונגען מיט דער שטרע• בונג נו םאגיאלן ױשי און אײניקײט — װי װײט קלןןר. זןל ער אלײן זאנן, מיט זײנע אייגענע װערטער, װאס ער הןןס געשריבן איבער סדאנן םון עסיק: .דער יעניקער, װעלכער האט דורך זײן סארנונסט זיך באהעסס סיסן עװאנגעלױם םון דינען, ױעט דינען דעם אמת אזוי לאנג, ביז ער װעס םארטויבן די ליגנער אין װעט סון זײ םאכן נניעותדיקע מײלער, ער װעט דאס גוטס אזוי לאנג דינען, ביז די ברוטאליטעט װעס םארשױינדן, ער װעם דאם שײנקײט דינען. בױ אלץ װאס םיאיז מיאוס, װעט אפגעװישט װערן. און דער, װןןם איז שטארק, װעט דינען די שװאכע, בכדי זײ זאלן קענען שטארק װערן. ער װעט װידמען זײן קראםט נישם אױף בו דערנידעריקן זײנע ארוםיקע -שװאכעדע סון אים—נזןר אום בו שאםן פאר זײ רי מעגלעכקײס צו װערן אלײן מענסשן — אנששאט עו סארװאנדלען זיך אין קגעכט אדער בהמות׳. דער אויסבונ איז גענומען סון דעם .הײליקן בוך םון דער מענטשהײט*, װי מיהאט אים אין לאניאן אנגערוםן. אזוינע װערטער גױאמען מיס די גיסאטן פאר װעלכע זײ האבן גע• דינס אלם גרונד. מאכן טײער זײן אנדענקן און װעלן אים אפהיםן אזוי לאנג, ביז םיװעס נאר עטװאם אפגעהיט װערן םון דער אםעריקאנער ליסעראטור. דאס בעםסע, װאס כ־קען *וגעבן גום דןןזיקן קאפיסל, איז אסשר דער פאל פון םײן פערזענלעכן חוב בנוגע אים — דאס גרעסםע, װאס א שרײבער קען שולריק זײן א גװײטן. — דאן. װען ער איז געװען בײם שפיץ פין זײן רום אין איך נאך אימבאקאנט. האב איך אים גיגעשיקט די קארעקטע םון ״16ז}חח3 םיט דער דעדקלערונג, אז כהאב נישט גע• קענט קריגן קײן סארלעגער און אז כיװאלט װעלן קריגן געלט, בכדי דאם בוך אלײן גו םארעםנטלעכן. עס םעלט נישט קײן קנאה אין דער ליטערארישער װעלטז גװישן די, װעלכע דעראבערן זײערע לאיבער-קרענץ פארן פרײז םון פארביםענעם קאמף. געםינען זיך אזוינע, װעלכע זענען לח״וטין נישט אוים• געלײגט גו שאפן זיך קאנקירענטן. נןןר דזשעק הןןם גו די דזןזיקע נישט געהערס. ער הןןט מיר אנגעשריבן א בריװ װעגן מײן בוך. ער הזןט עס אויםנעפאםם, װי .דןןס הײזל פון סעטער סאם סון באגאלםער קנעכששאפש׳. אויסזאמלענדיק די סאגיאליםטישע באװעגונג גי־הילף, װי דורך א הילכיקן טרומפײס. אויב דאס ביך האט זיך פארשפרײש איבער דער גאנןיער װעלט, איז עם א דאנק רזשעק לןןנדאנען, װעלכער הזןט אים געגעבן דעם ערששן שטויםז איך בין נאי אײנער נװישן םערניק שרײבעד, װעלכע קענען דערגײלן דעם זעלבן סאל פין ברײםהארגיקער אין באלדיקער שטיגע. יי׳ דוד קאמינסקי םארלאג ב. קלעגקין, װארשע שוין דערש־נע;: ס. ד־דילפערין ײרשטע טריט 6*־ן זױ־׳־שן ל?רן-י#'־ םימ 6*5 *ײגינעל* *ײכניגגזן _פ*ײז 2,50 נילדן_ אננעשריבן און םין איר װעט מעז קענען שעפן, בכדי אױס־ בוקריגן אויף זײן מאנימענט: .ם־אױ אזא אײנפאכע תרוםה, נו דינען אײנםאך. מ־םאר• ערט נישס בײ קײנעם קײן שום שלעכטן געדאנק, קײן שום נידערםרעכטיקן סאס.—מאן ני םרוי אויף דער װעלט זזןל שאםן א יושרדיקע װעלם. א װענדונג איז געריכטעט נום אדל םון געדאנק און גום אדל פון טאט. די װענדונג איז םקריב זײן זיך.—אין דעם באשטײט די נעזונטע שלמות, מקריב דין זיך דעם כלל. דאס איז דער בעססער װעג נו מקריב זײן זיך. םאר זיך*. ןןט װאם דאס לעבן האם אים אויםגעלערנט אין רער אונסערשםער שורה. ם־איז אים אבער נישט אנגעקוםען גרינג דןןם לערנען, װײל זײן נאסור אױ געװען א באםעלנדיקע, װילר אין אירע םןןדערונגען און קײנמאל נ־שט גענוג גענוימס. רער קאםף בװישן אינדיװידואלױם און םאניאליזם האט אין אים נישם אויםגעהערט די גאננע גײם. אויסן עקזעמפלאר םון .םארטין עדען״, װןןם ער האש םיר נוגעשיקס, האש ער אויםגעשריבן: .אײנע םץ מײנע אײפגאבן אין דעם בוך איז געװען אן ןןנגריף קעגן דעם אינדיװידואליזם (אין דער פער• זאן סון העלר). װײזם אוים. אז כ־האב זיך ערגעץ׳װו טועה• געװע;, װײל לעת־עתה הוןט נאך קײן שום קריטיקער אױף דעם נישט אנגעװיזן׳. נאך דעם. װי כיהאב דאס בוך איבער• נעלײענס. הןןב איך אים געענהפערט, אז ם־איז לײכס נו םארשטײן די םארבלענדקײם םון די קריטיקער. מחמת ער ה$ט ארויסגעװיזן אזוי םיל סימפאטיע םאר דער נישס• אויםנעהאלטנקײט םון זײן אינדיװידואליסטישן העלד, הןןס קײנעם נישם געקענס אײנסאלן אויפגוםאסן די פערזןןן אלס התראה און םןןרװורף. דער מוייט איר םילט אים אין אלע זײנע װערק. דער עראבערער םון דער ניסשע-װעלם הןןס או־ך עראבערט לןןנדןןנס כח״הדםױן קעגן זײן שכל און באװוססזײן. אויב כ׳הןןב דןן נערעדט מיט א נישס׳געהאמעװעטער סרײקײט װענן די פערזענלעכע טרא• געדיעם םון זײן לעבן, איז עס דערפאר, װײל כיװאלם נישט װעלן, אז או־ף װײסעי זןןל פארבלײבן דןןס מיםפארשטענדניש. אויף װעלכן ער האש זיך באקלןןנט אינם םאל מים .מארטין עדען׳. נײן, מאכט נישט דעם טעות, רעדנדיק װעגן זײן לעבן און װעגן דעם זינען, װעלכן ער הןןס אנטד.אלסןז אן םםק, עס א־ז נישם באשטאנען אין הײן גלאריםיקאגיע םון אויבערמענטש מ־ס הײםן בלום, װעלכער טרעט אלץ מיט די ם־ס, נאכגעבנ• דיק זײנע הערשערישע פאילאנגען. איז עם דען נישט גיכעד א באװײז, אז דער אויבערמענטש, דעראבערנדיק די װעלט, טרעטנדיק אלץ מים די םיס און םארװירקלעכנדיק זײנע אלע םארלאננען, האס םארענדיקש מיט זעלבםטמארד, אויסטרינקענ• דיק אין עלטער םון פערציק יןןר לאודאנום, װײל דאס סאר• געניגן, פארמעגן און רום האבן זיך פארװאנדלט אויף זײנע ליפן אין אש. דזשעקם חברים זןןגן, אז די סיבה איז געװען. װאס ער האט אײנגײטיק געהעדט גו גװײ פרויעןז איך גלויב ןןבעי נישט. אז אן אינטעלעקשועלער מענטש, אין רײםן עלםער זאל באנײן זעלבססמארד גוליב אן ענלעכער םיבה, סײדן די יןןרן פון אפגעלאזנקײם הןןבן אונטערגעגרןןבן זײן מןןראלישע ענערג־ע. דער ש׳וס פין ״מארטין עדען׳ הןןט דזשעק לאנדןןנען נאכגעםןןלגס זײן גאנגן לעבן און ענדלעך האט ער אים סאר■ װאנדלס אין װירקלעכקײס. ױןןם פאר א שאד און װןןס םאר