Literarishe bleter · 1928-11-23 · 47 (23.11.1928) · p. Seite 921

921 ליט*ר*רי¥* נלזסןר 47 זא װאסער *נלעך 1י א־ם אין שטײס דאך םיט א פןןר שי-;י.פל ני- דעריקער און קיקט אים $ןן אי םיט בימול, אי מים קגאה — 1ײ קןןלניקן זענען זײ אױםגעװאקםן אין א *רעכטיקע קאריקאסור סון עװײ ײדישע בורזשואזע!אשעסענישן. אונטן, אין קעלער הײםט עס, אונם;ר דער שורה, דער :רןןטעםקער פראלעסארישער דרײלינג, דער קעסאקער םגל, דער אײנגעקארטשעעער קםץ — בײדע אין!עקנײטשסע קאפעלושן. אויסן דריטן, דעם *תח, איז נןןר א ביטערער עער: זײן קאפ איז עוגעפלאעיקס םיט דער ערשטער ברעט םון געזעלשאסטלעכן לײ־ טער. די פײנע געזעלשאסטלעכע סאטירע באקוםט (אין קןןלניקם אינטרעפעסאניע א באזונדערן חן. םיר ד כם, אז בלויז אין די בװײ םשלים: ״חלף און זענ״ א ן ״דער םױחם׳ איז קןןלניק נײםסיק נןןענט בו שםײנבארגן און זײן בײכנוננ שעפם אויס די טעמע סון טעקםט. אכת, אויך די דרײ םײנל-קעפ ״דער זוםפ-ראס*, 1ו דעם םשל ,די זשייבעס־ איז םאוטראכט נײ קןןלגיקן, װי א םןןעיאלע סאסירע. דןו הןןס אים ןןבער אינגאנען םארשלונגען די שטארקע!ײכנונג. די דרײ םײגל-קעפ איז אן אײגנארםיקע פןןעםע סון םןןרם. א נאנץ באזונדערן ארט דאיםן סארנעפען קאלניקס סיר האלגשניטן אויף םיר באזונדערע פשלים. בײ קאלניקן איז דא ןןבער באהאנדלט אײן סראבלעם: דער טראגיזם םון אוםסארםײד■ לעכן, דאס לעבעדיקע אוםשולדיקע װעזן סארן פנים סץ.רער אײביקער אוםדערבארעפדיקײס, דאם אנםעכטיק-שיואכע פאר די אויגן סון םינםסעדן רױ. דןןס אײסםענהן זיך םון דער ביאסער קו םיטן שװארבן הונט בײם יאםקע-קלאץ, דער םארעװײסלטער פלי סון דעם װײסן טײבעלע אנטקעגן דער סינםסעדער װאנס—דעם שוחס, בום *דןןטעםט- אקאםפאנימענט םון אלע הײםישע עיםות — קאלניק האס אין די האל1שניפן געסונען די פיטלען אויםעוהויבן די טעםע ביז בו טראגיזם, אריבערשפרײזנדיק אינגןונען איבערן םשל םיט זײן םוםר-השכל. אבער אין די אנדערע בװײ ראלזשניטן םון דער זעלביקער גרופע פאכס ער נאך א שריט װײטער: ער קוםט, אײגנטלעך, עו זיך, ער געםינט די ס א ר ם, דעם א פ ט י ש ן סראגיזם. דאס קלײן װײם שעםעלע סאי־ן םינםטערן װאלד-בית.דין. די ריזיקע שװארבע ספינקסן קאץ, עו װעלכער די פײז קופען פיט אן אונסערסעניקע פעטיעיע — זײ םאכו אן ערשיטערנדן אײנדרוק אוםמיטלבאר. דער טראגיזם שכראפס דא ארוים דירעקט םון דער ם א ר ם, איםאפהענגיק םין ד;־ר דערעײלערישער רעםלעקםיע סון אינהאלט. אין רי פאר האלזשניטן איז קאלניק דער שטיך-דיכטער װײט אריבערגעשטיגן שסײנבארנן דעם״פשלים-דיכטער. נישט נאר ער דערװײםערט זיך סין םשל, ער םארםראנט אונז אין העכערע װעלטי. פיז משל װערס א םינטעי. אבער דער סינסעז איז שוץ קאלניק שסײנבארנ איז נאר — די עסטעטישע אנרעגונג. בװײ דיכםער םון םארשײדענעם אינטעלעקם, פיט סארשײ- דענע קינםטלערישע אײגנשאםטן. אלס א דועט — טויגן זײ נישם. יעדער איז אינסערעסאנט פאר זיך. דער שידוך איז אבער, אויב נישט קײן גליקלעכער, דאך אן אעסערעסאנטער. אויב שםײננארג האס געקענט אנרעגן קאלניקן אויף אזעלכע שטארקע, כאםש אנדערש-קליננענדיקע שטיך-פאעמעס, האט דער שידוך זיך נעלוינט. םארלאג ב. קלענקין שוין דערשינעך נ. ^ויםיד־יענדער גױנט-שטױכז פוגס ײדישן רעאליזם דער ניסח סון רעאליזם. — סאלקס־ליד.— מענדעלע מו׳ס. — פרץ. — שלום־עליכם.— - ס־יױ 3,50 נילדן - •3 וגײ־זיא •״*••תי^ .־אשזזסדפ. שניסן זאלן םײן ארויםגענעבן װערן. אבער סײן הײםט דאך נישט דװקא רײך. אין דער האלנשניס אלײן רײםס זיך דאך נישס אין יחום. דװקא דער האלעשנים ניט דאך דעם קינסםלער אײנע סון די װינ*יקע םעגלעכקײסן עו שסײן, אזוי-עו-זאנן, .בײ דעם װיגעלע״ סון דער םאםן-רעפראדוקעיע םון זײן װערק. דער האל1■ שניס איז דאך נישט קײן םעכאנישע רע*ראדוק1יע, נעםאכס דורך א עװײםער באלםעלאכישעד האנט. יעדער שסריך, יעדער שװארעער און װײםער סלעק אױ דאך דא םולשטענדיק געהארכזאם דעם קינםטלער-שסיך. עם װאלט דעריבער זיך נעלאזם א טראכט סץ װעגן א סאלקם אױםגאבע״ פון די זנלביקע משלים םיט די האלבשניסן. אבער דא דערװעקט זיך בײ םיר א סםק, בי אין א סאלקס-אויםגאבע װאלטן שםײנבארג םים קאלניקן געװען א גלײכע *אר שותםיםו װאס באזװעקט דען דער שידוך בװישן פען אץ שסיך? דער שםיך מוז דערגענבן די פען, םאכן אנזעע־י. דיק דאם געשריבענע װארס. אין א סאלקס-אויסגאבע װאלסן זי האלבשניטן געדארםט דינען װי אילוםטראביעס *ו די םשל־ם. אבער קאלניקס האלבשניכן זענען נישס קײן אילוסטראצ־ער. קאלניק אלײן אױ א עו-שטארקע קינםסלערישע אינײװידואליםעט, עד ־אל קאנען זיך בעשםעלבן אין שטײנבארגס טעקרט. קאלניק האס שםײננארגן איבערגעדיכטעם. אויך אץ דעם סאל סון סרײער איבערדיכסוננ איז פעגלזוך א הארםאנישער בוזאםענקלאגג *ון פען און שטיך. דאם איז דאן נערעדס, װען בײדע עדײם האבן נעםײנזאםע קינסכלערישע אײגנ- שאפטן און נטיות. אבער קאלניק םיס שטײנבאיגן זענען װײט נישם קײן קינםטלער-ברידער פיט םשפחה-ענלעכקײט שםײננארג איז סאלקםטיםלעך-תםיםותדיק אין םטיל און קהלדיק-קאלעקי-־- װיסטיש אין זײן באנעם. אונטער דעם םוםר-השנל, װי אונטער דער פארם סין זײנע געלוננענע משלים, פענ זיך אונסערשרײבן דאם סאלק. קאלניק אױ — סון װאנען נעמס זיך דאס בײ ײדן? — אריםסאקראטיש און שסרעננ-אינדיװידועל. חוץ דדם איז קאלניק גאר א קנאפער דער1ײלער אין זײנע שטיך-קאםפאזיציעס. ער איז הױפטזעכלעך דיכטער סון *ארס.!אקוםט זיך נישם קײן!וזאפענגוס סון בײדע קינסטלער, נאר א לויזער *וזאםענטרעף, אן אײגנארטיקע סוגע. נישט קײן דועט. איר לײענס א־בער שכײנבארגם א םשל און איר װענדט זיך דאן *ום האלעשניט. — אנו, לאםיר ה ע ר ן, װאם װעם עפעס װענן דעם קאלניק זאגן. און קאלניק ז א נ ט אונז טאקע אײניקע העכםם-אינסערע- םאנםע זאכן אין פ א ר ם אץ אויך אין אינהאלע. אבער קאלניקס אינהאלט איז שוין נישט שסײנבארגם. דאס איז אדער א םראנססארמאעיע, אדער א סינשעז, אדער א שװי־נג העט-װײם אריבער שטײנבארגן. אײנער סץ קאלניקם אינטערעםאנטסטע האלעשניטן, .דער סאנץ*, אױ שוץ אוא װײטע טראנםסארטאעיע םיןידעם םשל םיטן זעלביקן נאםען. אז עם האט שוין *ים םשל נאר א קנאפע שײכות. אבער סאר זיך געניםען איז קאלניקם .סאנץ* א װערק א סיל שסארקערם סאר ששײנבארגם. דאם איז א םעכטיקע עקס■ *רעסיע, א שטורעם םין שװארעע און״װײםע סלעקי. א װיידער געװירבל ארײננעשלײדערט אין קװאדראט. אבער דער געװירבל הארז אזא קלינגענדיקז רי*ם. דער *עסאנעטער,!עדרײטער, שיכור-עעזונגענער ײד איז דא ארױםגעשפרװוען װי *ון אויםנע- ברויזסן ים ארוים. איר הערט, װי ער טופ.ט פיט די שטיװל, אז עס םרײםלם זיך דער בוים. סאיאן בײ קאלניקז שסילערע טראנססאימאעיעם, נענטערע *ו דער סעםע. דער חלף םיסן זענ װערן אינטער קאלניקס שסיך םארװאנדלט אץ ר׳ אלקנה שוחס םיטן באלמעלאכע. בײדע פאר ■ לירן זײ נישט די אײגנשאםסן סון חלף אץ זעג. ר׳ אלקנה — רונד, שאיף, גלאנביק-װײס, סרים זיון *אלש דער סיליעט סין באלםעלאכע — שפיביק קריביק ביז *ום דאשיק סין זײן היסעלע פיט א ביעט-ארסיקע האנט אלם *ונאב. די זעלביקע רראנםסארמאביע מאכס קאלניק אויך מיסן .םױחס*, דעם כיריק,װאס איז סארשלעפט געװארן אויסן העכםטן שסאפל םון געזעלשאסםלעכן לײטער. דער כיריק, װאס שטײם םיםן רוקן *ו דער װעלם און בלאזט *ון זיך אץ דעי םלופים, װאס איז װי *װײ סיאפנס