Literarishe bleter · 1928-11-23 · 47 (23.11.1928) · p. Seite 920

41 זא ליפערןר*** 4*87*1־ 920 דער חלף האט $ ש א ר ם ע גונג, דזנר םגל קיקס ק ע ס א ק ע (קןןסןןקע—שיקלדיק) אין דןןם נעקלאאסע אײזן שרײט ק י ן. אין דעם םשל ״דאס אוםגליק* בעת די חזרים אנםלױסן םאר די כםארעם, הויבן זײ אויף אזא קאנבערס, אז עס הילכס אי, די אויערן: אוי, נעיואלני, זױ ב#ד[! *ױיאױ-אוי, זיי װ#שן1 אױ, א *רד.! אוי, אן איםנליק! םיר נעםילם נאך םין דערםדי ןם, *ין דע־ם-י! נדי! םיט סןןנעסישע םיסלען, דירך א קלאנגען־אסןןביאעיע גים אונז שםײננארג א חזרים-קאנ*ערם. אנער םים די זעלביקע םאנעטישע םיםלען גים ער אונז אויך דעם קאננערם םין א םאלןןװײ (אין םשל ״דער חזיר און דדר סאלאװײ). אש אױף װאס סאר אן אוסן דער סאלאװײ שם*לט בײ אים און קנאקס: קװיק ד#ם ה#רץ, קל־ק, קװיק ןם, קװוק עס און ב#נליק ןם סיאיז אין לן*ן ד# פתיקוח, קװיק! בליק נ#ך בלוק, םלי׳םיר ד#ך *ודיק, *יריק, *ורלק! בלו*ם בליץ - ם#רבלי*ם ער! װען זשן, אז נישם אי*םןר7 אי*םער, אי*טער, אי*פןרו *ל#םערדיק *עד.ו*םןר םל#קןר) *ל#קער! ס׳איז נישס קײן דאדאיזם, ס׳איז א װירםיאזע איםיםאעיע סון סויגל-געזאנג, א געםעל םיסן אויער. אין דעם בוקעם םין *װעלף פשלים געםינען פיר די םײנ- סטע קינםסלערישע בליבן, שוין אםגערעדס םון דעם, װאס אײגיקע םון די םשלים זענען םםש קלאסיש לוים זײער םיםקײם און גאנבקײס. םאראן אנער אין דער קלײנער זאסלונג אויך שװאכערע זאכן, *עבױגענע, *וסילװערסערדיקע, ערםערװײז זינדיקס דער דיכטער אויך קעגן זײן אײגענער שםראך־רײכקײס. ער םארלאזם זיך אויף די םוםסערן םון עלסערע םאנל-םײםםער אין, עוליב טעםים סון ריסם, םארקװעםשט ער א װארם אין אן עננ ארם. און ב־י אלקנהן בבוד װעל, ח ל י ל ד״ איך נושם ם#נןן. אש דער ח ל י ל ה םאכס דא דעם אײנדרוק, װי א טעות סון הנחור הזע*ער, נײ װעלכן דאס װארט איז ארויםגעסאלן םון דער שורה און ער האט עם *וריק ארײננעשםוםם נישם אויםן געהעריקן ארט אדער אזעלכע זאכן: .םןר גןסילם נ#ך און דןרארו עם..,• ,און דערנ#ך ערשם >ן #םיסה ןר געםאכם..., *ו װאס אזא פעכאנישע טילעגראםישע שםארעװריקײם, אז שםײננארגם גאטירלעכער ײדיש איז אלײן גענוג *םארעװדיקו אבעיי א קינססלער קאן םאכן םעלערן, איילו קעגן זײך אײגענער געזונטער נאםור. װער האט װענן שםײננאיגן געהערםז װער האם װעגן אים נעשרינן און װער האס אים אױף זײנע םעלערן אױםםערקזאם געםאכסז 3 ארטור קןולניק דער אײגנסלעכער נעל-שםחה אין דער םשערנאװינער אויםגאנע איז דער קינסשלער ארטור קאלניק. איך נק שטארק חושד, אז אין זכות םון זײן קינםסלערישן םנאניזם האס די אויםגאנע דערגרײכס *ו אזא םארשװענדערישן לוקםוי׳. אםת, ארסור קאלניק האם נשר םארדינס, אז זײגע תןל*- #■*וקױסן דיין נב*ה? ם־דן נ#ר *<ם ק"#'ו• װ.ילםם, װןל איך # שפיןס סין ם־פן ק*ב זןלינ ב־ץ, *ו ט־ם שלםה ח־ם-ישועס׳ — .שם-עס!• דער דיאלאנ איז ארויסגענופען פון דעם משל ״שנאת חנס״. דאס איז די עכסע סזענישע שגראך, װו סון ארוים• גערעדסן װארס שײלס זיך אוים דער כאראקטער, דאס געםיט אין די סביבה. און אט איז דער םאנאלאנ סין דער אוםגליקלעכער בהםה אלײן. דאם טענהם זי ױך 'אײסיםיטן הונט ר׳ נאט קע, װעלכער ױיל אױך סון איר אפלעקן א נײן: דו הונט אױכןס? םילא. #ו ר׳ ױנה און זין בילע ניבן איבןר םיך *ום ק*ב רעם רו*ח — נישם קין חירוש, ד#ם ■#,־שםיי אלך! ס׳קוםם םיר1 אלך נןדןנק, םיין ם#םן זביתה יגן סלןנם םלר שסןנדלק ז#נן: ם#נםער! םןלקן איז אן #לף, ה#װ װעם זיין דןר חלף. אלז נעדןרם ר׳ יתה! י# נו, װלל איך, ז#נ איך: ד#ס איז םאר םיין םילןך. אלע י#דן םיך נעם#לקן. איבםע־ סירם ןר *ו דןױ שחיםה! #בעד דו, # םרעםדעד בלב, אױך *ו םיר # שליםה? הן־ם, אלר ז#לט נןזונט ז-ן הערם! םים םײן םילך אים נלשם נןנןרם. נישם נןװען קײן סרײנם אלם, נישט איך בלן אים, און # שונ/?.., נ#ט. כ#הים סין שנאח חנםן דןןס איז א גרױסע פײסםערשאסט אין עטלעכע שורות ארײנגולײנן אזוי סיל ײדיש—אלם װײבערישן חן און גלײכ*ײטיק ארויםעובאקונען אזא הילכיקן אױאנישן רעזןונאנס סון אונםער דער נלאסקע סון סראנישער קיהישער תפיפית. שטײננארג <אגו*ט זיך אפס םיס א װארט װי א געניםער *ײכנער, װעלכער מאכס םיס אײן געלוגנענעם שסריך לענעדיק א סויסן געגנשםאנד. ס'ח#ם דןױ חײף נל־#ד די זענ דןרזןן און *ןל#זט ה#ס ער דל ש ר ם ן *ונג אין זײן םשל ״דער םױחם״ דערגײלט זיך, װי אזוי א כיריק איז םאדסראגן נעװארן אויף א װאװ און ם׳איז סון אים נעװארן א חולם. רעאגירן די איבעריקע נקודות אויף אזא אופ;: אונםעה # ײרל ארננןק#רטשןם ל-נם דןר קםץ און ןר װארםשןט: י#-י#! דןרלעםם זיך שײנע *ײםן כלריק ז#ל םון אױבן רײטן... און דןר קרוגןר םנל קוקם ק ן ם # ק ע און װ#ר.)ם םפזר-ש >ן אױנל ן־הע־הן!... דןןס זײגערל באקלאגט זיך, סארװןןם םען הןןס אים די געדערעםלעך געדרײט. ניל ■#װ#לין איר. זאנן זײ - איך קריך. לדף איך — ם׳נײם אויף אים # רענן. אבער גאר א םערקװירדיקע ערשײנונג איז ששײננארגס פרע*יזע םא נע ם י ש ע *ײכנוננ. ער *ײכנס םיטן א ו י ער אזוי גוט, װי םיטן א ו י ג. דער חאםער עצהט דעם אײון, עם זאל נישם *רײען, װײל — ■#רשםײן - הײםם ■#ד*ײןן. דעדבײ גיט דער האפער א קלאפ אינערן אײון און דאם אײזן שרײם אויס: קיןו