Literarishe bleter · 1928-11-16 · 46 (16.11.1928) · p. Seite 906

46 זא ליסזרןריןן נל?ס׳ור 906 מןןל א כאפ געטון פין דער באנק און, קוקנדיק צום ריכסער, אויסגעהױען א פינגער אין דעי הויך, מי מסוס עס ןןפם אין שול, װען מ׳װיל װײזן דעם לערער, אז מען װײםט צו ענס• פערן אויף זײן פראגע. זי פילם גו דער מוטער א טיפן רחמנות. א רחמנװז ביז טרערן, און קאן זיך בשום־אוםן נישט קלאר מאכן. פארװאס יענע איז אזוי אויםגערעגט. — מאמעי.—שלעפט זי די מוסער סאר אן ארבל—םאמע!.. פון אלץ, װןזם דא, אין זאל, קימט-פןןר. װי אויך םון פארשײדענע שמועסן, װאס שכנות האבן געפירט םיט איר מאמען, װײםט ריװעלע, אז ם׳האנדלט זיך װעגן דעם, װןןס .די װעלט איז נישט הםקר— ס־איז הײנט םןןװעסםקע װלאסט׳ו ם׳האנדלט זיך װעגן דעם, אז מײדלעך אין הויף זאלן זיך שוין מער נישט קענען אנזאמלען לעבן זײערע קיך־סירן און איר שרײען פון װײטנס: .ים־קאטער—ןןן א פאטער! ים-כאםזער — ביסט א ממזר!' — אזוי האבן טאקע שכנות די גאנצע בײט געטענהט מיט איר םאמען: ,מילא, דו װילםס שסארבן זיבן מאל א טאג םון הונגער — שטארב, אבער צום קינד װאם האסטח׳ קוסענדיק פינם מארק, זענען די דאזיקע שכנות שטענדיק געלאםן גראנערן צו איר מוסער אין קעלערדיק־נאםן אלקער: — מ׳קען עם שוין פשום נישט צוזען. — יענער, דער אויבסט־הענדלער, שארס מים לאפעסעם. — אפגעלויעט װערט ער... — אזא דײכער חזידו — בהמהן סארװאם דערלאנגםטו נישם ארײןז — ס׳איז הײנט םאװעטסקע װלאםט... ריװעלע האט נישט געהאט גארנישט אקעגן דעם, װןןס די .סאװעטסקע װלאסס״ װעס איר אוםקערן איר טאטן׳. נןןר דערזעענדיק דא אין זאל אס דעם ברודיקן ײדן סיס דער שרעקלעך־רויטער נאז און מיט דער שלעכט־געשוירענעי בןןרד, באמערקנדיק, װי 1ער עולם שיסט;ןםט אוים א געלעכטער םון די װערטער, װאם ער זאנט, האט זי באלד געװןןחםן אויף אים אן אומחן. זי האט באטראכט אויף א־ם די װאטאװע באלענןן־ לישע בגדים, געקוקס לאנג אויף זײנע גרןןבע שטיװל, אויף די לעפישע םינגער *ון זײנע קורצע הענט, און איר איז שוין פון אט דעם קוק אלײן געװארן ביז גאר לאנגװײליק און אפילו םארדריסלעך—זי הןןט געמײנט, אז אויב די .סןןװעםםקע װלאסט׳ װעט איר שוין יןן אומקערן דעם טאסן, װעט עס כאטש עפעם זײן א רעכטם. זי זעט, װי די םוטער איז אין יעדער רגע גרײט זיך םאנאנדערװײנען, שמײט זי אויף םון דער באנק, זי שלעפס די מאמע פארן ארבל און איז אלײן אויך גרײט צו װײנעןז זי װיל שטארק זןןגן: — םאמע, קום אװעק םון דאנען... מאמע, מען דארף אים נישט אס דעם-א.. איך װיל אים נישט פאר קײן טאסן!.. נאר די מוטער װערגס זיך מיט די װערטער. װןןם זי דערצײלט דעם ריכסער, און קוקט זיך צו איר נישט אום. דער ריכטער, זעט זי, קלינגט אין גלעקל — דאס לאכט שוין דעד עולם װידער םון יעדעד קלאנג, װןןם דער אויבסם־הענדלער לאזט ארוים פון מויל. נןןר דער אויבסס הענדלער הערט נישט, װי מען לאכט םון אים, פינסלט מים די אויגן, דרײט םיט דער גראבער צונג און הערס נישט אויף צו טענהן: — װאס־זשעז... איך בין, חלילה, עפעס א הולסאי בין איךז... איך װעל גײן אומגליקלעך מאכן א ײדישע סןןכסער, װעל איך גײן אומגליקלעך מאכןז״ אז אין באראק, הערט איר דאך, איז געװען ימש חושך... מע זןןל עס זען אםילו ד, אײגענע נאז... איך װײס, אז אט־דןן ליגט די *יקםע און ןןס מ׳האט זי באלד דערקענט אין געלעכטערל... מ׳זיצס אין בא־ ראק אין געהאקסע װונדן און אינמיטן פופטערנע דערזעססו: זי בלאזט די באקן, דרײט מיט דער נאז און װינקס צו דיר מיס אן אײגל. און דערהרגעט איז מען געװען. עס הערט זיך: מ׳רוםט שוין רויטע בילעטניקעס. און אלײן האט מען א רויטן בילעס. און אז עס האט זיך אונטערגעװארפן ןןט־די נקבה, איז װאם םארשטײט םען דןן נישסז... דאס דאזיקע־א... פון מרה־שחורה קומס עס... — װארט — שלאגם־איבער דער ריכטער — איד האט נאר־װאס געזאגט: ,אין אז עם האט זיך אונסערגעװארן אט־די נקבה• — װעלכע נקבהז — װעלכעז... די שיקסע. — װער םרעגם אײך דען װעגן דער שיקםעז צוליב װאס דערצײלט איר נאך בכלל װעגן דער שיקסעז — װןןעז... הער א םעשה!... איר אלײן הןןם דאך בײ מ-ר געפרעגס. געװען צװישן אונז אין באראק א רבס א בחור, אײך א רױסער בילעטניק, א פרומאק א גאנצער. הןןט ער או ך לעבן איר, לעבן דער שיקםע, קײן תעניתים נישט גע־ פאסט... נאכמער װי אנדערע. װארים. מיס אײן ויארט, אפילו קלײנע םמארקעלעך װײםן: בײ א נאש־בראס, א נןןװאבראנעץ, איז ןןן ןןט־דעם־דאזיקן־א... גײס עס נישס... װארים אן דעם... איך םײן: װען מ׳זאל פאר אט־דעם־דאזיקן־א ארײנדערלאנגען אייף אלע נאװאבראנצעם, א $!... װאלט איך, פארשטײט איר מיך, געדארםט אהעררופן די גאנצע שטאט אלע שײנע מענטשן װאלט איר באדארפט אהעררוםן... — גענוג — רײםט אים איבעד דער ריכטער —גערענהט איר אפשר אײנע א נאכט טאקע דארט אין באראק: לעבן װאקזאל האט געברענט א געבײדע. אלע זענען אװעקגעלאפן צו דער שרםה, און נאר איר זענט געבליבן א־ן פינסטערן באראק — איר און נןזך אײנע א פערזאן... צי געדענקם איר אפשר, װער די פערזאן איז געװעןז — פערזןןןז... װןןם םאר א פערזאןז... נןןטע פראסטאק קוקט זיך פארזיכטיק אום צום פובליקום, צדישן װעלכן ם׳זיצם זײן װײב, דערנאך בויגט ער זיך צו נענטער צום ריכטערם טיש, באקומט א פנים פון א מענסשן, װאס האס אויםציזאנן א װיכטיקן סוד, און טוט שטיל א זאג: — ס־געװען טאקע זי... די שיקסע איז דאס געװען... דער עולס אין זאל שיםם אוים מיט א געלעכטער. דער ריכטער קלינגם םיטן גלעקל• ריװעלע קוקט, װי איר מאמע איז שטארק רויט געװארן.. זי הערט אויף צו שאקלען מיס די פיסלעך, פאדגעסט זיך אנם גאנצן ארומיקן עולם און לאזט פון דער םוסער קײן אויג נישט ארןןפ. קײנםןול האט זי נאך נישט געזען, אז איר מאמע זןןל הןןבן אזעלכע םײערדיק־הײסע באקן, און די נאז זאל בײ איר ןןן אויםהער אזוי אונסערשמארען. און אז פינטלען זאלן בײ איר נישט נאר די אויגן, װןום קוקן צום ריכטער, נאר דאס גאנצע פנים. לעבן ריכטערס טיש שסײען שוין איצט א חוץ דעם אויכסט־הענדלער, נאך דרײ מענטשן-צװײ װײבער אין א קלײנװוקסיקער ןןרעמער און האלב־בלינדעי זקן, װאם זעט-אויס, װי סון א םרומען מושב־זקנים. אלע דרײ זענען זײ געװעזענע בעזשענצעם—םען הןןט זײ געטריבן אין אײן פארטיע מיט ברכה פןןרטנןוי און מיט נאטע פראסטאקןז זײ שטעלן־ םעסט די פלעצער, װאס יעדערער אין באדאק האט פארנומען: די שיקםע איז געלענן אין װינקל, רעכטם. און באלד נאך איר איז געשלןןםן בדכה — א פלאץ לעבן א פלאץ. ריװעלע זעט, װי איר מוסער הןןט זיך שוין א פןןר